به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
تعداد مرگ‌های ثبت‌شده در گروه سوانح و حوادث غیرعمدی تهران در سال ۱۴۰۴ به پنج هزار و ۵۲۵ نفر رسیده؛ افزایشی که در پنج سال گذشته سابقه نداشته است. جنگ ۱۲روزه، وقایع دی‌ماه و افزایش تلفات تصادفات رانندگی از اتفاقات مهم این سال بوده‌اند، اما هنوز روشن نیست چه نوع مرگ‌هایی در گروه سوانح غیرعمدی قرار می‌گیرند.
دو هزار و ۱۸۳ مرگ بیشتر در یک سال؛ این تفاوت آمار سوانح و حوادث غیرعمدی تهران در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ است. تعداد فوت‌شدگان این گروه در سال ۱۴۰۳ سه هزار و ۳۴۲ نفر بود، اما در سال ۱۴۰۴ به پنج هزار و ۵۲۵ نفر رسید؛ افزایشی ۶۵.۳ درصدی که در مقایسه با روند پنج سال قبل، غیرعادی به نظر می‌رسد. سالنامه‌های آماری شهرداری تهران نشان می‌دهند که تعداد مرگ‌های این گروه در سال‌های گذشته تغییرات محدودی داشته و هیچ‌گاه چنین فاصله‌ای میان دو سال متوالی ثبت نشده بود. سال ۱۴۰۴ البته سال کم‌حادثه‌ای برای تهران نبود؛ پایتخت در خرداد و تیر جنگ ۱۲روزه را پشت سر گذاشت و در دی‌ماه وقایعی را تجربه کرد که شمار زیادی جان‌باخته بر جای گذاشت. در همین سال، پلیس راهور از افزایش تلفات تصادفات رانندگی تهران خبر داد. با این حال، هیچ‌یک از این اتفاقات را نمی‌توان بدون بررسی شیوه ثبت علل فوت، توضیحی برای افزایش مرگ‌های غیرعمدی دانست. مرگ ناشی از حمله نظامی یا خشونت عمدی، اصولا با حادثه غیرعمدی تفاوت دارد و معلوم نیست سازمان بهشت زهرا برای تفکیک این موارد از چه تعریفی استفاده کرده است. بررسی آمارهای سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که مرگ‌های غیرعمدی تا پیش از سال گذشته روند نسبتا باثباتی داشته‌اند. در سال ۱۳۹۹ حدود دو هزار و ۶۰۰ نفر در این گروه ثبت شده بودند. این تعداد در سال‌های بعد به‌تدریج افزایش یافت و در سال ۱۴۰۲ به سه هزار و ۱۷۸ نفر رسید. در سال ۱۴۰۳ نیز با افزایش ۱۶۴ نفری، رقم سه هزار و ۳۴۲ نفر ثبت شد. اما در سال ۱۴۰۴ تعداد فوت‌شدگان ناگهان از مرز پنج هزار و ۵۰۰ نفر گذشت؛ یعنی بیش از دو برابر سال ۱۳۹۹. تفاوت فقط در تعداد فوت‌شدگان نیست. سهم این گروه از کل مرگ‌های ثبت‌شده نیز از ۴.۷ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۷.۹ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این افزایش در حالی اتفاق افتاده که مجموع فوت‌شدگان تهران نسبت به سال قبل یک درصد کاهش داشته است. از پنج هزار و ۵۲۵ نفری که در سال ۱۴۰۴ مرگ آنها در گروه سوانح و حوادث غیرعمدی ثبت شده، چهار هزار و ۶۵۵ نفر مرد و ۸۷۰ نفر زن بوده‌اند. در سال قبل، دو هزار و ۷۰۲ مرد و ۶۴۰ زن در این گروه قرار داشتند. بنابراین تعداد مردان فوت‌شده ۷۲ درصد و تعداد زنان نزدیک به ۳۶ درصد افزایش یافته است. نزدیک به ۹۰ درصد افزایش کل این گروه نیز به مردان مربوط می‌شود. برای بررسی این تغییر باید به اتفاقات سال ۱۴۰۴ نگاه کرد. یکی از مهم‌ترین آنها جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل بود که از ۲۳ خرداد آغاز شد و تا سوم تیر ادامه داشت. تهران در این مدت هدف حملات متعددی قرار گرفت. