کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگویی تلویزیونی و با اشاره به بدعهدی‌های آمریکا در قبال ایران گفت: آمریکا کشوری بدعهد است و دست‌کم سه بار در طول یک سال و نیم گذشته بدعهدی خود را ثابت کرده است.
این دیپلمات ارشد ایرانی افزود: بنابراین نمی‌توانید در میز دیپلماسی به آمریکا اعتماد داشته باشید. یک بار جنگ دوازده‌روزه را شاهد هستیم که پیش از آن مذاکراتی انجام می‌شد. جنگ چهل‌روزه را نیز شاهد هستیم که پیش از آن هم مذاکرات در جریان بود. همچنین مذاکرات اسلام‌آباد و تفاهم اسلام‌آباد را داریم؛ همان تفاهم منعقد شد و حداکثر دو هفته دوام آورد.
وی درباره طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز افزود: آمریکا باید اقدامات عملی را برای این‌ها انجام دهد. این‌ها زمان‌بر نیست که بخواهید بگویید موضوعاتی است که بسیار زمان‌بر است. طرح ایران آن موقع هفت‌روزه بود. بعد در طول این حدوداً دو ماه گذشته، رایزنی‌های مختلفی با واسطه‌ها، به‌ویژه قطر و پاکستان، انجام شد؛ چه با آمدن به تهران و چه با حضور هیئت‌های ما در کشورهای ثالث و صحبت با این میانجی‌ها.
غریب‌آبادی تصریح کرد: این طرح تا دو روز کاهش پیدا کرد و کوتاه‌تر شد، به این معنا که این اقدامات می‌تواند ظرف دو روز انجام شود و منجر به باز شدن تنگه هرمز شود. این الان روی میز است.
وی تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران آن کاری که باید انجام می‌داد یعنی به‌رغم تمام بدعهدی‌ها ، تعهد خودش را نسبت به حوزه دیپلماتیک نشان داد. این الان روی میز است، یعنی اگر قرار است یک اقدام عملی صورت بگیرد، این اقدام دیگر باید از سوی طرف آمریکایی پاسخ داده شود.
غریب‌آبادی در ادامه تأکید کرد: صورت مسئله کاملاً مشخص است. آمریکا باید یک سری اقدامات را انجام دهد. حالا توالی این اقدامات را می‌شود بحث کرد که در طول دو روز، سه روز، پنج روز یا حتی هفت روز، یعنی در واقع شما از یک فاصله دو روزه تا هفت روزه دارید و می‌توانید بحث کنید که کدام اقدام در کدام روز انجام شود. اما یک چیز قابل بحث نیست و آن، این است که هیچ‌کدام از این الزامات نمی‌تواند حذف شود. این نکته کلیدی است.
وی در پاسخ به این پرسش که «آمریکایی‌ها نسبت به پیشنهاد هنوز پاسخ رسمی نداده‌اند؟» گفت: ما هنوز فاصله داریم تا بخواهیم بنشینیم و این متن را نهایی کنیم.
وی درباره این فاصله‌ها گفت: نسبت به اجرای برخی از این‌ها در همین دو روز یا در آن طرح هفت‌روزه، آمریکا نظراتی دارد و در نهایت می‌خواهد اجرای برخی از این‌ها را به زمان‌های دیگری موکول کند.
غریب‌آبادی با تاکید بر اینکه «این موارد عملیاتی نیست»، درباره چرایی این موضوع گفت: هر کدام از موضوعات (مدنظر ایران) اگر الان اجرا نشود، ضرورتاً تفاهمی نمی‌تواند شکل بگیرد و مشکل ایجاد می‌شود. اگر هم شکل بگیرد، این تفاهم، تفاهمی ناپایدار خواهد بود.
وی تاکید کرد: ما جنگ را آغاز نکردیم. جمهوری اسلامی ایران جنگ‌طلب نبوده است. ما از خودمان دفاع کردیم و همواره در حال دفاع از خودمان بوده‌ایم. اگر قرار است کشوری اعتماد کشور دیگر را جلب کند، این ما نیستیم که بخواهیم هزینه بیشتری بپردازیم و بخواهیم اعتماد آمریکا را به خودمان جلب کنیم. این آمریکاست که باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند، البته اگر خواهان حل و فصل دیپلماتیک موضوع است.
غریب‌آبادی در ادامه صحبت های در این برنامه تصریح کرد: ما همچنان در وضعیت جنگی هستیم. ما در وضعیت نه جنگ و نه صلح نیستیم.
