مقاومت راهبردی همیشگی در برابر ذات متعدی استکبار است که به صیقل یافتن و تکامل جوامع توحیدی میانجامد.
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم ، نشست علمی و نخبگانی «مبانی الهیاتی مقاومت در اندیشه قائد شهید» به همت پژوهشگاه قرآن و حدیث برگزار شد. در این رویداد اندیشهای که به واکاوی ریشههای معرفتی مفهوم ایستادگی در گفتمان انقلاب اسلامی اختصاص داشت، حجتالاسلام و المسلمین رضا برنجکار، استاد دانشگاه تهران به ایراد سخن پرداخت.
وی در طلیعه بیانات خود با تاکید بر اینکه مقاومت در چتر اندیشهای رهبری شهید، بازتاب دقیق و عینی جهانبینی توحیدی و نظام خدامحور است، اظهار داشت: در این کلانروایت معرفتی، تمامی نصرتها، کمالات و فتوحات در نهایت به ذات اقدس الهی ختم میشود؛ از این رو در این فرآیند پرفراز و نشیب، پیروزی غایی و تخلفناپذیر متعلق به مجاهدانی است که غایت ایمان و مظهر صبر را در میدان عمل به نمایش بگذارند.
این پژوهشگر علوم دینی با کالبدشکافی واژهشناختی این مفهوم تصریح کرد: واژه مقاومت از ریشه «قوم» و به معنای ثباتقدم و ایستادگی صلب است که در اصطلاح و فرهنگ اسلامی، به معنای پایمردی تام و تمام مؤمنان در برابر جبهه تکفیر و دشمنانی است که عزم مقاتله و نابودی اساس حق را دارند. وی در همین راستا با استشهاد به کلامالله مجید یادآور شد که خداوند متعال در منشور وحیانی خود بر انواع و ابعاد مقاومت تاکید فرموده است؛ آنجا که میفرماید: «وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِینَ كَافَّةً كَمَا یُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ» و در فرازی دیگر مؤمنان را به پایداری در مواجهه با خصم فراخوانده و میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا لَقِیتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِیرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» و در نهایت قاعده مقابله به مثل را با آیه «فَمَنِ اعْتَدَى عَلَیْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَیْكُمْ» تبیین میکند.
حجتالاسلام برنجکار با تبیین فلسفه جهاد در اسلام خاطرنشان کرد: در نگاهی ژرف و اصولی، اسلام عزیز اساساً نیازی به جهاد ابتدایی ندارد؛ چرا که این دین مبین، بر پایه منطق استوار، برهان قاطع و فطرت بیدار بنا شده است و چنانچه مستکبران در برابر خورشید حق صفآرایی نکنند، ندای حقیقت به خودی خود عالمگیر خواهد شد. اما از آنجا که طواغیت و دشمنان حق، منافع نامشروع و حیات ظالمانه خود را در گرو عناد و ایستادگی در برابر پیام وحی میبینند، دست به تعدی و تجاوز میزنند و همین امر، انبیای الهی و مصلحان را ناگزیر به مقابله به مثل و مهار کانونهای فتنه میسازد.
استاد دانشگاه تهران با تکیه بر این اصل که در قاموس اسلام، «مقاومت» همواره اصلِ مطلق است و نه جنگطلبی، افزود: از آنجا که جریان قابیل و خط یزیدیان در پهنه تاریخ، سیال و مستمر بوده و هست، مقاومت نیز جریانی مستمر، دایمی و تعطیلناپذیر است. وی با قرائت تحولات معاصر یادآور شد: پس از خاکستر جنگهای خانمانسوز جهانی اول و دوم، بلوک غرب در جریان جنگ سرد توانست بلوک شرق را فرو بپاشد، اما این پایان ماجرا نبود.
وی در ادامه افزود: از آنجا که ذات تفکر استکباری بر پایه تعدی، غارت و سلطه شکل گرفته است، مقاومت یک «راهبرد کلان و مستمر» محسوب میشود که در ظرف زمان، گاه در قالب جهاد سخت و نبرد نظامی جلوهگر میشود و گاه در لوای صلح و دیپلماسی؛ حتی در زمانههایی که به ظاهر شرایط صلح برقرار است، جبهه استکبار دست از خصومت برنداشته و تهاجمات همهجانبه خود را در قالب محاصره اقتصادی، شبیخون فرهنگی و جنگ شناختی پمپاژ میکند. برنجکار تاکید کرد: از منظر قائد شهید، تمام ائمه معصومین (ع) در سنگر مقاومت مستمر بودند و حتی نبردهای نظامی و خطشکنیهای حماسی امام حسن (ع) و امام حسین (ع) نیز ماهیتی از جنس مقاومت راهبردی در برابر جریان انحراف داشته است.
عضو هیئت علمی دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به کالبدشکافی مفهوم مقاومت در الهیات مسیحی پرداخت و گفت: امروز در جهان مسیحیت با دو رویکرد مواجهیم؛ بخشی از کشیشان و الهیدانان با استناد به لایههای اصیل متون مقدس، به لزوم مقاومت مدنی و فراملی در برابر سلطهگری آمریکا معتقدند. در نقطه مقابل، جریانی سکولار قرار دارد که مدعی است رسالت کلیسا صرفاً ترویج ایمان فردی و انتزاعی است و نباید خود را درگیر مفاهیمی چون عدالتخواهی و ستیز با استکبار کند.
