به گزارش گروه بین‌الملل تسنیم، جنگی که رژیم صهیونیستی از هفت اکتبر 2023 در نوار غزه آغاز کرد و موجب ویرانی تقریباً تمام این باریکه و تصرف بیش از 60 درصدی آن شد، محدود به نوار غزه باقی نماند و از اول اکتبر 2024 (10 مهر 1403) تهاجم زمینی در جنوب لبنان نیز در دستور کار ارتش این رژیم قرار گرفت. درگیری نظامی در این حوزه در یک ماه و نیم بعد با یک توافق آتش‌بس متوقف شد و طبق این قرارداد که میانجی‌های آن فرانسه و آمریکا بودند، قرار بود نیروهای نظامی اسرائیلی طی 60 روز به‌تدریج عقب‌نشینی کنند و ارتش لبنان و نیروهای یونیفل سازمان ملل متحد در جنوب مستقر شوند. اما تا امروز این موضوع اجرایی نشده و حتی آخرین گزارش‌ها نشان می‌دهد اسرائیل درصدد تقویت حضور نظامی خود در جنوب لبنان است.
در این رابطه داده‌های رسمی یونیفل از تثبیت و گسترش قابل توجه حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان خبر می‌دهد که در ایجاد مجموع 28 پست نظامی اسرائیل در جنوب لبنان منعکس شده است. بر اساس این گزارش، ارتش اسرائیل در حال حاضر با برپایی تقریباً 30 پست نظامی (از جمله 28 پست دائمی یا موقت) در خاک لبنان فعالیت می‌کند. این حضور در پس‌زمینه نبردهای جاری و ایجاد یک نوار امنیتی فراتر از خط مرز صورت می‌گیرد.
در این راستا سخنگوی یونیفل اعلام کرد از بین تمام مکان‌ها، ارتش رژیم صهیونیستی 8 پایگاه دائمی مستحکم دارد که توسط خاکریزهای خاکی، پست‌های دیده‌بانی و ایست‌های بازرسی محافظت می‌شوند. پنج مورد از آنها در مراحل اولیه و 3 پایگاه مستحکم جدید در طول سال 2026 ساخته شدند.
فراتر از پایگاه‌های مستحکم، نیروهای یونیفل تقریباً 20 موقعیت موقت یا سیار دیگر را در منطقه حائل شناسایی کرده‌اند. در این موقعیت‌ها، نظامیان اسرائیلی مرتباً تغییر می‌کنند و اغلب از ساختمان‌های موجود یا خانه‌های متروکه در روستاها استفاده می‌کنند.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که ماموریت نیروهای حافظ صلح یونیفل به دنبال تصمیم شورای امنیت سازمان ملل متحد مبنی بر عدم تمدید مدت ماموریت این نیرو، به موعد پایان رسمی خود در 31 دسامبر 2026 نزدیک می‌شود. اگرچه یونیفل به دلایل امنیتی مختصات دقیق هر 28 موضع را منتشر نمی‌کند، اما این گزارش به وضوح مکان سه پایگاه جدید ساخته شده در عمق منطقه امنیتی، در کنار روستاهای کلیدی که فعالیت ارتش اسرائیل در آنها متمرکز است را آشکار می‌کند:
شهر الخیام: شهری استراتژیک در بخش شرقی، جایی که یکی از پایگاه‌های تقویت‌شده جدید در آنجا تأسیس شد.
روستای مارون الراس: روستایی مسلط درخط مرزی در بخش مرکزی، جایی که یک پایگاه مستحکم جدید در آنجا تأسیس شد.
منطقه میس الجبل: محل بخش مرکزی-شرقی که سومین پایگاه در آنجا تأسیس شد.
منطقه کفرشوبا: بخش هاردو/مزارع شبعا که مرزهای قدیمی به دلیل استقرار نیروها کاملاً محو شده بودند.
منطقه دبل و رمیش: منطقه‌ای که در آن ایست‌های بازرسی، مواضع تانک و ایست‌های بازرسی برای کنترل تردد جمعیت محلی ایجاد شده بود.[1]
نکته قابل توجه در این گزارش اشاره یونیفل به استفاده ارتش اسرائیل از «ساختمان‌های موجود یا خانه‌های متروکه در روستاها» است که روز پنجشنبه (22 مهر) روزنامه نیویورک تایمز نیز در مطلبی تصاویر ماهوارهای را منتشر کرد که موید تشدید حملات اسرائیل علیه جنوب لبنان بعد از دستیابی به آتش بس در این کشور است. بر اساس این گزارش، دست کم 48 بخش و روستا از میان 60 منطقه مورد بررسی در معرض تخریب گسترده قرار گرفته است.
پیش‌تر روزنامه لبنانی الاخبار نیز اعلام کرده بود از هر 10 خانه در بنت جبیل، 8 خانه توسط اسرائیلی‌ها ویران شده است. بیش از 80 درصد شهر به طور کامل تخریب شده و بیش از 2 هزار ساختمان با خاک یکسان شده‌اند که معادل دست‌کم 5 هزار واحد مسکونی است.
بنابراین شواهد نشان می‌دهد رژیم صهیونیستی برنامه‌ای برای ترک جنوب لبنان ندارد. برای اثبات این گزاره همچنین می‌توان به بیانیه ارتش این رژیم در نهم فوریه 2026 اشاره کرد که تأکید داشت در چارچوب آرایش نظامی خود پس از آتش‌بس 27 نوامبر 2024، پنج موضع مستحکم موسوم به «مواضع سپر» را در نقاط راهبردی جنوب لبنان ایجاد کرده است.
