به گزارش خبرگزاری تسنیم، نتایج انتخابات اخیر آمریکا و پیروزی دموکرات‌ها در چندین ایالت، موج تازه‌ای از مخالفت‌ها با توسعه مراکز داده را به راه انداخته است؛ روندی که می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های سرمایه‌گذاری در تاریخ این کشور را با محدودیت مواجه کند و بر یکی از موتورهای اصلی رشد اقتصادی آمریکا تأثیر بگذارد.
یک نتیجه غیرمنتظره در انتخابات فرمانداری تگزاس، همراه با پیروزی‌های گسترده دموکرات‌ها در سراسر کشور احتمال محدود شدن بزرگ‌ترین جهش هزینه‌کرد در تاریخ ایالات متحده را افزایش داده است.
بر اساس برآورد گلدمن ساکس، تا ماه ژانویه، ایالت‌های تحت کنترل دموکرات‌ها که از گسترش یا تمدید توقف ساخت‌وسازهای مرتبط با هوش مصنوعی حمایت می‌کنند، 45 درصد از ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده مراکز داده در آمریکا را در اختیار خواهند داشت. همچنین قرار است یک‌چهارم زیرساخت‌های برنامه‌ریزی‌شده هوش مصنوعی در ایالت تگزاس احداث شود.
البته این آمار به معنای توقف نیمی از پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده مراکز داده در آمریکا نیست؛ زیرا تقاضا برای هوش مصنوعی همچنان بسیار بالاست. از سوی دیگر، دونالد ترامپ همچنان رئیس‌جمهور است و از هم‌اکنون تهدید کرده که از حق وتوی خود استفاده خواهد کرد. همچنین فرمانداران دموکرات، حتی در صورت تمایل، اختیار جلوگیری از ساخت تمامی مراکز داده را ندارند.
با این حال، نتایج انتخابات سه‌شنبه گذشته از تغییری بنیادین در رویکرد سیاسی آمریکا حکایت دارد؛ تغییری که می‌تواند سرعت و مسیر سرمایه‌گذاری‌های گسترده این کشور در حوزه هوش مصنوعی را دگرگون کند.
به گفته اقتصاددانان بانک آی‌ان‌جی (ING)، این سرمایه‌گذاری‌ها در سال جاری میلادی عامل ایجاد یک‌چهارم کل رشد اقتصادی ایالات متحده بوده‌اند.
منافع اقتصادی این سرمایه‌گذاری‌ها هم‌اکنون کاملاً ملموس است و هزاران فرصت شغلی را پشتیبانی می‌کند. علاوه بر این، هوش مصنوعی ظرفیت آن را دارد که شیوه فعالیت و کار کردن انسان‌ها را متحول کند.
با این حال، کاهش سرعت ساخت مراکز داده هوش مصنوعی می‌تواند پیامدهای مثبتی نیز داشته باشد. چنین روندی ممکن است از رشد مهارنشده‌ای جلوگیری کند که به بازگشت تورم دامن زده و نارضایتی عمومی از این فناوری و مراکز داده میزبان آن را افزایش داده است. همچنین می‌تواند فعالیت برخی مدل‌های تجاری بحث‌برانگیز را محدود کند؛ مدل‌هایی که نگرانی‌های جدی را در وال‌استریت برانگیخته‌اند.
در نهایت، کاهش سرعت این روند می‌تواند هوش مصنوعی و اقتصاد آمریکا را در مسیر باثبات‌تری قرار دهد.
یک تریلیون دلار سرمایه‌گذاری در معرض تغییر
استاین ون نیووربورگ، اقتصاددان مدرسه کسب‌وکار کلمبیا، پیش‌بینی می‌کند هزینه‌کرد برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی در آینده قابل پیش‌بینی به حدود یک تریلیون دلار در سال برسد.
اگر این رقم به‌عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی آمریکا محاسبه شود، از هر جهش سرمایه‌گذاری دیگری در تاریخ مدرن این کشور، حتی ساخت خطوط راه‌آهن، فراتر خواهد رفت.
به گفته وی نتایج انتخابات سه‌شنبه می‌تواند سرعت این هزینه‌کردها را کاهش دهد؛ موضوعی که پیامدهای گسترده‌ای برای هزاران فرصت شغلی و توسعه اقتصادی وابسته به هوش مصنوعی خواهد داشت.
این درحالی است که دموکرات‌ها کرسی‌های فرمانداری را در ایالت‌های نوادا، جورجیا، اوهایو و تگزاس به دست آوردند؛ ایالت‌هایی که نامزدهای پیروز در آن‌ها بر تشدید مقررات مربوط به مراکز داده تأکید داشتند.
پیشنهادهای فرمانداران منتخب شامل پایان دادن به معافیت‌های مالیاتی، تشدید محدودیت‌های مربوط به مصرف آب و برق و واگذاری اختیار اعمال توقف ساخت مراکز داده به دولت‌های محلی است.
