به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
نورا حسینی: دو مدیر شهرداری تهران پس از توهین به اعضای شورای شهر، به شهرداری مناطق منصوب شدند؛ یکی از آنها پیش‌تر با دستور مهدی چمران از صحن شورا اخراج شده بود. ناصر امانی می‌گوید چنین برخوردهایی در هیچ دوره‌ای از مدیریت شهری سابقه نداشته و حالا به یک رویه تبدیل شده است. مهدی اقراریان نیز از تلاش برای ساکت‌کردن منتقدان با استفاده از رسانه‌ها، تخریب و پرونده‌سازی سخن می‌گوید؛ اختلافی که از نخستین سال شهرداری علیرضا زاکانی آغاز شد و پس از نزدیک به پنج سال همچنان ادامه دارد. علیرضا زاکانی در آغاز دوره ششم مدیریت شهری، خود را عضو بیست‌ودوم شورای شهر تهران معرفی می‌کرد. آن روزها قرار بود شهردار در کنار ۲۱ عضو شورا، اداره تهران را پیش ببرد، اما در سال‌های بعد، رابطه شهرداری با تعدادی از اعضای شورا چنان پرتنش شد که حتی رئیس شورا نیز چند بار ناچار به دخالت شد؛ از درخواست توبیخ کتبی یک مدیر تا بیرون‌کردن مدیر دیگری از صحن. با این حال، هر دو مدیر پس از این اتفاقات به شهرداری مناطق منصوب شدند. اکنون ناصر امانی و مهدی اقراریان، دو عضو منتقد شورا، در گفت‌وگوهایی تازه از برخوردهایی می‌گویند که به اعتقاد آنها دیگر به چند اختلاف شخصی یا سیاسی محدود نیست. ناصر امانی در گفت‌وگو با «شرق» می‌گوید: «واقعا در هیچ دوره‌ای از مدیریت شهری چنین برخوردهای اهانت‌آمیزی با شورا و اعضای آن نشده است. یک مدیر شهرداری اعضای شورا را با پسماند مقایسه کرد و بعد ارتقا گرفت. مدیر دیگری هم به یکی از اعضا توهین کرد و او هم ارتقا گرفت». به گفته او، ماجرا همچنان ادامه دارد: «الان کار به جایی رسیده که در جلسات رسمی شهرداری، در حضور نمایندگان معتمدان محلات، یک مدیر شهرداری به‌راحتی درباره شورا قضاوت می‌کند، مشکلات را گردن اعضای شورا می‌اندازد، اسم آنها را می‌آورد و می‌گوید همه مشکلات مشارکت اجتماعی متوجه این افراد است». امانی می‌گوید به همین دلیل بار دیگر تذکر داده است: «این روش دیگر به یک رویه تبدیل شده است. تازه اینها رفتارهای آشکارشان است؛ کارهای غیررسمی و پشت‌پرده و حملات رسانه‌ای هم وجود دارد. پست‌هایی که در اینستاگرام و فضای مجازی منتشر می‌شود، به‌راحتی قابل مشاهده است». او البته ریشه اختلاف را در رابطه شهردار و شورا می‌بیند؛ رابطه‌ای که به گفته او با وجود قوانین مشخص، در دوره‌های مختلف تابع سلیقه شهرداران بوده است. امانی از دوره محمدباقر قالیباف تا شورای پنجم و سه شهردار آن دوره مثال می‌آورد و می‌گوید در هر دوره، شیوه پاسخ‌گویی شهردار، مکاتبات و حتی نحوه مطالبه اعضای شورا متفاوت بوده است: «چرا در هیچ دوره‌ای روابط شورا و شهردار یک رابطه تعریف‌شده و قانونی نیست؟ شهرداری که رأی می‌آورد، خود را ملزم نمی‌داند طبق قانون، مجری مصوبات شورای اسلامی شهر باشد». او تأکید می‌کند: «قانون کاملا مشخص کرده شهردار باید از شورا رأی بگیرد، پاسخ‌گوی شورا باشد و مصوبات آن را اجرا کند. نحوه تذکر، سؤال و استیضاح شهردار هم در قانون آمده است. اما وقتی هرکس برداشت شخصی و سلیقه‌ای خودش را از قانون داشته باشد، نتیجه همین وضعیتی می‌شود که الان داریم». امانی در پاسخ به اینکه از شهرداری که در ابتدای دوره بر همراهی با شورا تأکید داشت چه انتظاری می‌رفت، می‌گوید: «ما توقعمان از شهرداری که در ابتدای دوره گفت من یار دوازدهم شورا هستم، چیز دیگری بود. عملکرد ایشان در نزدیک به پنج سال گذشته در قبال شورا و اعضای آن دقیقا برعکس بوده است».
