آخرین خبرهای تسنیم

به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، محمد باغستانی، مدیرگروه و عضو هیأت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در تبیین «آورده‌های تمدنی عید قربان برای امروز و فردای ایران‌جان» اظهار کرد: عید قربان در نگاه «اسلام تمدنی» فراتر از یک آیینِ مذهبی و ذبح قربانی است و باید آن را نمایشِ یک منطق راهبردی دانست؛ منطقِ «عبور از منافع شخصی به نفع آرمان‌های جمعی». به گفته وی، هر تمدنی در بزنگاه‌های تاریخی، نیازمند مناسکی است که بتواند در سطح عمومی «تحول در اراده‌ها» ایجاد کند و قربان از همین جنس است.

او با اشاره به اینکه جامعه امروز ایران درگیر چالش‌های هم‌زمان اقتصادی، اجتماعی و بین‌المللی است، افزود: اگر این عید درست فهم و درست مدیریت شود، می‌تواند سرمایه‌ای برای «انسجام اجتماعی»، «کارآمدی مدیریتی» و «افق‌گشایی تمدنی» باشد؛ چراکه قربان، هم «تربیت فردی» می‌آورد و هم «سازوکار اجتماعی» تولید می‌کند. برای «ایرانِ جان» در چالش‌های امروز و افق‌های فردا، عید قربان می‌تواند حاملِ آورده‌های راهبردی باشد.

او عید قربان را «جهاد اکبر» برای نخبگان و مدیران دانست و تصریح کرد: جهاد اکبر یعنی وقتی یک مدیر یا پژوهشگر می‌بیند ایده یا دغدغه شخصی‌اش با کلان‌پروژه تمدنی ایران در تعارض است، شجاعتِ گذشت از آن را داشته باشد تا چرخ تمدن سریع‌تر بچرخد. این همان «تواضع تمدنی» است که قربان تمرینش می‌دهد.

باغستانی در بخش پایانی سخنانش با اشاره به اینکه اسماعیل (ع) نماد چیزی است که انسان از دست دادنش را می‌ترسد، گفت: بسیاری از ترمزهای پیشرفت در ایران، ناشی از محافظه‌کاری و ترس از دست دادن داشته‌های فعلی است؛ ترسی که تصمیم‌های بزرگ را کوچک می‌کند و فرصت‌ها را می‌سوزاند.

وی خاطرنشان کرد: عید قربان به ما می‌آموزد اگر برای خدا و خلق، از داشته‌هایت بگذری، نه‌تنها از دست نمی‌دهی، بلکه در سطحی بالاتر و با برکتی بیشتر به تو بازمی‌گردد؛ همان‌گونه که «قوچ بهشتی» جایگزین شد. در سطح ملی نیز، گاهی باید از منافع کوتاه‌مدت، مناسبات فرسوده و راحتی‌های ظاهری گذشت تا فتح‌های بزرگ‌تر به دست آید.

باغستانی در جمع‌بندی این تحلیل تأکید کرد: عید قربان اگر از سطح مناسک فردی به سطح «فهم اجتماعی و مدیریت تمدنی» ارتقا یابد، می‌تواند به یک نقشه راه برای ایران‌جان تبدیل شود؛ نقشه‌ای که هم وحدت ملی را تقویت می‌کند، هم اعتماد عمومی را بازسازی می‌کند، هم بهره‌وری و عدالت را سامان می‌دهد و هم تاب‌آوری جامعه را معنا می‌بخشد.

او در پایان سخنانش گفت: قربان، تمرینِ بزرگِ عبور از «من» به «ما» است؛ و ایرانِ آینده، بیش از هر چیز، به همین عبورِ تمدن‌ساز نیاز دارد.

باغستانی نخستین پیام راهبردی عید قربان برای ایران امروز را «قربانی کردن منیت در پیشگاه مصلحت ملی» دانست و گفت: بزرگ‌ترین آورده قربان برای سیاست و اجتماع، تمرینِ گذشت است. تمدن‌ها زمانی تضعیف یا فرو می‌پاشند که نخبگان، مدیران و جناح‌ها، منفعت و حیثیت خود را بر منفعت کلان ترجیح دهند.

وی در خصوص پیام این عید برای امروز تصریح کرد: همان‌طور که حضرت ابراهیم (ع) عزیزترین ثمره زندگی‌اش را برای خدا به قربانگاه برد، ایران امروز هم به مدیران و فعالانی نیاز دارد که «اعتبار، صندلی و هویت جناحی» خود را فدای «سرافرازی ایران» کنند. این یعنی تبدیل «قربانی» از یک رفتار آیینی به یک «کنش ملی» برای انسجام اجتماعی و وحدت تمدنی.

