به گزارش گروه رسانهای شرق،
محمد آقاسی : نامی از ذهن ما فراموش شده، برای به یادآوری، فهرست گفتوگوهایمان در یک پلتفرم را پایین میبریم، دایرههای کوچکی از چهرهها پشت سر هم میآیند. بعضیشان هر ماه عوض میشوند، بعضی 10 سال است همان هستند؛ دوستی که در 25سالگی لبخند میزند، همکاری که سالهاست مهاجرت کرده، کسی که دیگر نیست و عکسش هنوز آنجاست. انگشتمان از روی آنها رد میشود، بیآنکه به این فکر کنیم که چه کسی را میبینیم.
پیشتر تأثیر گذر زمان روی چهرهها را از تغییرات چندماهه و چندوقته میدیدیم، اما عکس پروفایل، این رابطه را به هم زده است. فرد تغییر میکند، ولی چهره کوچکشده و جوانتر او، در گوشی ما ثابت میماند. ما چهرهها را آنگونه میشناسیم که خواستهاند برای آخرین بار دیده شوند. تصویر از زمان جدا میشود، اما صاحب تصویر همچنان در زمان پیش میرود. چهرهای که سالها پیش ثبت شده، ممکن است سالها بعد همچنان در گوشی ما حضور داشته باشد. به این ترتیب، عکس پروفایل به نوعی حافظه ثابت از آدمها تبدیل میشود؛ حافظهای که نه با تغییرات زندگی آنها بهروز میشود و نه الزاما با واقعیت امروزشان نسبتی دارد. ما با آدمهایی مواجه هستیم که در زندگی واقعی تغییر میکنند، اما در زندگی پلتفرمی همچنان در همان لحظهای باقی ماندهاند که تصمیم گرفتهاند خودشان را به نمایش بگذارند.
چرا عکسهای پروفایل تغییر نمیکنند؟ تنبلی؟ نگرانی؟ عکس پروفایل، روایت نسخه بهترین خودمان است که به رؤیت دیگران گذاشتهایم. عکسی که باید دلیل محکمی برای کناررفتن آن به وجود بیاید. البته برای برخی، عکس پروفایل صدای اعلام مرزی آشکار است؛ یک گل، یک منظره، یک جمله یا رنگ زمینهای که پلتفرم انتخاب کرده؛ سکوتی که با تصویر به صدا درآمده است.
در زندگی پلتفرمی، حتی تغییر عکس هم خبر محسوب میشود. کسی که مدتها تصویری را داشته و ناگهان تصویر دیگری میگذارد، بیآنکه حرفی بزند، چیزی گفته است؛ عاشق شده، جدا شده، به سفر رفته یا فقط تصمیم گرفته خودش را دوباره ببیند. گاهی نیز عکسها با یکدیگر تغییر میکنند. در رخدادی جمعی، سوگ عمومی، شادیای که همه سهمی دارند یا در خاطرهای جمعی، فهرست گفتوگوها، تصویری و رنگی نزدیک به هم پیدا میکند. هرکس تصویر خودش را با احساس مشترک جایگزین میکند و چهره فردی، عضو چهرهای جمعی میشود. اینجا عکس پروفایل اعلام حضور در یک اندوه یا یک شادی جمعی است.
سرنوشت بعضی عکسها هم عجیب است. چهرهای که هنوز لبخند میزند، اما وجود ندارد و در گفتوگویی شرکت نمیکند. پیامرسان نمیداند و نمیتواند بداند که فردی مرده است؛ پس او را همچنان در فهرست نگه میدارد، مانند روزی که بود. برای ما این تجربه نزدیک به ذهن است که حتی گاهی نمیتوانیم گفتوگو با عزیز ازدسترفته را پاک کنیم؛ گویی هنوز امکان بازگشت او را در ذهنمان زنده نگه داشتهایم. عکس پروفایل، در این حالت، نوعی خاکسپاری ناتمام است.
در همه این حالتها، با یک امر مشترک روبهرو هستیم. ما آدمها را از طریق تصویری میشناسیم که شاید سالها از آن گذشته باشد. در واقع با نوعی بیخبری روبهرو هستیم؛ چهرهای همیشه در دید ماست و آدمی که شاید به صورت حضوری سخت بشناسیم. احتمالا به مرور باید بپرسیم کسی را که در دایره کوچک فهرست تلفن میبینیم، خود او است یا آخرین باری که تصمیم گرفت چهرهاش را نشانمان بدهد؟ جواب هرچه باشد، آن لبخند کوچک همچنان همانجاست، در پایین فهرست و ما همچنان از رویش رد میشویم.