تگزاس در این میان اهمیت ویژه‌ای دارد و بزرگ‌ترین مرکز توسعه مراکز داده در آمریکا محسوب می‌شود. مؤسسه ولز فارگو برآورد می‌کند که به ازای هر 10 درصد کاهش در ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده مراکز داده این ایالت، شرکت‌های بزرگ فناوری هزینه‌های زیرساخت هوش مصنوعی خود را 1.6 درصد کاهش خواهند داد؛ رقمی که با توجه به حجم چند تریلیون دلاری سرمایه‌گذاری‌های این حوزه، بسیار قابل‌توجه است.
مونا داجانی، رئیس مشترک بخش زیرساخت، انرژی و املاک و مستغلات شرکت کولی، معتقد است سیاستمداران ایالتی و محلی اختیارات و نفوذ قابل‌توجهی بر این هزینه‌کردها دارند و می‌توانند حتی بر تأمین مالی برخی پروژه‌ها تأثیر بگذارند.
داجانی خاطرنشان کرد صدها پروژه توسعه مراکز داده که همچنان در انتظار دریافت مجوز، خدمات عمومی یا مشوق‌های مالیاتی هستند، به‌طور ویژه در معرض خطر قرار دارند. حتی پروژه‌هایی که عملیات ساخت آن‌ها آغاز شده نیز ممکن است با تهدید مواجه شوند.
قوانین تگزاس در برخی مجوزهای صادرشده برای پروژه‌ها، آن‌ها را در برابر تغییرات بعدی الزامات صدور مجوزهای محلی محافظت می‌کند؛ اما این حمایت شامل تغییرات احتمالی در مقررات ایالتی یا تضمین‌های مربوط به خدمات برق نمی‌شود؛ موضوعاتی که جینا هینوجوسا، فرماندار منتخب، می‌تواند در آن‌ها تغییراتی ایجاد کند.
به گفته داجانی، انتظار برای دریافت تأییدیه‌ها می‌تواند هزینه‌های قابل‌توجهی به شرکت‌های هوش مصنوعی تحمیل کند. حتی در زمان توقف پروژه‌ها نیز هزینه بهره، تعهدات مربوط به تجهیزات و مخارج خدمات عمومی همچنان افزایش می‌یابد. در نهایت، ممکن است ادامه برخی پروژه‌های موجود از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نباشد.
در صورت وقوع چنین شرایطی، شرکت‌های هوش مصنوعی که پیش از این نیز برای احداث مراکز داده با سرعت کافی و پاسخ‌گویی به تقاضای پیش‌بینی‌شده با مشکل مواجه بوده‌اند، ممکن است نتوانند به اهداف گسترده سرمایه‌گذاری خود دست یابند.
هری کرجسا، مدیر مطالعات مؤسسه استراتژی و فناوری کارنگی ملون، در این باره گفت: «این یک مورد نادر است که رهبران ایالتی و محلی نفوذی در سطح ژئوپلیتیک دارند.»
رشد ناپایدار سرمایه‌گذاری در مراکز داده
مخالفت با توسعه مراکز داده صرفاً به دموکرات‌ها محدود نمی‌شود و شواهد نشان می‌دهد آمریکایی‌ها در هر دو حزب سیاسی درباره ضرورت ایجاد محدودیت‌هایی برای ساخت این مراکز دیدگاه‌های مشترکی دارند.
گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه تگزاس، پیش از این توقف ساخت مراکز داده را اعمال کرده بود. جینا هینوجوسا نیز در جریان مبارزات انتخاباتی خود خواستار تمدید این توقف تا زمان تصویب مقررات سخت‌گیرانه‌تر هوش مصنوعی از سوی قانون‌گذاران شده بود.
در مقابل، دونالد ترامپ با استناد به ملاحظات امنیت اقتصادی و ملی به‌ویژه در رقابت راهبردی با چین از هرگونه تلاش برای جلوگیری از توسعه هوش مصنوعی و کاهش هزینه‌کردهای این حوزه انتقاد کرده بود. در همین حال، بسیاری از سیاستمداران جمهوری‌خواه که ممکن بود از مقررات‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی و تعیین چارچوب‌هایی برای ساخت مراکز داده حمایت کنند، در این زمینه سکوت کردند.
با این حال، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد روند توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی ممکن است در مسیری ناپایدار قرار گرفته باشد.
بر اساس گزارش شاخص هوش مصنوعی دانشگاه استنفورد، آمریکا در پایان سال گذشته میلادی 5427 مرکز داده داشت و شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز برنامه‌هایی برای احداث 3969 مرکز داده جدید در این کشور اعلام کرده‌اند.
با این حال، طبق اطلاعات شرکت تحقیقاتی آتریو (Aterio)، تنها حدود 800 مرکز داده در مرحله ساخت قرار دارند و کارشناسان هوش مصنوعی درباره امکان‌پذیری بسیاری از پروژه‌های اعلام‌شده تردیدهایی مطرح کرده‌اند.
