تربتحیدریه در جایگاه دروازه تمدنی خراسان رضوی براساس الگوی هر شهرستان، یک مأموریت ملی برعهده دارد
به گزارش خبرگزاری تسنیم از تربت حیدریه،در تاریخ کشورمان، هر شهر و منطقه، بخشی از منظومه بزرگ تمدنی را تشکیل میداده و بر اساس ظرفیتهای طبیعی، جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی خود، مأموریتی مشخص در حیات ملی ایران را بر عهده داشت،برخی شهرها محور دانش بودند، برخی مرکز تجارت، برخی حلقه ارتباطی و برخی نیز کانون تولید و فرهنگ بودند. ایران عزیز، با همین تقسیم کار طبیعی و تمدنی توانست قرنها یکی از مهمترین حوزههای تمدنی جهان باقی بماند.
به همین دلیل، امروز نیز اگر قرار است توسعه در کشور از حالت پراکنده و روزمره خارج شود، باید دوباره به همان الگوی تاریخی بازگردیم و اینکه هر شهرستان باید یک مأموریت ملی روشن، متناسب با مزیتهای واقعی خود داشته باشد.
این همان نگاهی است که امروز در قالب آمایش سرزمین مورد تأکید قرار گرفته است، نگاهی که میگوید توسعه نباید صرفاً بر اساس تقسیمات اداری یا تمرکزگرایی شکل بگیرد، بلکه هر منطقه باید بر پایه مزیتهای بومی، تاریخی و جغرافیایی خود تعریف شود.
در چنین الگویی، هر منطقه به یک حلقه تخصصی در زنجیره پیشرفت کشور تبدیل میشود، یکی قطب کشاورزی، دیگری صنعت، یکی مرکز دانش و فناوری، و دیگری محور گردشگری، تجارت و خدمات. در این میان، تربتحیدریه یکی از مهمترین شهرستانهایی است که بهصورت طبیعی از ظرفیت مأموریتمحور برخوردار است.
این شهرستان، به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی، پیشینه تاریخی، وسعت قابل توجه، جمعیت اثرگذار و ظرفیتهای متنوع اقتصادی و فرهنگی، میتواند نقشی راهبردی در شرق کشور ایفا کند. تربتحیدریه دروازه ورود به خراسان رضوی و یکی از مناطق تاریخی ارتباطی شرق ایران به شمار میرود.
جغرافیای تربتحیدریه از دیرباز در متن مسیرهای ارتباطی و تجاری قرار داشته است و وجود رباطها و کاروانسراهای متعدد تاریخی در این منطقه، نشان میدهد که تربتحیدریه در گذشته بخشی مهم از شبکه دادوستد، رفتوآمد کاروانها و پیوندهای اقتصادی شرق ایران بوده است. رباط طبسی، رباط لاری، رباط کسکک و دیگر بناهای تاریخی منطقه،نشانههای زندهای از نقش این شهرستان در مسیرهای تمدنی و تجاری ایران، بهویژه در امتداد راههای منتهی به جاده ابریشم هستند؛این منطقه قرنها محل توقف، تبادل، ارتباط و عبور بوده و همین ویژگی، شخصیت تاریخی تربتحیدریه را شکل داده است.
نام تربتحیدریه نیز با نام قطبالدین حیدر پیوند خورده، شخصیتی که حضور او در حافظه تاریخی خراسان، بخشی از هویت فرهنگی و تمدنی این منطقه را ساخته است.مجموعه تاریخی قطبالدین حیدر نماد پیوند تربتحیدریه با ریشههای عرفانی و فرهنگی خراسان بزرگ است،خراسانی که قرنها مرکز تولید اندیشه، ادب، عرفان و فرهنگ ایرانی ـ اسلامی است.
