به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از ساینس دیلی، حتی وقتی کلسترول بد به سطوح سالم کاهش می‌یابد، برخی افراد در معرض خطر حملات قلبی باقی می‌مانند و دانشمندان ممکن است دلیل آن را کشف کرده باشند. محققان دو نوع ذرات حامل چربی را شناسایی کردند که به نظر می‌رسد التهاب را افزایش می‌دهند و از طریق مکانیسم‌هایی فراتر از تجمع کلسترول به رگ‌های خونی آسیب می‌رسانند.
محققان دانشگاه صنعتی چالمرز در سوئد سرنخ‌های جدیدی کشف کرده‌اند در مورد اینکه چرا برخی افراد حتی پس از کاهش کلسترول بد خود به سطوح توصیه شده، به بیماری قلبی مبتلا می‌شوند. یافته‌های آنها به فرآیندهای بیولوژیکی شامل سایر ذرات حامل چربی در خون اشاره دارد که ممکن است به روش‌هایی فراتر از تجمع کلسترول، در آسیب‌های قلبی عروقی نقش داشته باشند. با شناسایی این مکانیسم‌های قبلاً ناشناخته، این تحقیق می‌تواند راه را برای استراتژی‌های هدفمندتر برای پیشگیری از بیماری قلبی و نجات بالقوه جان انسان‌ها هموار کند.
بیماری قلبی همچنان یکی از علل اصلی مرگ و میر در جهان است. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)، بیماری‌های قلبی عروقی سالانه نزدیک به ۱۷.۹ میلیون نفر را در سراسر جهان می‌کشد و حملات قلبی و سکته مغزی مسئول بیش از ۸۰ درصد از این مرگ و میرها هستند. بیماری عروق کرونر قلب زمانی ایجاد می‌شود که رسوبات چربی حاوی کلسترول (کلسترول) در داخل شریان‌هایی تجمع می‌یابند که خون را به قلب می‌رسانند. در صورت عدم درمان، این بیماری در نهایت می‌تواند باعث حمله قلبی شود.
کاهش کلسترول LDLکه معمولاً به عنوان "کلسترول بد" شناخته می‌شود، راهی اثبات شده برای کاهش احتمال حمله قلبی است. با این حال، رساندن کلسترول LDL به محدوده توصیه شده، خطر را از بین نمی‌برد. برخی از بیماران علیرغم درمان موفقیت‌آمیز، همچنان به بیماری عروق کرونر قلب مبتلا می‌شوند که نشان می‌دهد ذرات دیگری که چربی‌ها را از طریق جریان خون منتقل می‌کنند، نقش مهمی دارند. تا همین اواخر، دلایل بیولوژیکی پشت این خطر باقی‌مانده به خوبی درک نشده بود.
برای این مطالعه، محققان می‌خواستند بفهمند که فراتر از تجمع کلسترول در دیواره‌های شریان چه اتفاقی می‌افتد، آیا ذرات مختلف حامل چربی می‌توانند به رگ‌های خونی آسیب متفاوتی وارد کنند و چرا خطر باقی‌مانده بیماری قلبی همچنان وجود دارد؟
کلسترول بد چیست؟
کلسترول ماده‌ای شبیه به چربی است که در جریان خون گردش می‌کند. بدن برای ساخت سلول‌ها و تولید برخی ویتامین‌ها و هورمون‌ها به آن نیاز دارد. وقتی کلسترول بیش از حد در دیواره‌های رگ‌های خونی تجمع می‌یابد و رسوباتی به نام پلاک ایجاد می‌کند، مشکلاتی ممکن است ایجاد شود.
این پلاک‌ها می‌توانند شریان‌ها را تنگ کرده و در جریان خون اختلال ایجاد کنند. اگر پلاکی پاره شود، ممکن است یک لخته خون به سرعت تشکیل شود و رگ آسیب دیده را به طور کامل مسدود کند و به طور بالقوه باعث حمله قلبی یا سکته مغزی شود.
