به گزارش اطلاعات آنلاین، عبدالحمید طالبی، رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی در مراسم چهل‌ودومین سالگرد استاد پژوهش‌های مداحی اسلامی در قدس رضوی که در تالار شیخ طبرسی این بنیاد برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شخصیت‌های اثرگذار در شکل‌گیری و فعالیت‌های این مجموعه، بیان کرد: این افراد در شکل‌گیری و فعالیت‌هایی که در قالب‌های مختلف از سوی حضرت انجام می‌شود. می دانستند. همه این بزرگواران به علم و فرهنگ توجه و عنایت کرده‌اند و در دوره‌های مختلف، درخواست‌های مربوط به حمایت و اعتبار فعالیت‌های علمی و فرهنگی با استقبال و پشتیبانی از تولیت آستان قدس رضوی است.
وی با بیان اینکه جایگاه پژوهش‌های اسلامی با توجه به رهبران رهبر فراتر از عنوان و ساختار سازمانی آن است، افزود: این موضوع مسئولیت همه ما را در برابر حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) قرار داده‌اند و همچنین به حمایت از شخصیت‌هایی که مسئولیت‌های آستان قدس رضوی را بر عهده داشته‌اند، می‌کند، می‌کند.
رئیس سازمان و علمی فرهنگی آستان مقدس رضوی با اشاره به توصیه های تولیت این آستان در دیدارهای دو سال اخیر با نتیجه پژوهش های علمی اظهار کرد: یکی از منابع اسلامی آنها، افزایش حضور و تأثیر بنیاد در سطح ملی و تقویت فعالیت های اجتماعی آن بوده است. همکاری با مؤسسات مختلف ملی و ارائه‌های پژوهشی در حوزه‌های مرتبط با حرم مطهر رضوی و اجرایی کشور، از دستگاه‌هایی است که در همین راستا انجام می‌شود.
طالبی توجه به مفاخر مشهد و یافتن جایگاه این شهر در حوزه علمیه را از دیگر محورهای مورد تاکید تولیت آستان قدس رضوی دانست و افزود: در همین زمینه، کنگره آیت‌الله‌العظمی میلانی در چهارم دی‌ماه ۱۴۰۴ با حمایت ایشان برگزار شد. همچنین رویداد «دارالعلم» با همکاری مشهدهای علمی و حوزوی، از جمله حوزه‌های علمی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، دانشگاه علوم رضوی اسلامی و مدرسه عالی فقاهت شکل گرفته است. این رویداد در ابتدا با مشارکت سه مدرسه آغاز شد و امسال در ششم مدرسه و موضوعات آن نیز از فقه و اصول به حوزه‌هایی مانند نسخه‌شناسی توسعه یافته است. این نمونه از پاسخ‌گویی به نیازهای روز و استفاده از مجموعه‌های علمی موجود در مشهد است.
وی با توجه به موضوع مورد توجه به موضوع زیارت در فعالیت‌های پژوهشی بیان کرد: زیارتی بسیار مهم است و به پژوهش‌های توسعه‌یافته نیاز دارد. پژوهشکده زی بنیاد پژوهش‌های اسلامی و آثار ارزشمندی است که در این حوزه تولید می‌کند، همچنین نشست‌ها و جلسات تخصصی به همت آقای آقایی و همکارانشان برگزار می‌شود، در این زمینه شیرازی انجام می‌شود که قابل‌توجهی برای توسعه مطالعات زیارت فراهم شده است.
رئیس سازمان علمی و آستان قدس رضوی با اشاره به تاکید تولیت استان قدس رضوی بر جذب بهترین افراد و نویسندگان بدون نگاه جناحی، مشخص کرد: در حوزه و پژوهش باید از افراد توانمند استفاده کنیم. طبیعتاً رعایت خطوط قرمز الزامی است، اما موضوع نباید مانع از بهره برداری از علمی و پژوهشی افراد شود.
طالبی با اشاره به وجود چندصد هزار نسخه خطی در گنجینه آستان قدس رضوی اظهار کرد: این منبع ارزشمند از گذشته در فعالیت های علمی و پژوهشی قرار دارد. پس از تولیت آستان قدس رضوی، کارگروهی در کتابخانه و بنیاد پژوهش‌های اسلامی تشکیل شد و جلساتی برای تدوین نقشه راه بهره‌برداری از این طرح برگزار شد.
