امیرمسعود عابدین: اگر کابین خودروهای جدید را بررسی کنید، متوجه می‌شوید که کیسه‌های هوا دیگر تنها به فرمان و داشبورد محدود نیستند. امروزه ایربگ‌ها در صندلی‌ها، ستون‌ها، سقف و حتی فضای میان سرنشینان جلو نصب می‌شوند.
براساس گزارش motor۱، دلیل این تغییر، پیچیده‌تر شدن سامانه‌های ایمنی و تلاش خودروسازان برای کاهش آسیب‌های ناشی از انواع تصادفات است. هر کیسه هوا وظیفه مشخصی دارد و قرار نیست تمام آن‌ها در یک حادثه فعال شوند.
انواع ایربگ در خودروهای مدرن
خودروسازان برای محافظت از بخش‌های مختلف بدن، از چند نوع کیسه هوا استفاده می‌کنند:
- ایربگ جلو: داخل فرمان و داشبورد قرار دارد و از سر و قفسه سینه سرنشینان جلو در تصادفات روبه‌رو محافظت می‌کند.
- ایربگ جانبی: معمولاً در پشتی صندلی‌ها نصب می‌شود و برای کاهش آسیب به قفسه سینه و لگن در برخوردهای جانبی کاربرد دارد.
- ایربگ پرده‌ای: از امتداد سقف روی پنجره‌های جانبی باز می‌شود و به محافظت از سر و کاهش احتمال پرتاب سرنشینان به بیرون کمک می‌کند.
- ایربگ زانو: زیر داشبورد قرار می‌گیرد و حرکت پاها و پایین‌تنه را در برخی تصادفات کنترل می‌کند.
- ایربگ مرکزی: میان سرنشینان جلو باز می‌شود تا احتمال برخورد آن‌ها با یکدیگر کاهش یابد.
- ایربگ سرنشینان عقب: در برخی خودروها برای محافظت بیشتر از افراد نشسته در ردیف عقب استفاده می‌شود.
برخی خودروسازان همچنین کمربندهای ایمنی بادی را توسعه داده‌اند که با توزیع نیروی برخورد روی سطح بزرگ‌تری از بدن، به کاهش آسیب کمک می‌کنند.
چرا ایربگ‌های جانبی اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند؟
در تصادفات از جلو، بخش‌هایی از بدنه خودرو برای جذب انرژی ضربه طراحی شده‌اند. اما هنگام برخورد از پهلو، فاصله میان سرنشین و در یا بدنه خودرو بسیار کمتر است. به همین دلیل، برخوردهای جانبی می‌توانند آسیب‌های شدیدی به سر و قفسه سینه وارد کنند.
ایربگ‌های جانبی و پرده‌ای با ایجاد یک‌لایه محافظ، احتمال برخورد مستقیم بدن با قسمت‌های سخت کابین را کاهش می‌دهند. برخی ایربگ‌های پرده‌ای پیشرفته هم هنگام واژگونی برای مدت بیشتری بادشده باقی می‌مانند تا خطر خروج سرنشینان از پنجره‌ها کاهش پیدا کند.
طبق اطلاعات مؤسسه بیمه ایمنی بزرگراه‌های آمریکا (IIHS)، ایربگ‌های جلو و جانبی نقش مهمی در کاهش خطر مرگ‌ومیر ناشی از تصادفات دارند.
ایربگ‌های جدید چگونه زمان فعال‌شدن را تشخیص می‌دهند؟
افزایش تعداد کیسه‌های هوا تنها پیشرفت این فناوری نیست؛ سامانه‌های کنترل آن‌ها هم هوشمندتر شده‌اند. در خودروهای مدرن، واحد کنترل ایربگ اطلاعات حسگرهای مختلف را بررسی می‌کند تا شدت و جهت ضربه را تشخیص دهد. بسته به طراحی خودرو، اطلاعاتی مانند وضعیت کمربند ایمنی، موقعیت صندلی و وزن سرنشین نیز می‌توانند در تصمیم‌گیری سامانه مؤثر باشند.
به گفته اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا (NHTSA)، کیسه‌های هوا معمولاً در کمتر از ۰٫۰۵ ثانیه باز می‌شوند.
نکته مهم این است که ایربگ‌ها در تمام تصادفات فعال نمی‌شوند. برای مثال، یک برخورد کم‌شدت ممکن است نیازی به باز شدن کیسه هوا نداشته باشد؛ درحالی‌که برخورد جانبی شدید می‌تواند ایربگ‌های پرده‌ای را فعال کند، بدون آنکه ایربگ‌های جلو باز شوند.
بنابراین، باز نشدن ایربگ لزوماً به معنای نقص فنی نیست و عملکرد آن به شرایط تصادف و طراحی سامانه ایمنی بستگی دارد.
آیا تعداد بیشتر ایربگ به معنای ایمنی بالاتر است؟
وجود کیسه‌های هوای بیشتر می‌تواند محافظت بهتری در سناریوهای مختلف تصادف فراهم کند، اما تعداد ایربگ به‌تنهایی معیار مناسبی برای سنجش ایمنی خودرو نیست. ساختار بدنه، عملکرد کمربندهای ایمنی، طراحی صندلی‌ها و هماهنگی سامانه‌های حفاظتی نیز اهمیت زیادی دارند.
ازسوی‌دیگر، ایربگ‌ها جایگزین کمربند ایمنی نیستند. کمربند، سرنشین را در موقعیت مناسب نگه می‌دارد تا کیسه هوا بتواند عملکرد مؤثرتری داشته باشد. همچنین توصیه می‌شود کودکان زیر ۱۳ سال در صندلی عقب بنشینند و صندلی کودک روبه‌عقب هرگز مقابل ایربگ فعال سرنشین جلو نصب نشود.
در نهایت، افزایش تعداد ایربگ‌ها نتیجه تلاش خودروسازان برای محافظت از سرنشینان در شرایط متفاوت تصادف است، نه صرفاً رقابت بر سر تعداد تجهیزات ایمنی. هر کیسه هوا برای کاهش نوع مشخصی از آسیب طراحی شده و بیشترین کارایی آن زمانی به دست می‌آید که همراه با کمربند ایمنی و سایر سامانه‌های حفاظتی عمل کند.