در یادداشت زیر به بررسی علائم، راههای انتقال، مراقبتها و عوارض احتمالی آبلهمرغان و زونا پرداخته شد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم در خرمآباد، با وجود ورود به فصل گرم سال، آبلهمرغان همچنان یکی از بیماریهای ویروسی شایع در میان کودکان است و بهدلیل قدرت بالای سرایت، نیازمند توجه جدی خانوادهها و مراکز آموزشی است. ویروس واریسلا زوستر علاوه بر ایجاد آبلهمرغان، میتواند سالها بعد بهصورت بیماری زونا دوباره فعال شود.
در همین راستا، دکتر زینب پیرداده خانی، متخصص بیماریهای کودکان در یادداشتی به موضوع تشریح جامع آبلهمرغان و زونا، راهنمای والدین برای تشخیص، مدیریت و پیشگیری از عوارض احتمالی پرداخت.
با توجه به شیوع فصلی بیماریهای ویروسی، بهویژه در میان کودکان، شناخت دقیق آبلهمرغان (Varicella) و زونا (Herpes Zoster) که هر دو توسط ویروس واریسلا زوستر (VZV) ایجاد میشوند، از اهمیت بسزایی برخوردار است. دکتر زینب پیرداخانی، متخصص برجسته بیماریهای کودکان، در تشریح این دو بیماری، بر لزوم آگاهی والدین از علائم، دورههای واگیری، عوارض احتمالی و راهکارهای درمانی و پیشگیرانه تأکید کرده است. این راهنمای جامع، به والدین کمک میکند تا با درک بهتر این عفونتها، اقدامات لازم را بهموقع انجام دهند.
آبلهمرغان یک بیماری عفونی و بسیار مسری است که عمدتاً کودکان را درگیر میکند. دوره نهفتگی این بیماری معمولاً بین 10 تا 21 روز (به طور متوسط 14 روز) است. شروع علائم با تب خفیف، بیحالی و سردرد همراه است و بهدنبال آن، بثورات پوستی مشخصی ظاهر میشوند. این ضایعات ابتدا بهصورت لکههای قرمز کوچک شروع شده، سپس به پاپول (برجستگی) و در نهایت به وزیکول (تاولهای پر از مایع شفاف) تبدیل میشوند. این وزیکولها در عرض 24 تا 48 ساعت کدر شده و سپس خشک شده و دلمه میبندند. دوره واگیری آبلهمرغان از حدود 2 روز قبل از ظهور بثورات تا زمانی که تمام ضایعات پوستی به مرحله دلمه رسیده باشند (تقریباً 5 تا 6 روز پس از شروع بثورات)، ادامه دارد. به همین دلیل، حضور کودکان مبتلا در محیطهای آموزشی مانند مهدکودک و مدرسه تا زمان بهبودی کامل ضایعات اکیداً ممنوع است.
زونا، که با نام “شینگلز” نیز شناخته میشود، در واقع فعال شدن مجدد ویروس واریسلا زوستر (VZV) در بدن فردی است که قبلاً به آبلهمرغان مبتلا شده است. ویروس پس از عفونت اولیه، بهصورت غیرفعال در گانگلیونهای عصبی باقی میماند و در شرایط ضعف سیستم ایمنی، فعال شده و باعث بروز زونا میشود. تفاوت اصلی زونا با آبلهمرغان، در الگوی ضایعات پوستی است؛ زونا معمولاً بهصورت یک طرفه و در مسیر یک عصب مشخص (درماتوم) ظاهر میشود و بهصورت نواری از بثورات دردناک و آبدار همراه است. تماس مستقیم با مایع وزیکولهای زونا میتواند باعث انتقال ویروس و بروز آبلهمرغان در فردی شود که قبلاً ایمنی نداشته است.
