به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از سی‌ان‌ان، جنگ داخلی یمن تابستان امسال بار دیگر شعله‌ور شد و ماه گذشته، با پایان یافتن دوره‌ای از آرامش نسبی، شدت گرفت. عربستان طی ۱۱ سال گذشته کوشیده است با تکیه بر نیروی نظامی و دیپلماسی، مناقشه در مرزهای جنوبی خود را مهار کند؛ اقداماتی که شامل جنگ با گروه انصارالله (متحد ایران)، پیگیری مذاکرات صلح و احیای گفتگوهای دیپلماتیک با حامی آنها، یعنی ایران، بوده است.
به گفته کارشناسان، با وجود این تلاش‌ها، زنجیره‌ای از برآوردهای نادرست، ریاض را در معرض درگیری‌های بیشتر در یمن قرار داده است. عربستان اواخر سال گذشته به دلیل حمایت امارات از یک نیروی رقیب در یمن، به همکاری دیرینه خود با این کشور پایان داد؛ همچنین در ارزیابی میزان تمایل دونالد ترامپ برای حمایت از خود در صورت نیاز اشتباه کرد و در سازماندهی گروه‌های مسلحِ ازهم‌گسیخته که علیه انصارالله در یمن می‌جنگیدند، با دشواری مواجه شد.
اکنون ریاض تلاش می‌کند با حمایت از شرکای یمنی خود در کارزاری تازه علیه انصارالله — که «سپیده‌دم یمن» نام گرفته — موقعیت خود را بازیابد. جاه‌طلبی‌های شاهزاده برای تحول پادشاهی‌اش، از زمان به قدرت رسیدن او در بیش از یک دهه پیش، با چالش‌های متعدد روبرو بوده است. امروزه این برنامه‌ها تحت فشار بیشتر قرار گرفته‌اند؛ چرا که حملات چندجانبه به تأسیسات نفتی صادرات را کاهش داده، پروژه‌های بزرگ لغو و پادشاهی به جنگی کشیده شده که راه خروجی برای آن نیست.
آشوب‌های منطقه‌ای موجب شده برگزاری جشنواره‌های سینمایی با حضور ستارگان، مراسم اهدای جوایز و کنسرت‌های موسیقی در سال جاری به تعویق بیفتد یا متوقف شود. در همین حال، کنفرانس مالی شاخص این پادشاهی — که انتظار می‌رود اواخر اکتبر میزبان رهبران برجسته تجاری باشد — به دلیل وقوع این حملات تحت فشار قرار گرفته است.
خروج شتاب‌زده امارات
زمانی که هواپیماهای جنگی عربستان سال گذشته محموله‌ای از خودروهای نظامی امارات به یمن را هدف قرار دادند، ائتلافی ده‌ساله میان دو کشوری که با نفوذ ایران در یمن مقابله می‌کردند، از هم پاشید و پس از خروج نیروهای ابوظبی، سعودی ناچار شد به‌تنهایی با بحران دست‌وپنجه نرم کند. عربستان کارزار رسانه‌ای کم‌سابقه‌ای علیه همسایه خود به راه انداخت و مفسران سعودی آشکارا امارات را همچون برادر کوچک‌تری توصیف می‌کردند که علیه برادر عاقل‌تر خود سرکشی می‌کند.
همزمان با تلاش ریاض برای تثبیت سلطه خود در خلیج فارس، معادلات میدانی در یمن تغییر کرد. آتش‌بس چهار ساله با انصارالله یمن از پیش شکننده بود و خروج سریع امارات — که به درخواست ریاض انجام شد — هزاران نیروی رزمی را که یک دهه تحت فرماندهی ابوظبی بودند، در برابر راهبرد ریاض سردرگم و بلاتکلیف رها کرد. نیروهای متحد امارات می‌گویند خروج ابوظبی خلأ قدرتی ایجاد کرد که سعودی‌ها آن را پر نکردند.
فقدان آمادگی
هشت هفته پس از خروج امارات، ایالات متحده و اسرائیل جنگی را علیه ایران آغاز کردند که منجر به ترور و شهادت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر عالی ایران، شد. این اقدامات مناقشه‌ای را دامن زد که منطقه را دچار آشوبی بی‌سابقه کرد و متحدان واشنگتن، از جمله عربستان سعودی، را در تیررس ایران قرار داد.
به گفته چند کارشناس، زمان‌بندی این وقایع برای عربستان سعودی نامناسب بود. پس از دست و پنجه نرم کردن با تلاش‌های جدایی‌طلبانه در یمن که مورد حمایت امارات بود، ایالات متحده و اسرائیل جنگی منطقه‌ای را شعله‌ور کردند. همچنین با وجود سال‌ها تلاش برای جلوگیری از وقوع جنگ در یمن، انتظار می‌رفت فشارهایی که ترامپ بر ایران اعمال کرد، سرانجام موجب حملات انصارالله به پادشاهی سعودی شود.