بر اساس توضیح ارتش اسرائیل، این مواضع در نقاط مرتفع و مسلط بر روستاهای لبنانی نزدیک مرز قرار گرفته‌اند و به تجهیزات دیده‌بانی و جمع‌آوری اطلاعات مجهز شده‌اند. همچنین نیروهای رزمی در آنها مستقر هستند تا در صورت شناسایی تهدید، امکان واکنش سریع فراهم باشد. ارتش اسرائیل به صورت رسمی، هدف این استقرار را حفاظت از شهرک‌های شمالی، ایجاد هشدار زودهنگام و مسدود کردن مسیرهای احتمالی نفوذ اعلام کرده است.[2] همچنین تصرف ارتفاعات علی طاهر در کنار ایجاد پایگاه‌های مستحکم که مورد تأکید یسرائل کاتز، وزیر جنگ این رژیم بود نیز در راستای اشراف اطلاعاتی و نظارت بر مسیرهای رفت‌وآمد در جنوب لبنان صورت گرفت.
بنابراین گزارش‌های رسانه‌های اسرائیلی نشان می‌دهد استمرار حضور در جنوب لبنان به بخشی از رویکرد اعلام‌شده فرماندهی نظامی و کابینه اسرائیل تبدیل شده است. در این خصوص ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، اعلام کرد نیروهای این رژیم ممکن است تا زمانی که امنیت شهرک‌های شمالی تضمین نشده باشد، در منطقه حائل جنوب لبنان باقی بمانند.
واقعیت این است که پنهان شدن پشت چنین استدلالی به معنای تصرف این منطقه است. از این رو اسرائیل شروع به ایجاد پایگاه‌ها و پست‌های نظامی در جنوب لبنان کرده است، مشابه همان کاری که در نوار غزه در سه سال گذشته و در بلندی‌های جولان پس از تغییر حکومت در سوریه انجام داد.
سیاست ابهام در ترسیم منطقه حائل؛ راهبرد اسرائیل برای توسعه طلبی در جنوب لبنان
یکی از موضوعات مهم در گزارش‌های مربوط به جنوب لبنان، نامشخص بودن محدوده دقیق منطقه امنیتی اعلام‌شده از سوی اسرائیل است. اخبار منتشر شده نشان می‌دهد مواضع نظامی این رژیم تنها نقاطی برای استقرار نیرو نیستند، بلکه می‌توانند به حفظ حضور مستمر، دیده‌بانی و کنترل مسیرهای دسترسی در پیرامون روستاها کمک کنند.
با توجه به توجیه «حفاظت از شهرک‌های شمالی» این پرسش مطرح است که محدوده منطقه حائل چگونه تعیین می‌شود و چه سازوکاری برای جلوگیری از تبدیل یک آرایش موقت نظامی به حضور طولانی‌مدت وجود دارد؟
واقعیت این است که هیچ سازوکاری برای این موضوع وجود ندارد، زیرا اساساً حضور ارتش رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان، برپایه اشغالگری است. از این رو آنها با اتکا به عدم واکنش غرب، سکوت سازمان‌های و مراجع بین‌المللی و بی‌عملی برخی از کشورهای منطقه به تداوم اشغالگری می‌پردازند و حتی گزارش‌هایی از برخورد نیروهای اسرائیلی با ارتش لبنان در جنوب این کشور نیز منتشر شده است. در این راستا نیروهای لبنانی در نزدیکی دیر میماس با پرتاب نارنجک‌های صوتی و انفجاری از سوی ارتش اسرائیل روبرو شدند.
مجموع اطلاعات منتشرشده از سوی یونیفل و منابع رسمی و رسانه‌ای اسرائیل نشان می‌دهد حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان در سال 2026 ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. از منظر سیاسی، مهم‌ترین مسئله مدنظر تل‌آویو این است که اسرائیل حضور نظامی خود را با تحقق شروط امنیتی اعلام‌شده پیوند زده و زمان مشخصی برای خروج کامل نیروها تعیین نکرده است. در مقابل، دولت لبنان با مسئله حفظ حاکمیت و کنترل نیروهای رسمی خود بر مناطق جنوبی روبه‌روست. ضمن آنکه اتمام مهلت مأموریت یونیفل در پایان سال 2026، نیز پرسش‌هایی درباره آینده نظارت بین‌المللی و سازوکار جلوگیری از تشدید تنش‌ها در این منطقه ایجاد می‌کند.
اما واقعیت این است که حتی تمدید مأموریت نیروهای یونیفل نمی‌تواند تأثیری بر تداوم و توسعه اشغالگری اسرائیل داشته باشد. زیرا حضور نظامی در جنوب لبنان، تبدیل به راهبرد این رژیم شده است و نکته مهم آنکه این موضوع به جنگ با ایران نیز پیوند خورده است. در این بین می‌توان به اظهار نظر اخیر مائیر بن‌شبات، رئیس سابق شورای امنیت داخلی اسرائیل اشاره کرد که گفت: «نحوه خروج ایران از منازعه فعلی، مستقیماً قدرت، جایگاه و سیاست آینده حزب‌الله را شکل خواهد داد. بنابراین، اسرائیل باید کنترل خود را بر سرزمین‌هایی که در جنوب لبنان تعریف کرده است، تشدید و ابتکار عمل تهاجمی مداوم را حفظ کند، چرا که هرگونه تلاش برای تقویت مجدد حزب الله را مهار سازد و لحظه‌ای از فشار دست نکشد.»[3]
پانوشت:
[1] . https://nziv.net/131615/
[2]. https://www.idf.il/330434
[3]. https://www.maariv.co.il/news/military/article-1371927