وی افزود: پاپ نیز تا مدتها در دایره رویکرد دوم قدم میزد، اما در اتمسفر تحولات اخیر، شاهد چرخش و تغییر جهت ملموس در مواضع وی بودیم. این رویه جدید معتقد است بر اساس خوانش صحیح از متون مسیحی، ایمان منهای عدالت کالبدی بیروح است و بر همین اساس، ایستادگی در برابر تعدی مکرر و استثمارگرانه آمریکا به کشورهای مظلوم آمریکای لاتین را یک تکلیف اخلاقی و دینی قلمداد میکنند.
حجتالاسلام برنجکار با تحکیم این گزاره که تمامی اصول، فروع و اعتبارات اعتقادی در منظومه دین به محوریت اصیل «توحید» بازمیگردد، تشریح کرد: رهبر شهید با تکیه بر هدایتهای قرآنی معتقد بودند که عزت واقعی و مطلق، منحصراً از آنِ ذات باریتعالی و مستمسکین به حبلالله است. اگر آدمی در ساحت معرفت به این باور قطعی برسد که سررشته عزت در دست خداست، در برابر هیچ قدرت پوشالی و امپراتوری مادی سر خم نخواهد کرد.
وی یادآور شد: ایشان در اثر گرانسنگ و ماندگار «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» به صراحت تبیین فرمودند که انسان موحد با تکیه بر حصن حصین توحید، هرگز زیر بار زورگویی و فرامین استبدادی طاغوت نخواهد رفت؛ کما اینکه در خطبههای دشمنشکن نماز جمعه نیز بارها طنینانداز کردند که هرگاه انسان به قدرت لایزال الهی متکی باشد، ترس از زورگویان و مستکبران عالم در وجود او رخت برمیبندد.
این استاد دانشگاه با تجلیل از عمق اخلاص قائد شهید تصریح کرد: سرّ متمایزکننده ایشان در این بود که از بن دندان و از سویدای قلب به این حقایق ایمان داشتند و تا آخرین قطره خون و آخرین لحظه حیات پربرکتشان در پای این آرمان ایستادگی کردند؛ این در حالی است که بسیاری از ما این مفاهیم را صرفاً در ساحت تئوریک و پشت تریبونها بیان میکنیم، اما مشخص نیست که در بزنگاه حوادث و در کوران سختیهای جانکاه، چقدر در مقام عمل پایبند و وفادار بمانیم.
حجتالاسلام والمسلمین برنجکار در ادامه تبیین دکترین قائد شهید افزودند: رهبری شهید تاکید داشتند که مقاومت در برابر نظام سلطه، پاسخی مشروع به ظلمهای بیحد و حصری است که بر ملتهای مستضعف روا میدارند؛ چرا که اقامه عدالت تام، مستلزم ایستادگی قاطع در برابر ستمگران است. هدف نهایی مقاومت، بنای یک جامعه عادلانه توحیدی است و اگر عنصر ایستادگی حذف شود، عدل الهی در بستر زمین محقق نخواهد شد؛ لذا سکوت در برابر ظلم، خروج از دایره بندگی است.
وی با واکاوی نگاه ایشان به مقوله حیات اخروی گفت: قائد شهید رابطه میان ایمان، جهاد و معاد را به زیباترین شکل تبیین میکردند؛ چنانکه در سال 1396 فرمودند باور قلبی به معاد، به جان انسان آرامش و سکینهای ابدی تزریق میکند؛ چرا که مجاهد میداند پروردگار عالم، ذرهای از پاداش تلاشها، مرارتها و سختیهای او را ضایع نخواهد کرد. همچنین در کتاب شریف «انسان 250 ساله» متذکر شدهاند که انسان موحد، زیانهای مادی و زودگذر دنیا را در برابر سود سرشار و ابدی آخرت ناچیز و بیمقدار میشمارد. مقاومت یعنی ترجیح دادن رضایت دایمی حق بر منافع حقیر و زوالپذیر دنیوی، و از منظر این حکیم فرزانه، مقاومت عیار خلوص انسان را بالا میبرد که این امر مستند به آیات صریح قرآن است.
این اندیشمند حوزه و دانشگاه با کالبدشکافی بحرانهای معاصر جهان، ریشه اصلی چالشهای بشریت را در حوزه اخلاق دانست و افزود: امروز در غرب، «الهیات رنج» که معطوف به بلایای طبیعی نظیر سیل و ززلزله است، جایگاه چندانی در برابر کلانمسئله «شر اخلاقی» ندارد؛ چرا که حوادث طبیعی مقطعی و گذرا هستند، اما جنگهای سیستماتیک، غارت اموال ملتها و ظلمهای ساختاری، به عنوان شرور اخلاقی، همواره دامنگیر بشر بوده است.
وی در بخش پایانی سخنان خود با ترسیم افق نگاه رهبری شهید به فرآیند ایستادگی تاکید کرد: در نگاه ژرف ایشان، مقاومت در راه خدا، ابزاری قدسی برای تجلی خلوص و صیقل خوردن باطن انسانهاست. ملتها در کوره گداخته حوادث و در مسیر پایداری، ناخالصیهای خود را از دست داده، تکامل یافته و صعود میکنند. در این دکترین، مسئله «توکل» به معنای واقعی کلمه بازتعریف شده است؛ توکل یعنی انجام دقیق، بینقص و تامِ وظایف و تکالیف الهی در میدان، و سپس سپردن نتیجه نهایی به اراده قاهره خداوند؛ امری که بدون شک، فرود آمدن نصرتهای غیبی و حتمی الهی را برای مجاهدان متوکل به ارمغان خواهد آورد.
انتهای پیام/