این شهرستان در طول تاریخ، مهد نخبگان، اندیشمندان، ادیبان، علما، هنرمندان و شخصیتهای اثرگذار کشور نیز بوده است.نامهایی چون حاج آخوند ملاعباس تربتی، استاد محمد قهرمان، محمدرضا شفیعی کدکنی، شیخ احمد روحالقدس، محمود شهابی، حسن تفتیان، جلال رفیع، آیتالله عباسعلی اسلامی تربتی، حجتالاسلام والمسلمین حسینعلی راشد تربتی، غلامعباس توسلی، رضا رفیع، سعید سهیلی، آیتالله رجبعلی مروج تربتی، آیتالله شیخ محمدرضا ربانی خراسانی، میرزا نصرالله تربتی و شهید عبدالحسین برونسی، تنها بخشی از چهرههایی هستند که از این خطه برخاستهاند و هر کدام در عرصهای از فرهنگ، ادب، اندیشه، هنر، ورزش، دین و اجتماع در سطح ملی اثرگذار بودهاند.
این فهرست بلندبالا نشان میدهد که تربتحیدریه یک خاستگاه انسانی و فرهنگی مهم در شرق کشور است که در تربیت نخبگان و تولید سرمایه انسانی، سابقهای ریشهدار دارد.
امروز نیز وجود دانشگاههای متعدد، مراکز آموزش عالی، فعالیت شرکتهای فناور و مرکز رشد واحدهای فناور شهرستان، ظرفیت تازهای برای پیوند میان سنت تاریخی و اقتصاد نوآور در تربتحیدریه ایجاد کرده است.
این شهرستان میتواند یکی از نمونههای موفق اتصال هویت تاریخی به اقتصاد دانشبنیان باشد، جایی که گردشگری، کشاورزی، فناوری و خدمات در کنار هم قرار میگیرند و یک مدل توسعه بومی ایجاد میکنند.
از سوی دیگر، اقتصاد تربتحیدریه نیز بر پایه مزیتهای تاریخی و بومی شکل گرفته است و زعفران، بهعنوان مهمترین محصول راهبردی منطقه، تربتحیدریه را به یکی از نقاط مهم اقتصاد کشاورزی کشور تبدیل کرده است.
فرش دستباف این منطقه نیز بخشی از هویت هنری و اقتصادی شهرستان به شمار میرود و هنر قالیبافی در این منطقه سابقهای طولانی دارد. همچنین صنعت ابریشم و نوغانداری، که ریشهای تاریخی در تربتحیدریه دارد، میتواند دوباره به یکی از محورهای مهم اقتصاد محلی تبدیل شود.
پیوند میان زعفران، فرش، ابریشم، صنایعدستی و گردشگری، ظرفیتی کمنظیر برای شکلگیری اقتصاد هویتمحور در این شهرستان ایجاد کرده است.در واقع، مأموریت ملی تربتحیدریه را باید در پیوند میان گردشگری تاریخی، جغرافیای ارتباطی، اقتصاد بومی، خدمات منطقهای و سرمایه انسانی تعریف کرد.
این شهرستان میتواند به قطب گردشگری تاریخی و فرهنگی جنوب خراسان رضوی تبدیل شود، مقصدی که مسافر در تاریخ، فرهنگ، هنر و هویت خراسان را تجربه میکند.
تربتحیدریه این ظرفیت را دارد که از یک مسیر عبوری به یک نقطه ماندگار در نقشه گردشگری شرق ایران تبدیل شود.
همین ترکیب کمنظیر از تاریخ، جغرافیا، فرهنگ، اقتصاد بومی، دانش و سرمایه انسانی است که تربتحیدریه را شایسته نگاه ویژه در الگوی توسعه مأموریتمحور میکند.
این شهرستان، یکی از ظرفیتهای راهبردی آینده شرق کشور است، منطقهای که اگر بر پایه آمایش سرزمین و مأموریتمحوری دیده شود، میتواند به الگویی موفق از پیوند تاریخ، اقتصاد، فرهنگ و توسعه در ایران تبدیل شود.
در واقع، مأموریت ملی تربتحیدریه را باید در قالب یک منظومه توسعهای چندلایه وجهی تعریف کرد که در آن گردشگری تاریخی، جغرافیای ارتباطی، اقتصاد بومی، خدمات منطقهای، کشاورزی مزیتمحور، صنایع فرهنگی و سرمایه انسانی بهصورت همافزا عمل میکنند.
