باروری از مفاهیم مهم و اساسی جمعیتشناسی است که در نزد ادیان و فرق مختلف همواره مورد توجه بوده است.
به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم ، دین و تعلقات دینی یکی از عوامل تأثیرگذار در مباحث و مسائل جمعیتی، بهخصوص باروری، است که کمتر مورد توجه جمعیتشناسان قرار گرفته است. از آنجا که فرهنگ و عوامل فرهنگی از جمله عواملی است که باروری در گروههای دینی را دستخوش تغییر میکند و اغلب ادیان الهی به مسائل اجتماعی توجه نشان میدهند و افزایش موالید و باروری زیاد را توصیه میکنند، سعید زارع، دکترای جامعهشناسی، و حکیمه هاشمی، کارشناس ارشد جمعیتشناسی، در مقالهای با عنوان «تأثیر دین بر سیاستهای جمعیتی و باروری» به تأثیر دین در سیاستهای جمعیتی و باروری پرداختهاند.
چارچوب نظری در پژوهش حاضر بر اساس تئوریهای الهیات ویژه، ارتباط متقابل و تبیین نهادی است. همچنین در این تحقیق نظر ادیان بزرگ از جمله اسلام، مسیحیت و یهودیت در مورد جمعیت و باروری و تأثیر آنها بر سیاستهای جمعیتی و کنترل موالید مورد بررسی قرار گرفته است. سؤال اصلی این پژوهش این است که دین در سیاستهای جمعیتی و باروری چه تأثیری داشته و آیا دین باعث تمایز رفتار باروری میشود؟
مفهوم باروری در جمعیتشناسی
این پژوهش بر این باور است که باروری از مفاهیم مهم و اساسی جمعیتشناسی است که در نزد ادیان و فرق مختلف همواره مورد توجه بوده است؛ چرا که به بقا و دوام آنها بستگی دارد. در کتب آسمانی ادیان اسلام، یهودیت و مسیحیت، احکام و آیات فراوانی در خصوص افزایش جمعیت و باروری ذکر شده است. باروری به عنوان یکی از سه مفهوم اساسی جمعیتشناسی مورد توجه ویژه محققان حوزه علوم اجتماعی و جمعیتشناسی قرار میگیرد. توجه به این مفهوم از ابعاد مختلف معنا مییابد. بررسی اوضاع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مؤثر بر باروری، نظریات مختلف و متفاوتی را موجب شده که در حال حاضر مورد استفاده نسل بعدی جمعیتشناسی است.
دین به عنوان بُعدی از فرهنگ، یکی از عوامل مؤثر در مسائل جمعیتی بهخصوص باروری بوده است. بدیهی است که نقش دین در باروری و نیز موافقت علمای مذهبی و حمایت آنان از برنامههای تنظیم خانواده را نباید نادیده گرفت.
باروری در مسیحیت و یهودیت
اگرچه دین مسیح جزو ادیانی است که گرایش به رهبانیت دارند، اما در جهان امروز آیین مسیحیت بیشترین پیروان را دارد. این امر به خاطر تشویق زیاد به افزایش باروری بوده است. روحانیون این مذهب مثل «سنت آگوستین» جلوگیری و سقط را عملی مذموم میدانستند. اما به دنبال نوسازی فرهنگی و تغییرات اجتماعی در تمدن مسیحی، بهویژه در کشورهای صنعتی، روند باروری و رشد جمعیت در این جوامع نیز بسیار کاهش یافته است.
در تورات با رویکردی مساعد و مثبت نسبت به افزایش جمعیت یهودیان روبهرو هستیم. یهودیت بیفرزندی را مذموم و باروری را تشویق کرده و زنان نازا را به داشتن زندگی خفتبار و لعن و نفرین تهدید میکند. آنها توالد و تناسل را وسیله رستگاری میدانند و معتقدند که زندگی با داشتن یک پسر، پدر را از دوزخ نجات میدهد. در تورات به صراحت از عواملی که باعث کنترل جمعیت میشود، منع شده است.
باروری در اسلام و ایران
اگرچه مطالعات نشان میدهد که تمایل مسلمانان به داشتن خانوادههای بزرگتر بیشتر از غیرمسلمانان است، اما روندهای کنونی باروری در برخی از کشورهای مسلمان مثل ایران و تونس پرسشبرانگیز بوده است. بسیاری از ناظران متعجب هستند که در یک جامعه سنتی که تحت کنترل قوانین اسلامی است، چگونه استفاده از روشهای جلوگیری از بارداری در این سطح چشمگیر افزایش یافته است.
از دید صاحبنظران، تفاوت اصلی میان ایران و دیگر کشورهای اسلامی را باید در این نکته جستجو کرد که مهمترین عامل در موفقیت این برنامه ناشی از علایق، حمایت و هدایت رهبران مذهبی بود.
گفتنی است، مقاله «تأثیر دین بر سیاستهای جمعیتی و باروری» در فصلنامه پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی که برای پژوهشگاه حوزه و دانشگاه است، منتشر شده است. همچنین علاقهمندان میتوانند برای مطالعه اینترنتی به «این نشانی» مراجعه کنند.
خبرنگار: بابک شکورزاده
انتهای پیام/