گردشگری در کردستان بیشتر «رویدادمحور» است تا «ساختارمحور»، در بازه زمانی کوتاه فعال و به حالت رکود بازمیگردد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، کردستان از آن استانهایی است که در نگاه اول، برای گردشگری ساخته شده به نظر میرسد؛ طبیعت بکر، کوهستانهای چشمنواز، فرهنگ غنی و میراث تاریخی متنوع. اما پشت این تصویر زیبا، یک واقعیت نگرانکننده پنهان است: گردشگری در کردستان هنوز از یک «اقتصاد فصلی و مقطعی» فراتر نرفته و نتوانسته به یک جریان پایدار درآمدی و اشتغالزا تبدیل شود.
این استان در ایام خاصی از سال، بهویژه نوروز و تابستان، با موج ورود گردشگران مواجه میشود؛ به طوریکه در روزهای اخیر ظرفیتهای اقامتی چند شهرستان استان تکمیل شد اما این موج نه به توسعه پایدار منجر میشود و نه به شکلگیری یک صنعت منسجم. گردشگری میآید، مصرف میشود و میرود؛ بدون اینکه رد پای جدی در اقتصاد محلی باقی بگذارد.
مشکل اصلی اینجاست که گردشگری در کردستان بیشتر «رویدادمحور» است تا «ساختارمحور». یعنی به جای اینکه بر پایه برنامهریزی بلندمدت، زیرساختهای پایدار و زنجیره خدمات شکل بگیرد، در چند بازه زمانی کوتاه فعال میشود و سپس به حالت رکود بازمیگردد.
در چنین شرایطی، نه سرمایهگذار انگیزه کافی برای ورود دارد و نه بخش خصوصی میتواند روی بازگشت سرمایه حساب باز کند. وقتی بازار گردشگری قابل پیشبینی و پایدار نباشد، طبیعی است که سرمایهگذاری نیز محدود، پراکنده و کماثر باقی بماند.
از سوی دیگر، زیرساختهای گردشگری در بسیاری از نقاط استان همچنان با ضعفهای جدی مواجه است. کمبود اقامتگاههای استاندارد، ضعف در حملونقل گردشگری، نبود خدمات رفاهی یکپارچه و پراکندگی امکانات، باعث شده تجربه سفر به کردستان برای گردشگر، تجربهای ناتمام باشد.
در بسیاری از مناطق گردشگر میآید، اما نمیماند. این یک مسئله ساده نیست؛ این یعنی اقتصاد محلی فرصت تبدیل «بازدید» به «ماندگاری و مصرف اقتصادی» را از دست میدهد. در حالی که در دنیا، اصل گردشگری بر افزایش ماندگاری و هزینهکرد گردشگر بنا شده است.
یکی از ضعفهای جدی، نبود برند گردشگری برای کردستان است. استانهایی با ظرفیت کمتر، با برنامهریزی درست توانستهاند خود را به عنوان مقصد گردشگری معرفی کنند، اما کردستان هنوز نتوانسته تصویر واحد و قدرتمندی از خود در سطح ملی و بینالمللی ارائه دهد.
این ضعف برندینگ باعث شده ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی استان در سطح کشور ناشناخته یا کمتوجه باقی بماند. گردشگر داخلی نیز اغلب به صورت اتفاقی یا محدود با برخی نقاط استان آشنا میشود، نه بر اساس یک برنامه هدفمند سفر.
مسئله دیگر، تمرکز بیش از حد بر جاذبههای طبیعی و غفلت از گردشگری فرهنگی و تاریخی است. در حالی که میراث تاریخی کردستان میتواند یک محور جدی جذب گردشگر باشد، اما این بخش به دلیل کمبود معرفی، مرمت و روایتسازی، در حاشیه قرار گرفته است.
حتی در حوزه گردشگری روستایی و بومگردی نیز وضعیت مشابهی دیده میشود. ظرفیتهای روستاهای بکر و فرهنگی استان بسیار بالاست، اما نبود استانداردهای خدماتی، آموزش نیروی انسانی و حمایت مالی کافی، باعث شده این بخش نیز نتواند به یک جریان اقتصادی پایدار تبدیل شود.
یکی دیگر از مشکلات اساسی، نبود زنجیره کامل گردشگری است. در یک صنعت گردشگری موفق، حملونقل، اقامت، غذا، خدمات فرهنگی و فروش صنایعدستی باید بهصورت یکپارچه عمل کنند؛ اما در کردستان این زنجیره هنوز شکل نگرفته یا ناقص است.
در نتیجه، گردشگری در استان به جای اینکه یک «صنعت پیشران توسعه» باشد، بیشتر به یک «فعالیت مقطعی و مصرفی» تبدیل شده است؛ فعالیتی که در زمان کوتاه، فشار بر زیرساختها ایجاد میکند، اما در بلندمدت توسعه پایدار تولید نمیکند.
نکته مهمتر، نبود برنامهریزی جدی برای مدیریت گردشگری در سطح کلان است. تصمیمها بیشتر کوتاهمدت، مناسبتی و واکنشی هستند؛ نه بر اساس یک نقشه راه جامع گردشگری که بتواند آینده این صنعت را در استان تضمین کند.
در کنار این مسائل، نقش مردم محلی نیز بهدرستی تعریف نشده است. در بسیاری از نقاط دنیا، جامعه محلی بخش اصلی سود گردشگری را دریافت میکند، اما در کردستان این ارتباط هنوز ضعیف است و مردم سهم محدودی از این جریان اقتصادی دارند.
اگر گردشگری قرار است به توسعه منجر شود، باید از یک «حضور فصلی گردشگر» به یک «اقتصاد دائمی گردشگری» تبدیل شود. این یعنی سرمایهگذاری پایدار، آموزش، برندینگ و زیرساخت باید همزمان پیش برود، نه مقطعی و جزیرهای.
در نهایت، کردستان با همه ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی خود، امروز بیش از هر چیز نیازمند یک بازتعریف جدی در حوزه گردشگری است. ادامه وضعیت کنونی یعنی تکرار یک چرخه فرسایشی؛ حضور کوتاه گردشگر، درآمد محدود، زیرساخت ضعیف و بازگشت به نقطه اول.
راه نجات این وضعیت، عبور از گردشگری فصلی و حرکت به سمت گردشگری ساختارمند است؛ با برنامهریزی ملی، سرمایهگذاری هدفمند، تقویت برند استان و ایجاد زنجیره کامل خدمات. در غیر این صورت، کردستان همچنان «زیبا برای دیدن» باقی میماند، اما «ضعیف برای بهرهبرداری اقتصادی».
انتهای پیام/481