اگر نتایج انتخابات سه‌شنبه به کاهش سرمایه‌گذاری در این حوزه منجر شود، ممکن است بخشی از سرمایه‌های اختصاص‌یافته به صنعت هوش مصنوعی از این بخش خارج شود.
شرکت کورویو (CoreWeave) نمونه‌ای از مشکلات مالی در این صنعت است. این شرکت فعال در حوزه نئوکلاود که ظرفیت پردازشی را به سایر شرکت‌ها اجاره می‌دهد، اخیراً زیان‌های گسترده‌ای را پیش‌بینی کرده و بازده اوراق قرضه آن به 15 درصد رسیده است؛ سطحی که در محدوده پرخطر قرار می‌گیرد.
این وضعیت به‌ویژه از آن جهت نگران‌کننده است که بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاری‌های این شرکت تنها حدود 9 درصد برآورد شده است. به عبارت دیگر، کورویو از هر دلاری که برای توسعه ظرفیت مراکز داده خود هزینه می‌کند، زیان می‌بیند.
شرکت‌های بزرگ فناوری مانند آمازون، گوگل، متا و مایکروسافت با چنین مشکلی مواجه نیستند، اما ارزش سهام آن‌ها نیز در هفته‌های اخیر به‌شدت کاهش یافته است. دلیل این روند، افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران از حجم بالای هزینه‌هایی است که ممکن است تا سال‌ها بازده مالی قابل‌توجهی نداشته باشند.
ضرورت حرکت به سمت توسعه پایدار
جو بروسوئلاس، اقتصاددان ارشد مؤسسه آر‌اس‌ام آمریکا (RSM US)، معتقد است روند توسعه هوش مصنوعی در این کشور همچنان ادامه خواهد داشت.
او پیش‌بینی می‌کند در صورت کاهش سرعت سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی، نرخ رشد اقتصادی آمریکا از 3.4 درصد ثبت‌شده در سه‌ماهه گذشته به حدود 2.4 درصد کاهش یابد. با این حال، این میزان همچنان در بلندمدت رشد اقتصادی قابل‌توجهی محسوب می‌شود.
علاوه بر این، اقتصاد آمریکا از وسعت و تنوع بالایی برخوردار است؛ بنابراین سرمایه‌هایی که قرار بود در ساخت مراکز داده هزینه شوند، می‌توانند به سایر بخش‌های اقتصادی هدایت شوند.
بروسوئلاس در این باره گفت: «رشد در حال کند شدن است، اما این لزوماً به معنای وقوع رکود اقتصادی نیست.»
این شرایط همچنین فرصتی برای شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی فراهم می‌کند تا در برنامه‌ریزی برای توسعه آینده مراکز داده، تصمیم‌های سنجیده‌تری بگیرند و مسیر باثبات‌تری را دنبال کنند.
رویکرد شتاب‌زده و بی‌نظم در ساخت مراکز داده موجب هدررفت مبالغ هنگفتی در پروژه‌هایی شده است که عملاً امکان اجرا نداشته‌اند. این وضعیت را می‌توان پیامد جانبی رقابت شدیدی دانست که شرکت‌ها برای پیشگامی و دستیابی به بزرگ‌ترین ظرفیت در صنعت هوش مصنوعی دنبال می‌کنند.
به گفته مایک متیوز، مدیر بخش زیرساخت‌های دیجیتال جهانی در شرکت مشاوره ریسک مارش (Marsh)، پروژه‌های مراکز داده در حال حاضر با تأخیرهایی به ارزش 200 میلیارد دلار مواجه هستند.
در مقابل، رویکردی منطقی‌تر که ملاحظات سیاسی و اجتماعی را نیز در نظر بگیرد، می‌تواند منافع بلندمدت‌تری برای جوامع میزبان مراکز داده و شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی ایجاد کند.
این رویکرد سابقه دارد. در دهه گذشته و هم‌زمان با گسترش رایانش ابری، شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل اقدام به احداث مراکز داده کردند. آن‌ها بر ضرورت ساخت پایدار این مراکز و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر تأکید داشتند؛ آن هم در شرایطی که چنین اقداماتی هنوز از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نبود.
اتخاذ رویکردی مشابه و مبتنی بر مشارکت جوامع محلی می‌تواند ضمن تأمین توان پردازشی مورد نیاز شرکت‌های هوش مصنوعی، حمایت سیاسی و اجتماعی لازم برای فعالیت بلندمدت مراکز داده را نیز فراهم کند.
کرجسا در این باره گفت: «همان‌طور که گفته‌اند، اگر می‌خواهید سریع بروید، تنها بروید؛ اما اگر می‌خواهید مسافت زیادی را طی کنید، با هم بروید. اگر مجوز سیاسی فعالیت در داخل کشور را از دست بدهید، این مسئله به مانعی بزرگ‌تر در مسیر حفظ رقابت‌پذیری با چین تبدیل خواهد شد.»