استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران گفت: کشورهای اطراف ایران یک کمربند غبارخیز را شکل دادهاند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، علی طویلی، استاد گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در نشست تخصصی هفته محیطزیست با اشاره به اینکه منابع طبیعی تا حدودی مظلوم واقع شدهاند، گفت: منابع طبیعی بهعنوان زیرساخت سبز ملی تلقی میشوند و هسته مرکزی امنیت زیستی، غذایی، آبی و اقلیمی هستند.
وی ادامه داد: یعنی اگر بخواهیم هر چهار جنبه را در نظر بگیریم، اهمیت حوزه امنیت زیستی مشخص است؛ ما قبل از اینکه به امنیت غذایی و توزیع عادلانه غذا در میان جمعیت برسیم، ابتدا باید هوای سالم داشته باشیم. یعنی تا هوای سالم و پاک نباشد، نیازی به غذا نیست و تا آب سالم نباشد، امکان زنده ماندن وجود ندارد. اینها مقدمهای برای امنیت غذایی هستند.
استاد گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران اذعان کرد: هر پایه گیاهی در مباحث تخصصی بهعنوان یک سد زنده طبیعی تلقی میشود. یعنی زمانی که بارندگی رخ میدهد، از یک طرف بهعنوان سدی در مقابل روانآبها عمل میکند و باعث نفوذ آب در زمین میشود و از طرف دیگر جلوی سیل و روانآب را میگیرد.
طویلی بیان کرد: منابع طبیعی، در عین مظلومیت، بسیار تأثیرگذار هستند. نیاز است چنین جمعهایی ایجاد شود و بلندگویی باشد تا صدای بخش منابع طبیعی برای فرهنگسازی به گوش جامعه برسد. وقتی صحبت از ثروت خاموش ملی میکنیم، هیچگاه گفته نمیشود که مرتع و جنگل، ثروتهای ملی هستند؛ اینها ثروتهای خاموش اما بسیار مهم و تأثیرگذار هستند.
وی با اشاره به اینکه در خصوص بحث گردوغبار، آمارهای تکاندهندهای وجود دارد، اظهار کرد: اقتصاد جهانی معادل 10 تا 17 درصد کاهش را به دلیل تخریب سرزمین و بیابانزایی تجربه میکند. در آماری اشاره شده است که سالانه دو میلیارد تن گردوغبار از مناطق مستعد در کل جهان بلند میشود و معضلات و مسائل متعددی را ایجاد میکند.
استاد گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: زمانی که بحث گردوغبار مطرح میشود، در هر دو منطقه با معضل مواجه هستیم؛ هم در مناطق غبارخیز، یعنی جایی که گردوغبار بلند میشود، خاک را جابهجا کرده و آسیب وارد میکند و هم در مناطقی که گردوغبار مینشیند، یعنی مناطق غبارگیر.
طویلی افزود: تحقیقات متعددی روی گردوغباری که روی زمین مینشیند، انجام و خسارات اقتصادی و جانی آن از جنبههای مختلف بررسی شده است. در بخش کشاورزی زمانی که روی لایههای گندمزار و سایر محصولات مینشیند، به مرور زمان باعث خفگی، کاهش عملکرد و تحلیل خاک منطقه میشود و پیامدهای مرتبط با سلامت را به دنبال دارد.
وی مطرح کرد: تالاب صالحیه، فعلاً شاید در سطح استانهای البرز و تهران از نظر مسائل انسانی ناشی از تبعات گردوغبار خیلی موردتوجه قرار نگرفته باشد، اما در سالهای آینده این موضوع خود را نشان خواهد داد. اتفاقاتی که رخ میدهد، ناشی از حرکت این گردوغبار در مسیرهای مختلف و آلودگیهای ایجاد شدهای است که میتوانند بر سلامت انسان تأثیر بگذارند.
استاد گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران اذعان کرد: کانونهای گردوغبار هم داخلی هستند و هم خارجی. وقتی از کانونهای خارجی صحبت میشود، معمولاً ذهن به سمت کشورهایی مانند عراق، سوریه و عربستان میرود اما سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ایران این موضوع را فراتر از این سه کشور میداند.
طویلی اضافه کرد: بر این اساس، کشورهایی مانند امارات، یمن، اردن، هند، پاکستان، افغانستان، قزاقستان و ترکمنستان نیز در این زمره قرار میگیرند. به این ترتیب، میتوان گفت یک کمربند از مناطق غبارخیز در اطراف کشور وجود دارد. تغییر کاربریها و سدسازیها در مسیر رودخانهها و جنگها باعث شدهاند گردوغبار از این کشورها حرکت کند و وارد ایران شود.
وی گفت: در بخش داخلی نیز سالها گفتهایم که تخریب سرزمین و مراتع بر اثر چرای مفرط دام رخ داده اما اکنون موضوع فراتر از بحث چرای مفرط دام بوده و تغییر کاربری اراضی، فعالیتهای معدنی و خشکیدگی تالابها نیز به آن اضافه شده است. بر اساس اعلام سازمان محیطزیست، حدود یک و نیم میلیون هکتار از سطح تالابهای کشور پتانسیل تولید گردوغبار دارند.
استاد گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران افزود: یا در صورت ادامه روند فعلی، با توجه به خشکسالی، تغییر اقلیم و کمبود بارندگی، این اتفاق در آنها رخ میدهد. اصلیترین عامل در کرج و تالاب صالحیه و سایر مناطق مشابه، آن است که وجود رطوبت در سطح زمین میتواند به جلوگیری از ایجاد گردوغبار کمک کند.
طویلی خاطرنشان کرد: اصلیترین سازهای که برای مقابله با گردوغبار استفاده میشود، پوشش گیاهی است که طبیعیترین و بهترین حالت در این زمینه محسوب میشود. در سطح کشور حدود 1.4 میلیون هکتار با این شیوه مدیریت میشود و اقدامات عملیاتی در این زمینه انجام شده است تا بتوان با پدیده بیابانزایی و تولید گردوغبار مقابله کرد.
وی بیان کرد: در استان البرز، از حدود 520 هزار هکتار سطح اراضی ملی و منابع طبیعی، حدود 10 هزار هکتار از سطوح بیابانی تحت عملیات بیابانزدایی قرار گرفته است. با توجه به شرایط اعتبارات، این میزان در حد و اندازهای نیست که بتواند کارهای بزرگی را پوشش دهد و از نظر نیروی کاری و پرسنل نیز در بخش اجرا مشکلاتی وجود دارد که باید رفع شود.
انتهای پیام/