از آنجا که کلسترول و سایر چربی‌ها نمی‌توانند به خودی خود از طریق خون عبور کنند، توسط ذرات تخصصی به نام لیپوپروتئین‌ها منتقل می‌شوند. سه دسته اصلی از این ذرات حاوی یک پروتئین سطحی به نام «آپولیپوپروتئین» B (apoB) هستند. وقتی تعداد زیادی از این ذرات در خون گردش می‌کنند، می‌توانند کلسترول اضافی را به دیواره‌های شریان منتقل کنند. کلسترولی که آنها حمل می‌کنند معمولاً به عنوان "کلسترول بد" شناخته می‌شود.
نگاهی فراتر از کلسترول بد
برای بررسی این سؤالات بی‌پاسخ، دانشمندان از تجزیه و تحلیل پروتئومیکس برای بررسی چگونگی تأثیر سه نوع ذرات حامل چربی ( (LDL، TRL و Lp(a)) بر بدن و نقش آنها در بیماری قلبی استفاده کردند. این رویکرد به تیم اجازه داد تا تغییرات بیولوژیکی مرتبط با ذرات را بررسی کند، نه اینکه منحصراً بر کلسترولی که حمل می‌کنند تمرکز کند.
هر سه نوع می‌توانند در رسوب کلسترول در داخل دیواره‌های شریان نقش داشته باشند، اگرچه LDLکه مخفف لیپوپروتئین با چگالی کم است، رایج‌ترین نوع است. در یک مطالعه قبلی، همین گروه تحقیقاتی دریافت که شمارش ذرات لیپوپروتئین مضر موثرترین راه برای پیش‌بینی خطر بیماری قلبی در آینده است.
محققان همچنین دو عامل بسیار مهم فراتر از LDL را شناسایی کردند: لیپوپروتئین‌های غنی از تری‌گلیسیرید یا TRL و لیپوپروتئین (a) که به عنوان Lp(a) شناخته می‌شود. یافته‌های قبلی آنها نشان داد که هر یک از این ذرات به صورت جداگانه خطر بیشتری نسبت به یک ذره LDL دارند. در نتیجهTRL و Lp(a) به عنوان عوامل اصلی خطر قلبی عروقی در نظر گرفته می‌شوند که حتی پس از کاهش موفقیت‌آمیز کلسترول LDL می‌توانند ادامه داشته باشند.
آنالیز پروتئومیکس چیست؟
پروتئومیکس بررسی و اندازه‌گیری سیستماتیک و در مقیاس بزرگ پروتئین‌ها در سلول‌ها، بافت‌ها یا مایعات بدن در یک نقطه خاص از زمان است.
در حالی که ژنومیکس DNA نسبتاً پایدار یک فرد را بررسی می‌کند، پروتئومیکس بر پروتئین‌ها تمرکز دارد که دائماً به تغییرات درون بدن پاسخ می‌دهند. این مولکول‌ها به ساخت بافت‌ها، پردازش غذا، انتقال پیام‌های هورمونی و دفاع در برابر عفونت‌ها کمک می‌کنند.
از آنجا که الگوهای پروتئین در پاسخ به عواملی مانند رژیم غذایی، استرس، پیری و بیماری تغییر می‌کنند، تجزیه و تحلیل آنها می‌تواند تصویری از فعالیت بیولوژیکی فعلی ارائه دهد. پروتئومیکس می‌تواند به محققان در شناسایی نشانگرهای زیستی، تشخیص بیماری‌های مختلف و پیگیری نحوه پاسخ بیماران به درمان کمک کند.
پروتئین‌های خون، خطرات پنهان بیماری‌های قلبی را آشکار می‌کنند
تحقیقات جدید بر روی پروتئین‌ها متمرکز بود که عملکردهای اساسی بی‌شماری را در سراسر بدن انجام می‌دهند. برخلاف اطلاعات ژنتیکی که تا حد زیادی بدون تغییر باقی می‌مانند، سطح و فعالیت پروتئین می‌تواند به رژیم غذایی، استرس، پیری و بیماری پاسخ دهد. بنابراین، مطالعه این تغییرات می‌تواند بینش‌های ارزشمندی در مورد وضعیت بیولوژیکی فعلی بدن ارائه دهد.
