واقعه غدیر خم را میتوان بر اساس نظریه «مشروعیت الهیِ حکومت» در اسلام تحلیل کرد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از ایلام، واقعه غدیر خم را میتوان بر اساس یک نظریه سیاسی اصیل در اسلام تحلیل کرد: نظریه «مشروعیت الهیِ حکومت» در برابر «مشروعیت قراردادی یا انتخاباتیِ صِرف».
از منظر این نظریه، سرچشمه اصلی حق فرمانروایی بر جامعه اسلامی، تنها از سوی خداوند و از طریق نصّ پیامبر (ص) تأمین میشود. در روز غدیر، پیامبر اکرم (ص) با ابلاغ آیه «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ...»، عملاً بر دو اصل اساسی در اندیشه سیاسی تأکید میکند:
1. نصب الهیِ حاکم: علی (ع) نه با رأی یا بیعت ابتدایی مردم، بلکه به فرمان خدا «مولای مؤمنان» معرفی میشود. بیعت بعدی مردم، شرط تحقق خارجی حکومت است، نه منبع مشروعیت ذاتی آن.
2. تفکیک ناپذیری دین و سیاست: اعلام جانشینی در غدیر، در میان مهمترین مناسک حج و در مسیر بازگشت از آن انجام میشود؛ یعنی مدیریت سیاسی جامعه، ادامه مستقیم رسالت دینی است.
از نقد این نظریه (نظریه رقیب) که در سقیفه شکل گرفت، الگوی «مشروعیت اجماعی یا انتخابی» پدید آمد که بعدها به نظریه «خلافت با بیعت اهل حل و عقد» معروف شد.
اما نظریه سیاسی غدیر تأکید دارد: هر نظام سیاسیِ عادلانه، نخست نیاز به تعیین اصل ولایت از بالا دارد، سپس جزئیات اجرا و نظارت بر حاکم با مردم است. به همین دلیل، در اندیشه شیعه، غدیر نه یک رویداد عاطفی، بلکه پایهگذار یک نظریه رقیب در منبع مشروعیت قدرت در تمدن اسلامی به شمار میآید.
غدیر یعنی هیچ حاکمی بدون نصب الهی و معرفی پیامبر (ص) نمیتواند مدعی «اولیّت بر مؤمنان» باشد. این ادعای سیاسی، بزرگترین پیام غدیر برای امروز جهان اسلام است.
این تحلیل بر پایه نظریه «حق الهی پادشاهان» در غرب نیست، بلکه بر اساس نظریه نیابت عامه فقیه در شیعه و نص قرآنی (آیه ولایت و آیه تبلیغ) بنا شده است.
انتهای پیام/180/