اقراریان: قرار بود نظارت کنیم، نه رفاقت
مهدی اقراریان، دیگر عضو شورای شهر تهران، مسئله را به شخصیت و نگاه شهردار به نهاد نظارت مرتبط می‌داند. او در گفت‌وگو با «شرق» برای توضیح این موضوع سراغ کتاب «خلقیات ما ایرانیان» محمدعلی جمالزاده می‌رود و می‌گوید خلق‌وخو و الگوی فکری شهردار در نوع برخورد او با شورا اثرگذار است. اقراریان می‌پرسد: «مسئله این است که شهردار چقدر شورا را به معنای واقعی کلمه به رسمیت می‌شناسد؟ یا به دلیل وابستگی به اجزای قدرت، احزاب، گروه‌های سیاسی و افراد خاص فکر می‌کند می‌تواند ظرفیت‌های خودش را فراتر از چارچوب‌های قانونی برای فشار بر شورای شهر بسیج کند؟» او تأکید دارد این مشکل مخصوص دوره زاکانی نیست و از شورای اول تاکنون وجود داشته است. با این حال، معتقد است ادامه این وضعیت می‌تواند نظارت شورا را از کارکرد اصلی آن دور کند: «نهاد نظارت هر روز بیشتر از گذشته تضعیف می‌شود و این خطر وجود دارد نظارت شورای شهر به یک نظارت نمایشی تبدیل شود». اقراریان در توضیح شیوه برخورد با منتقدان از ابزارهای رسانه‌ای نام می‌برد: «با برچسب‌زدن به منتقدان، تعریف پروژه تخریب و حتی پرونده‌سازی تلاش می‌کنند آنها را در فضای سیاسی منزوی کنند. این فقط مسئله شورای شهر تهران نیست؛ ما درباره یک نمونه از ده‌ها نمونه مشابه در کشور صحبت می‌کنیم». او معتقد است برخورد با منتقدان شورا، فقط مسئله اعضای این نهاد نیست و بر مشارکت شهروندان هم اثر می‌گذارد: «بعضی‌ها تصور می‌کنند مردم نسبت به آینده شهر بی‌تفاوت شده‌اند و دیگر دغدغه‌ای ندارند، اما من فکر می‌کنم مردم احساس می‌کنند انتقادشان اثری ندارد. وقتی می‌بینند نماینده‌ای که قرار است صدایشان را به شهردار برساند، خودش زیر هجمه رسانه‌ای قرار می‌گیرد، ناامیدتر می‌شوند». اقراریان کاهش مشارکت در انتخابات شوراها را نیز با همین موضوع مرتبط می‌داند و می‌گوید شوراهایی که با مشارکت حداقلی شکل می‌گیرند، اگر نتوانند صدای شهروندان منتقد باشند، اعتماد عمومی بیش از گذشته آسیب می‌بیند. او سپس به روزهای نخست شورای ششم برمی‌گردد؛ شورایی که تقریبا همه اعضای آن از یک فهرست سیاسی انتخاب شده بودند. به گفته اقراریان، همان زمان عده‌ای تصور می‌کردند به دلیل یکدستی شورا و شهرداری، صدای انتقادی شنیده نخواهد شد: «ما باید بین رسالت حرفه‌ای و قانونی خودمان برای نظارت بر شهردار و رفیق‌بازی، باندبازی و جناح‌بازی یکی را انتخاب می‌کردیم. اینکه چون متعلق به یک جریان سیاسی هستیم، نباید انتقاد کنیم تا جریان رقیب سوءاستفاده نکند». او می‌گوید به‌جای رسیدگی به انتقادها، برخورد با منتقدان در دستور کار قرار گرفت: «از روز اول به‌جای روند اصلاحی، روند تخریبی در پیش گرفته شد، آن هم با شیوه‌هایی که پیگیری آنها سخت باشد».