موقعیت جغرافیایی این شهرستان در محور ارتباطی جنوب و مرکز کشور به مشهد و خراسان رضوی، بههمراه پیشینه تاریخی و تمدنی آن، موجب شده تربتحیدریه ظرفیت تبدیل شدن به یکی از کانونهای اصلی گردشگری مسیر و گردشگری هویتمحور در شرق ایران را داشته باشد. در ادبیات نوین توسعه، دیگر گردشگری به معنای خلق زنجیرهای از خدمات، اشتغال، صنایع خلاق، اقتصاد محلی، تولید فرهنگی و سرمایهگذاری پایدار است.
تربتحیدریه با برخورداری از رباطها، کاروانسراها، مسیرهای تاریخی، میراث فرهنگی، محصولات بومی و برندهای شناختهشدهای چون زعفران، میتواند به یکی از نقاط پیوند اقتصاد گردشگری با اقتصاد محلی تبدیل شود.
در چنین الگویی، گردشگری پیشران توسعه منطقهای خواهد بود که میتواند همزمان بخش خدمات، حملونقل، صنایعدستی، کشاورزی، صنایع غذایی، اقامت، تجارت محلی و حتی اقتصاد دانشبنیان را فعال کند.
از سوی دیگر، وجود دانشگاهها، مراکز آموزش عالی، مرکز رشد واحدهای فناور و شرکتهای دانشبنیان در شهرستان، این امکان را فراهم میکند که تربتحیدریه از الگوی سنتی اقتصاد منطقهای عبور کرده و به سمت شکلدهی یک اکوسیستم ترکیبی از اقتصاد تاریخی و فرهنگی و اقتصاد نوآور حرکت کند، الگویی که امروز در بسیاری از مناطق موفق دنیا، مبنای توسعه پایدار قرار گرفته است.
همین ترکیب کمنظیر از تاریخ، جغرافیا، فرهنگ، اقتصاد بومی، دانش، کشاورزی مزیتمحور و سرمایه انسانی است که تربتحیدریه را شایسته نگاه ویژه در الگوی توسعه مأموریتمحور میکند.
تربت حیدریه یکی از ظرفیتهای راهبردی آینده شرق کشور است که میتواند در قالب سیاستهای آمایش سرزمین، نقش یک هاب منطقهای در جنوب خراسان رضوی را ایفا کند.
در نظریههای جدید توسعه منطقهای، مناطقی موفقتر هستند که بتوانند میان هویت تاریخی، مزیت جغرافیایی، سرمایه انسانی و زیرساختهای اقتصادی پیوند ایجاد کنند و تربتحیدریه دقیقاً از چنین ظرفیتی برخوردار است.
این شهرستان با تکیه بر جایگاه تاریخی خود در مسیرهای تمدنی، توانمندی در تولید محصولات راهبردی مانند زعفران، پیشینه فرش و ابریشم، ظرفیتهای گردشگری تاریخی و فرهنگی، شبکه علمی و دانشگاهی و همچنین سرمایه اجتماعی و نخبگانی خود، قابلیت آن را دارد که به یکی از قطبهای توسعه متوازن در شرق ایران تبدیل شود.
در چنین نگاهی، تربتحیدریه یک کانون تمدنی و اقتصادی در مقیاس منطقهای است که میتواند نقش واسط میان تاریخ و آینده را ایفا کند که هم حافظه تمدنی خراسان را در خود دارد و هم توان آن را دارد که به یکی از پیشرانهای اقتصاد فرهنگی، گردشگری و نوآوری در شرق کشور بدل شود.
اگر سیاستگذاریها بر مبنای مأموریتمحوری، مزیتمحوری و آمایش واقعی سرزمین شکل گیرد، تربتحیدریه میتواند به الگویی موفق از پیوند تاریخ، اقتصاد، دانش، فرهنگ و توسعه پایدار در ایران تبدیل شود. الگویی که نشان میدهد چگونه یک شهرستان میتواند با اتکا به ریشههای تاریخی خود در ساخت آینده ملی نیز نقشآفرین باشد.
یادداشت از مجتبی شجاعی، معاون استاندار و فرماندار ویژه تربت حیدریه
انتهای پیام/282