عوارض احتمالی آبلهمرغان و زونا
اگرچه آبلهمرغان معمولاً یک بیماری خود محدود شونده است، اما در برخی موارد میتواند با عوارض جدی همراه باشد. شایعترین عارضه، عفونتهای ثانویه باکتریایی پوست است که در اثر خاراندن ضایعات ایجاد میشود و میتواند منجر به ایجاد اسکار (جای زخم) دائمی گردد. عوارض جدیتر شامل ذاتالریه، التهاب مغز (انسفالیت) و اختلالات عصبی مانند آتاکسی حاد مخچهای (نقص در هماهنگی حرکات بدن) است. در موارد زونا، درد شدید عصبی پس از بهبودی ضایعات (نورالژی پس از هرپس) یکی از عوارض شایع است.
نوزادان زیر یک سال، زنان باردار (بهویژه در سهماهه اول و سوم بارداری)، افراد دارای نقص سیستم ایمنی (مانند بیماران تحت شیمیدرمانی، مبتلایان به HIV/AIDS، یا افرادی که داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند) و سالمندان، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به فرم شدید بیماری و بروز عوارض جدی آبلهمرغان و زونا قرار دارند.
درمان و نکات مراقبتی
هدف اصلی درمان، کنترل علائم و جلوگیری از بروز عوارض است.
حفظ بهداشت فردی، حمام با آب ولرم و نمک یا جوش شیرین برای کاهش خارش، کوتاه نگه داشتن ناخنها و استفاده از لباسهای نخی گشاد توصیه میشود.
برای کنترل خارش میتوان از آنتیهیستامینهای خوراکی استفاده کرد. در صورت تشخیص بهموقع (ظرف 24 تا 72 ساعت از شروع بثورات)، داروهای ضدویروسی مانند آسیکلوویر (Acyclovir) ممکن است برای کاهش شدت و مدت بیماری تجویز شوند.
نوزادان، زنان باردار و افراد با نقص ایمنی که به آبلهمرغان مبتلا میشوند، ممکن است نیاز به دریافت ایمونوگلوبولین واریسلا زوستر (VZIG) برای پیشگیری یا کاهش شدت بیماری و یا آسیکلوویر وریدی داشته باشند. در موارد شدید زونا نیز درمان وریدی با آسیکلوویر ضروری است.
مصرف آسپرین (Aspirin) در کودکان مبتلا به آبلهمرغان اکیداً ممنوع است، زیرا خطر بروز سندرم ری (Reye’s Syndrome) را که یک عارضه مغزی و کبدی خطرناک است، افزایش میدهد. در مورد مصرف ایبوپروفن (Ibuprofen) نیز باید با احتیاط و تحت نظر پزشک عمل کرد، چرا که برخی مطالعات احتمال تشدید عفونت پوستی با مصرف آن را مطرح کردهاند.
فرد مبتلا به آبلهمرغان باید تا زمان بهبودی کامل ضایعات، از حضور در اماکن عمومی و تماس با افراد در معرض خطر دور نگه داشته شود.
شستشوی مکرر دستها با آب و صابون، بهویژه پس از تماس با بیمار یا سطوح آلوده، به جلوگیری از انتشار ویروس کمک میکند.
واکسن آبلهمرغان (VVax) یکی از مؤثرترین راهها برای پیشگیری از ابتلا یا کاهش شدت بیماری است. این واکسن معمولاً در دو دوز برای کودکان و بزرگسالانی که قبلاً واکسینه نشدهاند، توصیه میشود. واکسن زونا نیز برای افراد بالای 50 سال در دسترس است.
آبلهمرغان و زونا عمدتاً بیماریهای خود محدود شوندهای هستند و غفلت از علائم و عوارض احتمالی، بهویژه در گروههای پرخطر، میتواند پیامدهای ناگواری داشته باشد.
آگاهی والدین از ماهیت این بیماریها، توجه به بهداشت فردی، رعایت نکات مراقبتی و اقدام بهموقع برای دریافت مشاوره پزشکی و در صورت لزوم، درمان، نقشی کلیدی در حفظ سلامت کودکان و پیشگیری از گسترش عفونت ایفا میکند. همچنین، واکسیناسیون به عنوان یک ابزار ایمن و کارآمد، باید جدی گرفته شود.
انتهای پیام/