مدیرانی که توبیخ نشدند، شهردار منطقه شدند
مرور پنج سال گذشته نشان می‌دهد اعتراض اعضای شورا به برخوردهای توهین‌آمیز بارها تکرار شده است. یکی از نخستین نمونه‌های پرحاشیه، ماجرای محمدعلی الفت‌پور و سوده نجفی بود. نجفی در واکنش به تمسخر تصویری از زاکانی در نماز عید فطر، نوشته بود هرچند شهردار تهران را مدیری ضعیف و ناکارآمد می‌داند، تمسخر اعتقادات مذهبی او را قبول ندارد. الفت‌پور که آن زمان رئیس مرکز نوسازی و تحول اداری شهرداری بود، در پاسخ به او در فضای مجازی نوشت: «وقتی ناکارآمدترین و ضعیف‌ترین‌ها که ربطی به هیچ‌گونه مدیریتی ندارند، اظهارنظر می‌کنند». این نوشته اعتراض اعضای شورا را به دنبال داشت. ناصر امانی همان زمان در صحن اعلام کرد مدیران شهرداری طی یک ماه سه بار در واکنش به تذکرهای قانونی اعضا مطالب توهین‌آمیز منتشر کرده‌اند؛ علیه خودش، مهدی اقراریان و سوده نجفی. مهدی چمران هم خواستار توبیخ کتبی مدیر خاطی شد. با این حال، الفت‌پور پس از این اتفاق به شهرداری منطقه ۱۵ منصوب شد. او بعدها از این سمت رفت و در شهریور ۱۴۰۵ مسئولیت سازمان مدیریت پسماند تهران را گرفت. ماجرای مهدی قمی، مدیرعامل وقت شرکت پیام‌رسا، حتی به اخراج او از صحن شورا انجامید. قمی در واکنش به انتقاد سوده نجفی از وضعیت جمع‌آوری زباله در تهران، در فضای مجازی از تعبیر «رذیله‌های اخلاقی بعضی از اعضای شورای شهر» استفاده کرده بود. در مهر ۱۴۰۳، وقتی قمی برای بررسی حسابرسی شرکت پیام‌رسا در جلسه شورا حاضر شد، چمران به همان نوشته اعتراض کرد و از او خواست صحن را ترک کند. اما این اتفاق پایان حضور قمی در مدیریت شهری نبود. او در فروردین ۱۴۰۴ با حکم زاکانی سرپرست شهرداری منطقه ۱۱ شد و بعدا نیز مسئولیت شهرداری این منطقه را برعهده گرفت. این دو انتصاب از جمله مواردی است که امانی امروز در انتقاد از نحوه برخورد شهرداری با اعضای شورا به آنها اشاره می‌کند؛ مدیرانی که پس از اعتراض رسمی رئیس شورا به رفتارشان، مسئولیت‌های تازه گرفتند.
وقتی جلسات خصوصی هم به توهین کشید
اعتراض به برخورد شهرداری با اعضای منتقد، پیش از این انتصاب‌ها نیز مطرح شده بود. مرداد ۱۴۰۳، سیدجعفر تشکری‌هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورا، در توضیح علت غیبت برخی اعضا در جلسات خصوصی با زاکانی از تجربه یک جلسه پرتنش خبر داد. موضوع جلسه، سیستم‌های هوشمند تهران و تلاش شهرداری برای انحلال شرکت کنترل ترافیک بود. به گفته تشکری‌هاشمی، اعضای شورا به دلیل رعایت‌نشدن مراحل قانونی با این تصمیم مخالف بودند، اما به‌جای دریافت پاسخ، با برخوردهای توهین‌آمیز مواجه شدند. او گفته بود در آن جلسه از کلماتی استفاده شد که «شاید در کوچه و خیابان هم در برخوردشان به یکدیگر نگویند». تشکری‌هاشمی توضیح داده بود وقتی پرسش‌ها در جلسات خصوصی بی‌پاسخ می‌ماند و اعضا مورد بی‌احترامی قرار می‌گیرند، ترجیح می‌دهند انتقادهای خود را در صحن علنی مطرح کنند. اختلاف‌ها در آبان ۱۴۰۴ به شخص رئیس شورا هم رسید. در جریان بررسی تشکیل سازمان راهبری و پایش طرح‌های توسعه شهری، حبیب کاشانی اعلام کرد زاکانی در جلسه پیشین، چمران را به خیانت در امانت متهم کرده است. در جلسه ۱۸ آبان، تأخیر زاکانی در حضور در صحن، با وجود دعوت رسمی، اعتراض اعضا را به دنبال داشت. چمران نیز گفت وقتی از شهردار به‌صورت رسمی دعوت می‌شود، حاضرنشدن او بی‌احترامی به شوراست. زاکانی بعدتر در همان جلسه حاضر شد. اعضای منتقد در این سال‌ها از حملات رسانه‌ای نیز شکایت داشته‌اند. نرجس سلیمانی پس از انتقاد از عملکرد زاکانی و پیشنهاد استعفای او، با مطالب توهین‌آمیزی در فضای مجازی روبه‌رو شد. سوده نجفی نیز از مکاتبه اعضای شورا با رئیس قوه قضائیه برای شناسایی عاملان این توهین‌ها خبر داده بود. تشکری‌هاشمی هم در سال ۱۴۰۴ مدعی شد اعضای منتقد وقتی از شهرداری تعریف می‌کنند در رسانه‌های وابسته به مدیریت شهری مورد توجه قرار می‌گیرند، اما با طرح انتقاد، هدف حملات گسترده قرار می‌گیرند. حامیان زاکانی در مقابل، بخشی از این انتقادها را سیاسی دانسته و خواستار ارائه مستندات شده‌اند.
اکنون در آخرین ماه‌های شورای ششم، امانی از تکرار توهین‌ها حتی در جلسات رسمی شهرداری با معتمدان محلات خبر و اقراریان هشدار می‌دهد برخورد با منتقدان، نظارت شورا را به امری تشریفاتی تبدیل می‌کند. پنج سال پس از وعده همراهی زاکانی با شورا، اختلاف بر سر حق سؤال‌کردن، انتقاد و پاسخ‌گویی شهردار همچنان در جلسات شورا مطرح است.