وی با اشاره به اقدامات تجاوزکارانه آمریکا گفت: هر روز گاهی اوقات برخی اقدامات ایذایی و عملیات‌های نظامی از سوی آمریکا علیه منافع ما انجام می‌شود. اگر ما این را وضعیت نه جنگ و نه صلح تلقی کنیم، هر طرفی که اقدام اولیه را انجام دهد، این به نوعی اقدام تجاوز نظامی محسوب می‌شود. اما از لحاظ حقوقی، اگر وضعیت جنگی تلقی شود که همین هم هست، اقدامات جمهوری اسلامی ایران در هر زمانی، تا زمانی که این جنگ به صورت دائمی خاتمه پیدا کند، اقدام به دفاع مشروع است.
معاون وزیر خارجه ایران تاکید کرد: ما در واقع منتظر نیستیم که هر وقت مثلاً یک پایگاه ما را زد یا به یک منافع ما حمله کرد، ما به آن پاسخ دهیم؛ چراکه هنوز شرایط، شرایط جنگی است. شرایط جنگی الزامات خاص خودش را دارد. اگر آمریکا فکر می‌کند که از این طریق می‌تواند به نتیجه برسد، مسیر را آزمایش کرده است؛ هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در جنگ ۴۰ روزه.
غریب‌آبادی در ادامه و درباره ادعای آمریکایی‌ها درباره محاصره ایران گفت: در حوزه زمینی، ما الان مرزهایمان با عراق، ترکیه و پاکستان برقرار است. در حوزه شمالی نیز با ترکمنستان، ارمنستان و آذربایجان این مرزها برقرار است. گاهی اوقات در یک یا دو نقطه مرزی مشکلات فنی پیش می‌آید، مرزی بسته می‌شود و بعد این مشکل رفع می‌شود و شرایط به وضعیت عادی خودش برمی‌گردد. ما با تمام این‌ها در سطح بالا در تعامل هستیم.
وی افزود: در حوزه هوایی هم این‌چنین است. پروازهای ما الان به عراق و به ترکیه برقرار است. برخی محدودیت‌ها ایجاد شده است؛ مثلاً ما الان به بغداد پروازی نداریم، اما پرواز به نجف برقرار است. در حاشیه خزر نیز ما به یکی از کشورها پرواز داریم. آمریکایی‌ها در حوزه پروازها را هم نتوانستند موفق شوند.
معاون وزیر خارجه ایران با تاکید بر این موضوع که «ظرفیت پروازی برای مسافران باز است»، گفت: جمهوری اسلامی ایران ظرفیت‌ها و ارتباطات غنی و همسایگان بسیاری دارد. این اصل وابستگی متقابل بین ما و همسایگان ایجاد شده است.
وی افزود: ایران ونزوئلا نیست که شما رئیس‌جمهورش را بردارید و ببرید و این کشور کاملاً وادار به تسلیم شود. ایران که کوبا نیست که شما بیایید آن را کاملا محاصره اقتصادی کنید و هیچ ورود و خروجی از آنجا نباشد. ایران، ایرانِ جمهوری اسلامی ایران است. ما تجربه غنی داریم.
غریب‌آبادی با تاکید بر اینکه آمریکایی‌ها «نه در محاصره زمینی و نه در بحث محاصره هوایی توفیقی نداشتند»، تاکید کرد: ما یک دیپلماسی قوی در دولت و وزارت خارجه پیش گرفتیم. ما با تمام همسایگانمان در سطوح مختلف، از سطح رئیس‌جمهور تا وزیر خارجه و وزرای تخصصی در دولت، در ارتباط هستیم..
غریب‌آبادی درباره شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز نیز گفت: آن نکات کلیدی که برای جمهوری اسلامی ایران مطرح بود، مانند خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، نکته کلیدی و اساسی است. بحث محاصره اقتصادی که آمریکا وضع کرده، بحث پول‌های بلوکه‌شده ایران است، و بحث رفع برخی از تحریم‌ها، از جمله در حوزه نفتی و موضوعات دیگر مطرح است.
وی افزود: آمریکا یک سری تحریم‌های جدیدی را هم بعد از اینکه تعهدات خودش ذیل یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را کنار گذاشت و آن تفاهم را به صورت کامل ملغی کرد، وضع کرد.