وی افزود: در همین راستا، دانشنامه قرآن کریم با همکاری بنیاد پژوهش‌های اسلامی، کتابخانه آستان قدس رضوی و دانشگاه علوم اسلامی رضوی در حال تدوین است. همچنین دانشنامه قرآن ایران نیز طراحی شده و مراحل انجام آن در جریان است. امیدواریم این آثار از جمله‌های ماندگاری هستند که با همکاری مجموعه‌های علمی آستان قدس رضوی به ثمر می‌رسند.
رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با اشاره به معرفی معارف اهل بیت(ع) به مخاطبان در دوره های مختلف، گفت: معرفی ائمه معصومین(ع) در هر عصر و زمانی باید متناسب با اقتضائات همان دوره و با زبان قابل فهم برای مخاطبان انجام شود. رهبر شهید نیز در پیام پنجمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع) با توجه به سه بُعد عرشی، زندگی و حکومتی شخصیتی امام رضا(ع) و تولید محتوا درباره این خصوصیات با توجه به جمعیت‌های داخلی خود بودند. بنیادهای اسلامی نیز در این زمینه انجام می‌شود که برخی از آنها رونمایی می‌شوند و برخی پژوهش‌های دیگر در دست اجرا هستند.
طالبی، بیان کرد: یک مجموعه علمی و علمی باید زنده، فعال و خلاق باشد و اگر فرد در این مجموعه امکان بروز و ظهور موقعیت‌های خود را ندارد، باید زمینه فعالیت‌ها را در مجموعه دیگری از مجموعه آستان‌قدس رضوی فراهم کند. همچنین ممکن است برخی از همکاران در بنیاد پژوهش‌های اسلامی نتوانند تمام توانمندی‌های خود را ارائه دهند، اما در مجموعه‌هایی مانند دانشگاه علوم اسلامی، سازمان مرکزی یا مرکز رسانه، امکان انتشار فعالیت‌ها و نقش‌آفرینی‌های بیشتری وجود داشته باشد. بنابراین باید توان‌ها و توانمندی‌های افراد را شناسایی و متناسب با آن، زمینه فعالیت‌ها را فراهم کرد تا از آنها به بهترین شکل استفاده شود.
وی با اشاره به موضوع استقلال مالی و درآمدزایی مجموعه‌های آستان قدس رضوی گفت: در برنامه‌های کلان سازمانی، موضوع خودگردانی و درآمدزایی مجموعه‌ها در یک بازه 10 ساله مطرح شده است، اما این موضوع باعث ایجاد فعالیت‌های علمی و پژوهشی بر روی زمین بمانند نمی‌شود. تولیت آستان قدس رضوی نیز ساخته شده است که برای انجام‌های پژوهشی موضوعی، نمی‌توان فعالیت‌هایی را از بابت اعتبار برای هر زمان انجام داد و می‌توان یک کار علمی را برای حمایت مالی، می‌توان با آنها مطرح کرد.
سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با تشخیص رئیس جمهور و مأموریت اولیه بنیاد پژوهش‌های اسلامی بیان کرد: برخی تصورات می‌شوند با شکل‌گیری سازوکارهای علمی و پژوهشی جدید و رعایت ضوابط ساختاری وزارت علوم، باید از مأموریت‌های بنیادین و پیشین این مجموعه فاصله بگیرند. که چنین برداشتی درست نیست و هیچ منافاتی میان رعایت ضوابط و ساختارهای وزارت علوم با استمرار هیئت‌های بنیادین بنیادین پژوهش‌های اسلامی وجود ندارد.
طالبی با بیان اینکه اصول اولیه در کنار آن باید از سازوکارهای علمی و پژوهشی با ساختارهای رسمی، مأموریت‌های اولیه خود را حفظ کند، اظهار داشت: آنچه از گذشته در این مجموعه شکل گرفته است، مستمر استادان و همکاران بوده اند و آثار فاخر و ماندگاری در این مسیر تولید شده است. همه ما وظیفه داریم این ارزش را حفظ کنیم، آن را ارتقا دهیم و زمینه توسعه فعالیت‌های بنیاد را فراهم کنیم.
انتشار ۲۷ جلد از مجموعه ۳۷ جلدی «عبقات الانوار»
در ادامه احمد فرامرز قراملکی، رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، با اشاره به حمایت‌های تولیت آستان قدس رضوی از فعالیت‌های علمی و پژوهشی بنیاد بیان کرد: حمایت از فعالیت‌های علمی و فرهنگی بنیادی با طرح تحولی که دنبال می‌شود و ازجمله این حمایت‌ها، اعتبار برای افزایش حقوق اعضای هیئت علمی علمی از هیئت‌امنای بنیادی بنیاد اسلامی است.