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در تیرماه ۱۴۰۴ اعلام کرد که در جریان این جنگ هزار و ۶۲ نفر در سراسر کشور کشته شده‌اند که ۲۶۵ نفر از آنان مربوط به استان تهران بوده‌اند. دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز با اعتراضات گسترده همراه بود. دولت در بهمن‌ماه شمار جان‌باختگان این وقایع در سراسر کشور را سه هزار و ۱۱۷ نفر اعلام کرد. در کنار این دو رویداد، آمار تصادفات رانندگی نیز افزایش داشته است. سیدابوالفضل موسوی‌پور، رئیس پلیس راهور تهران بزرگ، در خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد که تعداد جان‌باختگان تصادفات پایتخت در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، ۱۶۴ نفر بیشتر شده است؛ معادل ۲۶ درصد افزایش. به گفته او بخش عمده این افزایش در ماه‌های ابتدایی سال اتفاق افتاده بود. حتی اگر همه این مرگ‌ها در گروه سوانح غیرعمدی بهشت زهرا ثبت شده باشند، افزایش ۱۶۴ نفری اعلام‌شده از سوی پلیس، تنها بخش کوچکی از رشد دو هزار و ۱۸۳ نفری این گروه را در بر می‌گیرد. البته آمار پلیس راهور و بهشت‌زهرا از نظر محدوده جغرافیایی و نحوه ثبت ممکن است تفاوت داشته باشند و نمی‌توان آنها را بدون بررسی بیشتر با یکدیگر جمع یا تفریق کرد. حوادث کار سقوط از ارتفاع، آتش‌سوزی، مسمومیت و غرق‌شدگی نیز از جمله مواردی هستند که در طبقه‌بندی‌های متداول مرگ‌های غیرعمدی قرار می‌گیرند. اما از اطلاعات موجود نمی‌توان فهمید هرکدام چه سهمی در آمار سال ۱۴۰۴ داشته‌اند یا آیا اساسا تعدادشان نسبت به سال‌های قبل افزایش یافته است. نکته اصلی تعریف این گروه آماری است. سالنامه فقط تعداد فوت‌شدگان را به تفکیک علت، سن و جنسیت منتشر کرده و برای مقایسه مرگ‌های غیرعمدی در سال‌های مختلف، باید مشخص باشد که چه نوع فوت‌هایی در این گروه قرار می‌گیرند و آیا شیوه طبقه‌بندی در تمام این سال‌ها یکسان بوده است. بدون دانستن این موضوع، نمی‌توان تشخیص داد افزایش ثبت‌شده نتیجه بیشترشدن حوادث است یا تغییر در ثبت اطلاعات.
مرگ‌های تهران کمتر شد، مرگ مردان بیشتر
مقایسه سایر داده‌های سالنامه ۱۴۰۴ با سال‌های گذشته نیز تغییراتی را نشان می‌دهد. مجموع فوت‌شدگان ثبت‌شده در سال ۱۴۰۴ به ۶۹ هزار و ۸۶۸ نفر رسیده است؛ ۷۰۱ نفر کمتر از سال ۱۴۰۳. این کاهش در شرایطی اتفاق افتاده که تعداد مردان فوت‌شده از ۴۱ هزار و ۶۹۳ نفر به ۴۲ هزار و ۱۶۴ نفر افزایش یافته است. در مقابل تعداد زنان فوت‌شده از ۲۸ هزار و ۸۷۶ نفر در سال ۱۴۰۳ به ۲۷ هزار و ۷۰۴ نفر در سال ۱۴۰۴ کاهش پیدا کرده است. به این ترتیب، کاهش مجموع مرگ‌ها مربوط به زنان بوده و تعداد مرگ‌های مردان برخلاف روند کلی افزایش یافته است. نگاهی به روند شش‌ساله نیز نشان می‌دهد سال ۱۴۰۰ همچنان بیشترین تعداد فوت‌شدگان این دوره را داشته است. در این سال که هم‌زمان با اوج همه‌گیری کرونا بود، بیش از ۸۸ هزار فوت ثبت شد. تعداد فوت‌شدگان در سال ۱۴۰۱ به حدود ۶۰ هزار نفر کاهش یافت و در سال ۱۴۰۲ دوباره به نزدیک ۶۸ هزار نفر رسید. در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز به ترتیب بیش از ۷۰ هزار و نزدیک به ۷۰ هزار فوت ثبت شده است. در میان علل مرگ بیماری‌های قلبی و عروقی همچنان بیشترین سهم را دارند. در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۶ هزار و ۶۷۹ نفر بر اثر این بیماری‌ها فوت کرده‌اند؛ ۴۵۳ نفر کمتر از سال قبل. بیماری‌های دستگاه تنفسی با ۱۱ هزار و ۹۹۴ فوت و بیماری‌های عفونی و انگلی با هفت هزار و ۳۵۰ فوت در رده‌های بعدی قرار دارند. تعداد مرگ‌های ناشی از سرطان و سایر تومورها نیز پنج هزار و ۴۱۶ نفر بوده است. این ترکیب در سال‌های گذشته نیز کم‌وبیش تکرار شده است. در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ بیماری‌های تنفسی، هم‌زمان با شیوع کرونا، سهم بالایی از فوت‌شدگان داشتند. در سال‌های بعد بیماری‌های قلبی و عروقی در صدر قرار گرفتند و بیماری‌های تنفسی و عفونی نیز از مهم‌ترین علل مرگ باقی ماندند.