معاون وزیر خارجه گفت: تکلیف این‌ها هم باید مشخص شود؛ یعنی نمی‌تواند این‌ها به عنوان یک ابزار جدید در دست آمریکا باقی بماند که دوباره ما مذاکره کنیم تا این تحریم‌های جدید را رفع کنیم. باید این‌ها هم بخشی از اقدامات اجرایی آمریکا باشد و آمریکا این تحریم‌ها را هم باید کنار بگذارد. تجهیزات و نیروهای نظامی جدیدی که آمریکا به منطقه اضافه کرد، مسائلی است که باید تکلیف آن مشخص شود، یعنی آمریکا باید اقدامات عملی را برای این‌ها انجام دهد. این‌ها هم زمان‌بر نیست که بخواهید بگویید موضوعاتی است که بسیار زمان‌بر است.
غریب‌آبادی در ادامه این گفت‌وگو و با انتقاد از مواضع «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در قبال ایران گفت: او حداقل وظیفه خودش را انجام نداد. اما ما در موارد مشابه ازجمله اوکراین شاهدیم که از واژه‌های محکومیت استفاده کرده است؛ چرا این حملات علیه تجهیزات اتمی ایران را محکوم نکرد؟ آن هم تأسیساتی که تمام پرسنل آن‌ها در تاسیسات ایران در حال کار بودند و کوچکترین انحرافی هم مشاهده نکردند.
وی افزود: این مدیرکل الان چگونه می‌تواند بیاید ادعا کند که «من هیچ دسترسی به تأسیسات اتمی ندارم»؟ او به کدام تأسیسات دسترسی ندارد؟ تأسیساتی که آمریکا به آن‌ها حمله کرده است. یعنی شما می‌خواهید ببینید چقدر ما دچار تخریب شدیم؟ سلاح‌های آمریکا که در واقع تجهیزات هسته‌ای ما را مورد هدف قرار داده‌اند، چقدر قدرت داشته‌اند که سلاحی طراحی کنند تا با یک قدرت جدید همان تأسیسات، تأسیسات جدید و مشابه دیگری را مورد هدف قرار دهند؟ هدف آژانس همین باید باشد.
غریب‌آبادی در ادامه گفت: الان در این شرایط، مدیرکل آژانس نباید تقاضای دسترسی کند؛ نباید اظهارات سیاسی کند که «من هیچ اطلاعاتی راجع به مواد با غنای بالای ایران ندارم، من هیچ اطلاعاتی راجع به تأسیسات مورد حمله واقع‌شده ایران ندارم».
معاون وزیر خارجه ایران خطاب به گروسی گفت: شما کوچکترین وظیفه خودتان را انجام ندادید و مادامی که این وضعیت هم حل و فصل نشود، بدیهی و طبیعی است که جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند دسترسی‌های آژانس را برقرار کند.
وی افزود: ما مورد حمله واقع شدیم؛ امنیت ملی و منافع ملی ما به مخاطره افتاد. از این منظر، سیاست ما با آژانس همین سیاستی است که الان هست؛ یعنی در واقع مادامی که این وضعیت به صورت دائمی حل و فصل نشود و بحث جنگ خاتمه پیدا نکند، یک تفاهم دیپلماتیک برقرار نشود و آمریکا تعهدات خودش را انجام ندهد، طبیعتاً در حوزه هسته‌ای ما نمی‌توانیم دسترسی‌های آژانس را برقرار کنیم..
غریب‌آبادی درباره موضوع پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، «ان‌پی‌تی» نیز گفت: این روزها می‌بینم که مباحثی درباره ان‌پی‌تی در محافل مختلف مطرح است. جمهوری اسلامی ایران همچنان عضو ان‌پی‌تی است. داستان این موضوع در واقع جداست؛ هر تصمیمی که در واقع نظام راجع به ان‌پی‌تی بگیرد، آن تصمیم، تصمیم نظام جمهوری اسلامی ایران می‌شود. ما الان عضو ان‌پی‌تی هستیم. آژانس می‌گوید چون شما عضو هستید، تعهداتی دارید. ما می‌گوییم ما عضو هستیم، اما تعهدات، تعهدات متقابل است؛ شما تعهدات در برابر ایران را انجام ندادید. ما الان چگونه می‌توانیم دسترسی شما را به تأسیساتی که آمریکا مورد هدف قرار داده برقرار کنیم؟ این یک کار غیرممکنی است. این آژانس ثابت کرده که کاملاً یک آژانس سیاسی است.