محققان اندازه‌گیری‌های نزدیک به ۳۰۰۰ پروتئین موجود در نمونه‌های خون را تجزیه و تحلیل کردند و نتایج را با اطلاعات ژنتیکی و سوابق سلامت طولانی مدت مقایسه کردند. این ترکیب به آنها کمک کرد تا الگوهای پروتئینی مرتبط با ذرات لیپوپروتئین مختلف را شناسایی کنند و سرنخ‌هایی در مورد چگونگی نقش این ذرات در آسیب به داخل شریان‌ها ارائه دهند.
یکی از قابل توجه‌ترین اکتشافات مربوط به TRL و Lp(a) بود. اگرچه اینها انواع متمایزی از ذرات هستند، الگوهای پروتئینی خون مرتبط با آنها شباهت‌های قابل توجهی را نشان داد. به نظر می‌رسد این الگوهای همپوشانی با پیشرفت بعدی بیماری قلبی نیز مرتبط هستند.
محققان دریافتند که این ذرات حامل پروتئین‌هایی هستند که قادر به جذب سلول‌های ایمنی هستند و به طور بالقوه باعث التهاب و تغییر در ساختار دیواره‌های رگ‌های خونی می‌شوند. این نشان می‌دهد که TRL و Lp(a) ممکن است از طریق برخی از فرآیندهای بیولوژیکی مشابه، به جای رسوب کلسترول در شریان‌ها، در بیماری‌های قلبی عروقی نقش داشته باشند.
LDL الگوی متفاوتی را نشان داد. پروتئین‌های مرتبط با آن در درجه اول به تجمع کلسترول در دیواره‌های شریان مرتبط بودند و تمایز مهمی را بین روش‌هایی برجسته می‌کنند که این سه نوع ذره ممکن است در بیماری قلبی نقش داشته باشند.
همپوشانی TRL و Lp(a) یکی از جالب‌ترین یافته‌ها است. این نشان می‌دهد که این ذرات ممکن است بر برخی از فرآیندهای التهابی و عروقی مشابه تأثیر بگذارند. این می‌تواند به شناسایی اهداف برای پیشگیری دقیق‌تر در آینده کمک کند.
آیا این کشف می‌تواند به پیشگیری بهتر از بیماری‌های قلبی منجر شود؟
با شناسایی مسیرهای بیولوژیکی مرتبط با خطر قلبی عروقی فراتر از کلسترول LDL، این یافته‌ها به محققان امکانات جدیدی برای توسعه استراتژی‌های پیشگیری شخصی‌تر ارائه می‌دهند. به طور خاص، اثرات التهابی و رگ‌های خونی مشترک مرتبط با TRL و Lp(a) می‌توانند به حوزه‌های امیدوارکننده‌ای برای تحقیقات بیشتر تبدیل شوند.
با این حال، این تحقیق درمان جدیدی را ارزیابی نکرده یا آزمایش پروتئین خون آماده‌ای برای استفاده بالینی معمول ایجاد نکرده است. مطالعات بیشتری مورد نیاز است برای تعیین اینکه آیا اندازه‌گیری این فرآیندهای بیولوژیکی یا توسعه درمان‌هایی که آنها را هدف قرار می‌دهند، می‌تواند محافظت در برابر بیماری‌های قلبی را بهبود بخشد
این نتایج اهمیت کنترل کلسترول LDL را تقویت می‌کند؛ در حالی که نشان می‌دهد چرا کاهش کلسترول به تنهایی ممکن است به همه منابع خطر قلبی عروقی نپردازد. درک راه‌های اضافی که ذرات خون بر شریان‌ها تأثیر می‌گذارند، در نهایت می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا رویکردهای دقیق‌تری برای محافظت از سلامت قلب ایجاد کنند.