در جدول سال ۱۴۰۳، عنوان دو ردیف بیماری‌های تنفسی و بیماری‌های دستگاه ادراری و تناسلی ظاهراً جابه‌جا شده است. با درنظرگرفتن این جابه‌جایی، تعداد مرگ‌های تنفسی در سال ۱۴۰۳ برابر با ۱۳ هزار و ۱۰۹ نفر بوده که در سال ۱۴۰۴ به ۱۱ هزار و ۹۹۴ نفر کاهش یافته است. البته اصلاح این مغایرت باید از سوی مرجع منتشرکننده آمار تأیید شود. از نظر سنی نیز سالمندان همچنان بیشترین سهم را در میان فوت‌شدگان دارند. در سال ۱۴۰۴ بیش از ۴۲ هزار نفر از فوت‌شدگان ۶۵ سال و بیشتر داشته‌اند؛ معادل حدود ۶۰ درصد کل مرگ‌های ثبت‌شده. در مقابل، تعداد فوت‌شدگان ۲۰ تا ۶۴ سال از ۲۲ هزار و ۷۶۹ نفر در سال ۱۴۰۳ به ۲۳ هزار و ۶۲۱ نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
جابه‌جایی مناطق پرمرگ تهران
در آمار مناطق تهران نیز تغییر قابل‌توجهی دیده می‌شود. بررسی داده‌های سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد مناطق ۴ و ۵ معمولاً بیشترین تعداد فوت‌شدگان ثبت‌شده را داشته‌اند. در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ منطقه ۵ در صدر قرار داشت و در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ منطقه ۴ بیشترین تعداد فوت را ثبت کرد. در سال ۱۴۰۳ تعداد فوت‌شدگان منطقه ۴ به چهار هزار و ۴۷۶ نفر و منطقه ۵ به چهار هزار و ۹۴ نفر رسید. اما در سال ۱۴۰۴ منطقه ۱۰ از هر دو منطقه پیشی گرفت. تعداد فوت‌های ثبت‌شده در منطقه ۱۰ از دو هزار و ۶۳۳ نفر در سال ۱۴۰۳ به چهار هزار و ۷۰۹ نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ نزدیک به ۷۹ درصد افزایش. در همین فاصله، تعداد فوت‌شدگان منطقه ۴ به چهار هزار و ۱۶۷ نفر و منطقه ۵ به سه هزار و ۴۱۴ نفر کاهش یافته است. این تغییر نیز نیازمند بررسی جداگانه است؛ به‌ویژه اینکه در جدول سال ۱۴۰۴ بیش از ۲۷ هزار فوت در ردیف «سایر» قرار گرفته و ترکیب این گروه روشن نیست. علاوه بر این، تعداد فوت‌شدگان ثبت‌شده برای یک منطقه لزوماً نشان‌دهنده نرخ مرگ‌ومیر ساکنان آن نیست. برای چنین مقایسه‌ای باید جمعیت، ترکیب سنی و شیوه انتساب فوت‌شدگان به مناطق نیز در نظر گرفته شود. با همه تغییراتی که در تعداد فوت‌شدگان، علل مرگ و جایگاه مناطق تهران دیده می‌شود، افزایش مرگ‌های غیرعمدی از بقیه ارقام فاصله بیشتری دارد. این گروه در سال‌های گذشته عمدتاً حدود سه هزار فوت در سال داشت و در سال ۱۴۰۴ به بیش از پنج هزار و ۵۰۰ فوت رسیده است. برای بررسی این افزایش، آمار مرگ‌های غیرعمدی به تفکیک نوع حادثه و ماه وقوع، همراه با تعریف دقیق گروه‌های علت فوت لازم است. تا آن زمان، تنها می‌توان با اطمینان گفت که تعداد مرگ‌های ثبت‌شده در این گروه طی یک سال ۶۵ درصد بیشتر شده است؛ افزایشی که در آمار پنج سال قبل نمونه‌ای ندارد.