وی با اشاره به بنیادهای بنیاد در جشنواره‌های ملی گفت: کتاب «عبقات الانوار» موفق به دریافت جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و بنیاد جشنواره کتاب سال قرآن نیز به عنوان ناشر سال و جایزه اثر برگزیده را کسب کرده است. همچنین در جشنواره حامیان نسخ خطی، یک کتاب برگزیده و سه اثر شایسته تقدیر است.
رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به انتشار مجموعه ۳۷ جلدی «قات الانوار» افزود: ۲۷ جلد این مجموعه منتشر شده و ۱۰ جلد دیگر در دست چاپ است. مجموعه‌ای که پیش‌تر در دیدار با رهبر شهید معرفی شده و توجه به آنها بود.
بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در مسیر گسترش فعالیت‌های ملی و احیای میراث قرآنی آست
قراملکی با اشاره به فعالیت‌های پژوهشی کاربردی در این مجموعه بیان کرد: بنیاد از سال 1100 اجرای طرح‌ها را آغاز کرده و 13 طرح را با رضایت بالای کارفرمایان به پایان رسانده است. اولین طرح با همکاری معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری و مشارکت حدود ۳۰ استاد آغاز شد که اعتبار آن از یک میلیارد به هفت میلیارد تومان افزایش یافت و افزون بر انتشار این طرح چند اثر علمی از نتایج آن منتشر شد.
وی ادامه داد: طرح «جمعیت‌شناسی زائران» نیز در حال اجرا و بنیاد در نوبت سوم اجرای آن قرار دارد. همچنین یکی از طرحهای بنیاد محرمانه با مشارکت ۴۵ نفر از خادمیاران بانو و طی شش ماه اجرا شده است. همچنین در طرح بزرگ گفت‌وگو با 210 استاد برای همکاری با هم قرار گرفتند که همگی آمادگی خود را اعلام کردند.
ضرورت تبدیل مشهد به پایتخت قرآنی کشور؛ ظرفیت‌های آستان قدس رضوی برای توسعه مطالعات قرآنی
در ادامه حسن حکیم‌باشی، عضو هیئت‌امنای بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، با تأکید بر ضرورت تبدیل مشهد به قطب و پایتخت قرآنی کشور اظهار کرد: همان‌گونه که مشهد پایتخت عترت کشور است، شایستگی آن را دارد که به مرکزی برای فعالیت‌های قرآنی نیز تبدیل شود؛ به‌گونه‌ای که جریان علمی، فرهنگی و هنری مرتبط با قرآن از این شهر سرچشمه بگیرد و در سطح کشور و جهان اسلام گسترش یابد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده آستان قدس رضوی در این زمینه افزود: گنجینه هزارساله کتابخانه آستان قدس رضوی از نظر نسخه‌ها و منابع قرآنی، ظرفیتی کم‌نظیر دارد و می‌توان با بهره‌گیری از این میراث ارزشمند، جایگاه مشهد را در عرصه مطالعات قرآنی ارتقا داد.
عضو هیئت‌امنای بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به انتشار بیش از یک‌هزار و ۷۰۰ اثر در بنیاد پژوهش‌های اسلامی طی ۴۲ سال فعالیت این مجموعه گفت: بخشی از این آثار به‌صورت مستقیم در حوزه قرآن منتشر شده‌اند.
عضو هیئت امنای بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با تأکید بر ضرورت شناسایی و احیای آثار قرآنی موجود در گنجینه آستان قدس رضوی تصریح کرد: نسخه‌ها و متون ارزشمند و کمترشناخته‌شده باید شناسایی، معرفی و احیا شوند. در این زمینه می‌توان با تشکیل گروه‌های پژوهشی و حتی ایجاد مرکزی مستقل برای احیای متون، زیر نظر بنیاد پژوهش‌های اسلامی، این ظرفیت‌ها را به‌صورت جدی‌تر دنبال کرد.
بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در مسیر گسترش فعالیت‌های ملی و احیای میراث قرآنی آست
حکیم‌باشی با اشاره به ضرورت توجه به نیازهای جدید جامعه و اقتضائات فکری نظام و گام دوم انقلاب گفت: لازم است در کنار محورهای پژوهشی موجود، موضوعات تازه‌ای متناسب با نیازهای کلان و فرامرزی کشور و جهان اسلام شناسایی و برای آنها برنامه‌ریزی شود.
«عقل و عشق»؛ منظومه‌ای ۱۰۳۴ بیتی در قالب نمایشنامه‌ای شاعرانه با محوریت حضرت زهرا(س)
در ادامه محمد خاقانی اصفهانی، استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان و نویسنده کتاب «مثنوی عقل و عشق»، با اشاره به شکل‌گیری ایده این اثر در جریان ۱۰ شب سخنرانی ایام فاطمیه در دانشگاه اصفهان اظهار کرد: موضوع این سخنرانی‌ها آیه «مودت فی‌القربی» و این پرسش بود که برای ورود به ساحت خاندان عصمت و طهارت باید با قدم عقل پیش رفت یا قدم عشق و آیا محبت اهل‌بیت(ع) به معنای کنارگذاشتن عقل است؟
وی با بیان اینکه مسئله جدال عقل و عشق از پیچیده‌ترین موضوعات تاریخ اندیشه بشری است، افزود: این موضوع از دیرباز در فلسفه، حکمت و ادبیات ملت‌های مختلف مطرح بوده است.
خاقانی اصفهانی ادامه داد: همین دوگانگی موجب شد برای رهایی از این تعارض، با توسل به حضرت زهرا(س) سرودن منظومه «عقل و عشق» را آغاز کنم. در ابتدا تصور می‌کردم این اثر حدود ۵۰ تا ۶۰ بیت باشد، اما در نهایت به منظومه‌ای ۱۰۳۴ بیت فارسی در توصیف جدال بین عقل و عشق تبدیل شد که در قالب نمایشنامه‌ای شاعرانه با پنج پرده و ۶۳ صحنه سروده شده است.
وی با اشاره به ساختار این اثر گفت: در این منظومه، ۲۸ شخصیت از میان چهره‌های برجسته تاریخ اندیشه و ادبیات، از حکمای یونان باستان همچون ارسطو و ارشمیدس تا شخصیت‌هایی مانند چارلی چاپلین، پروین اعتصامی، حافظ و ابن‌فارض مصری، در دو جبهه عقل‌گرایان و عشق‌گرایان به مناظره می‌پردازند. در این مناظره تخیلی، سه شخصیت بانوی عشق، آقای عقل و وحی نیز حضور دارند و قرار است وحی میان آن دو داوری کند.
بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در مسیر گسترش فعالیت‌های ملی و احیای میراث قرآنی آست
این استاد دانشگاه افزود: با وجود مناظره‌های متعدد، اختلاف میان عقل و عشق شدت می‌گیرد تا اینکه در پایان، هویت بانوی عشق و آقای عقل آشکار می‌شود؛ بانوی عشق حضرت فاطمه زهرا(س) و آقای عقل امیرالمؤمنین علی(ع) است. پیوند این دو در واقع نمادی از پیوند عقل و عشق است و در بیت پایانی نیز این پرسش از مخاطب مطرح می‌شود که در ماجرای عشق در کجا ایستاده است.
خاقانی اصفهانی با اشاره به بازتاب بین‌المللی این اثر اظهار کرد: پیش از آنکه نسخه چاپی کتاب حدود یک ماه پیش به دستم برسد، ترجمه آن به زبان انگلیسی در قالب شعر مقفا و همچنین زبان‌های مالزیایی و اندونزیایی به پایان رسیده بود و این ترجمه‌ها در آن کشورها زیر چاپ است. ترجمه به زبان‌های فرانسه و سواحلی آفریقایی نیز انجام شده و ترجمه به زبان‌های روسی و ترکی در حال انجام است.
وی ادامه داد: به برکت حضرت زهرا(س)، همایشی بین‌المللی در یکی از دانشگاه‌های مالزی برای معرفی این اثر به‌عنوان یک اثر ماندگار ادبی برگزار شد که استادان و پژوهشگرانی از کشورهای مختلف در آن حضور داشتند. در این نشست، یکی از استادان مصری با وجود تفاوت دیدگاه مذهبی خود با شاعر اثر، از توصیف ارائه‌شده از حضرت زهرا(س) در این منظومه تمجید کرد و آن را اثری ماندگار دانست.