در حالی که موشک‌های ایرانی از سمت شرق به خاک پادشاهی عربستان اصابت می‌کردند، توجه سعودی‌ها به سمت جنوب معطوف شده بود. انصارالله که همچنان رسماً با ریاض در وضعیت آتش‌بس به سر می‌بردند، تمایلی به یاری رساندن به شرکای ایرانی خود نشان نمی‌دادند؛ در عوض، این تهران بود که سعودی‌ها را به درگیری کشاند.
در ماه ژوئیه، ایران با نادیده گرفتن محاصره هوایی یمن از سوی عربستان، هواپیمایی را برای انتقال هیئتی از انصارالله جهت شرکت در مراسم تدفین رهبر شهید به تهران فرستاد. ریاض برای جلوگیری از فرود هواپیما، فرودگاه صنعا را که در کنترل انصارالله بود، هدف قرار داد. یمنی‌ها در واکنش، پایان آتش‌بس را اعلام کردند و از برقراری محاصره دریایی علیه کشتی‌های سعودی خبر دادند. آنها همچنین با آغاز یک تهاجم برق‌آسا در امتداد سواحل یمن، مناطق راهبردی در تنگه باب‌المندب را به تصرف خود درآوردند.
ترامپِ «پیش‌بینی‌ناپذیر»
به گفته کارشناسان، یکی دیگر از محاسبات نادرست عربستان، اتکا به تداوم حمایت‌های آمریکا بود. با وجود امضای پیمان دفاعی جدید با واشنگتن در سال گذشته و دریافت عنوان «متحد اصلی غیرعضو ناتو» از سوی ایالات متحده، ریاض از آنچه کاهش تعهد آمریکا به امنیت خود می‌بیند، دلسرد شده است.
منابع خبری در آن زمان به سی‌ان‌ان گفتند که بن‌سلمان ماه گذشته دو بار با ترامپ گفتگو کرد و از او خواست به یمن حمله کند، اما ترامپ از مداخله خودداری کرد. در عوض، واشنگتن در عمان با انصارالله دیدار کرد تا آتش‌بس خود با این گروه را حفظ کند؛ گروهی که تصریح کرده بود جنگش تنها با عربستان سعودی است و بدین ترتیب به کشتی‌های آمریکایی اجازه می‌داد آزادانه از دریای سرخ عبور کنند.
از آن زمان، عربستان به دنبال گزینه‌های دیگری بوده است. ماه گذشته، شاهزاده محمد برای دیدار با عبدالفتاح السیسی به مصر سفر کرد و چند هفته بعد معاون رئیس امارات را به ریاض دعوت کرد. فرانسه با استقرار تجهیزات دفاعی موافقت و بریتانیا اعلام کرد هواپیمایی را برای کمک به سوخت‌رسانی به جت‌های سعودی اعزام خواهد کرد. بیش از ۱۰۰ مشاور نظامی آمریکایی در منطقه حضور دارند و تحت فرماندهی مشترک نیروها به ارائه اطلاعات و پشتیبانی در زمینه تعیین اهداف نظامی می‌پردازند.
عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان روز دوشنبه پس از یک نشست اضطراری در ریاض، توافق کردند که «اقدامات بازدارندگی جمعی» را در چارچوب «پیمان دفاعی مشترک مکه» فعال کنند. هدف از این پیمان که اوایل سال جاری منعقد شد، هماهنگی همکاری‌های دفاعی و امنیتی میان این سه کشور است. به نظر می‌رسد نیروهای وفادار به امارات نیز در این عملیات تهاجمی مشارکت دارند؛ امری که نشان‌دهنده بهبود نسبی روابط میان پادشاهی سعودی و امارات است.
راهکاری منطقه‌ای
با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که حمایت‌های خارجی و موفقیت‌های اولیه دولت مزدور یمن (مورد حمایت عربستان) به تنهایی برای پایان دادن به این مناقشه کافی نخواهد بود. درگیری‌های داخلی میان جناح‌های مختلف همچنان ادامه دارد و هنوز چشم‌انداز سیاسی مشخصی برای پایان این وضعیت وجود ندارد.
به گفته تحلیلگران، تداوم فشار بر نیروهای تحت حمایت ایران نیازمند سازماندهی، حمایت منطقه‌ای، تأمین مالی و پشتیبانی لجستیکی است؛ مواردی که ائتلاف کنونی هنوز نشان نداده که قادر به حفظ و تداوم آن‌هاست.
بسیاری از کارشناسان معتقدند درگیری‌ها در یمن با مناقشه میان ایالات متحده و ایران پیوند دارد و تا زمانی که تنش‌ها بین واشنگتن و تهران ادامه داشته باشد، ایرانی‌ها همچنان انگیزه‌ای قوی برای نظارت بر اقدامات حوثی‌ها در جهت ایجاد اخلال برای عربستان سعودی خواهند داشت.
به گفته تحلیلگران، کشورهای حوزه خلیج فارس می‌توانند یا به دنبال دستیابی به یک راهکار دیپلماتیک جداگانه با ایران باشند یا حملات نظامی خود را برای از بین بردن انصارالله تشدید کنند.