این عضو هیأت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی، عید قربان را جشن «وفاداری به عهد» خواند و ادامه داد: ابراهیم (ع) و اسماعیل (ع) هر دو در جایگاه خود، به عهد الهی وفادار ماندند؛ و همین وفاداری است که از یک واقعه تاریخی، یک الگوی تمدنی می‌سازد.

او با اشاره به اینکه ایرانِ فردا بیش از هر چیز به «اعتماد متقابل» نیاز دارد، تأکید کرد: آورده تمدنی عید قربان می‌تواند بازخوانی مفهوم «بیعت و پیمان» در نسبت دولت ـ ملت باشد؛ حاکمیتی که به وعده‌هایش وفادار است و مردمی که پای آرمان‌های اصیل می‌ایستند، یک جامعه ابراهیمی می‌سازند که در آن «قول و عمل» از هم جدا نمی‌شود.

باغستانی در بخش دیگری از سخنانش، مسئله قربانی را از زاویه «مدیریت منابع» تحلیل کرد و گفت: قربانی کردن میلیون‌ها رأس دام در یک روز، اگر با نگاه تمدنی مدیریت نشود، صرفاً یک سنت تکرارشونده است؛ اما در منطق تمدنی، همین سنت می‌تواند به یک «سامانه کارآمد» تبدیل شود.

وی افزود: پیام قربان برای امروز ایران، تمدن یعنی «بهره‌وری» است؛ آورده‌ی قربان می‌تواند الگویی برای «توزیع عادلانه ثروت» و «مدیریت زنجیره غذایی» باشد. تبدیلِ گوشت‌های قربانی به یک شبکه هوشمندِ حمایت از محرومین در سراسر ایران (بدون اتلاف حتی یک ذره از منابع)، نمادِ یک «مدیریتِ تمدنیِ کارآمد» است.

باغستانی با اشاره به اینکه عید قربان نقطه اشتراک همه مسلمانان جهان است، خاطرنشان کرد: ایران به‌عنوان یکی از قطب های تمدن اسلامی، می‌تواند از این ظرفیت برای «دیپلماسی فرهنگی» بهره ببرد؛ دیپلماسی‌ای که زبانش نه صرفاً سیاست روز، بلکه «برادری ایمانی» و «اشتراکات تمدنی» است.

وی درخصوص پیام برای فردا گفت: «ایران جان» با تکیه بر روحِ عید قربان می‌تواند منادیِ «صلح و برادری در منطقه» باشد. این عید فرصتی است برای تعریفِ یک «امنیتِ دست‌جمعی» در سایه‌ی توحید، که در آن همه‌ی ملت‌ها، دشمنی‌ها را قربانیِ آرامشِ منطقه کنند.

مدیرگروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی، ماجرای ذبح اسماعیل (ع) را اوج تجلی «صبر و توکل» در یک آزمون سخت دانست و افزود: جامعه امروز ایران زیر فشارهای اقتصادی و بیرونی قرار دارد. آورده تربیتی قربان، «تاب‌آوری هدفمند» است؛ تاب‌آوری‌ای که از جنس بی‌حسی و تحملِ منفعل نیست، بلکه از جنس معنا دادن به سختی‌هاست.

او تأکید کرد: قربان به ما یاد می‌دهد بعد از هر «قربانگاهِ سختی»، یک «گشایش تمدنی» (قوچِ بهشتی) نهفته است؛ مشروط بر اینکه مسیر را آگاهانه، با ایمان و با عقلانیت طی کنیم. این نگاه، جامعه را از فرسایش روانی بیرون می‌آورد و آن را به سوی امیدِ عمل‌محور سوق می‌دهد.

باغستانی یکی از تعارض‌های ریشه‌ای امروز ایران را تعارض میان «رفاه آنی» و «بنای آتی» دانست و گفت: تمدن ایرانی ـ اسلامی زمانی شتاب می‌گیرد که نخبگان و مردم بپذیرند برای رسیدن به موقعیت تازه و باشکوه، باید برخی هزینه‌های کوتاه‌مدت را با نگاهی بلندمدت مدیریت کرد.

وی اضافه کرد: پیام قربان در این سطح، «آینده‌فروشی نکردن» برای راحتی امروز است؛ یعنی تصمیم‌گیری‌های کشور باید به‌جای مصرف‌گرایی سیاسی و اقتصادی، بر سرمایه‌گذاری‌های پایدار، تولید قدرت ملی و ساختن فردا استوار شود.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در ادامه به مسئله «من‌محوری» در فضای نخبگانی پرداخت و گفت: گاهی «من» از «ما» بزرگ‌تر می‌شود؛ و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که پروژه‌های بزرگ ملی فرسوده می‌شوند.

انتهای پیام/