در مقاله اوزل در اکونومیست، به این اشاره شده که تحمیل شکست بر اردوغان، سختتر از شکست دادن اوربان است.
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم ، اوزگور اوزل سیاستمدار مشهور ترکیه در سه چهار روز اخیر، تمام توجه رسانههای داخلی و خارجی را به سوی خود جلب کرده است.
او دیروز در آنکارا، ساعات دشواری را سپری کرد و بیش از 10 ساعت در برابر هجوم نیروهای پلیس ضدشورش، جمع هواداران، خبرنگاران و نمایندگان رسانههای داخلی و خارجی قدرت نمایی کرد.
اوزگور اوزل که با حکم یک دادستان تحت امر حزب حاکم ترکیه، از مقام رهبری حزب جمهوری خلق برکنار شده، دیروز در برابر دوربینهای دهها شبکه تلویزیونی، صفحات کاغذی حکم دادگاه را پاره کرده و آشکارا از این موضوع خبر داد که همچنان خود را رهبر حزب میداند و هیچ نوع مشروعیتی برای حکم دادگاه قائل نیست.
هواداران اوزل به مدت چند ساعت در ساختمان مرکزی حزب در برابر هجوم پلیس مقاومت کردند. اما بالاخره پس از افزایش حملات و استفاده از گاز اشکآور، اوزل و همراهانش مجبور شدند ساختمان حزب را ترک کنند.
او سپس به طرف ساختمان پارلمان ترکیه به راه افتاد و در یک سخنرانی عمومی، قوه قضاییه ترکیه را به اجرای بیچون و چرای خواستههای رئیس جمهور محکوم کرد.
اوزگور اوزل که حالا عملاً به یک رهبر جنجالی و پر سر و صدا تبدیل شده، حالا از نظر قانونی رهبر حزب جمهوری خلق نیست و کلیه اختیارات به دست کمال کلیچدار اوغلو افتاده است. با این حال، او با رای 110 نماینده حزب خود، به عنوان رئیس فراکسیون این حزب در پارلمان انتخاب شده و تهدید کرده که اگر کلیچدار اوغلو هر چه سریعتر کنگره حزب را برگزار نکند، اقدامات جدیدی انجام خواهد داد.
پیشبینی اوزل این است که در صورت برگزاری کنگره، دوباره به عنوان رهبر انتخاب میشود و این بار کسی یارای برکناری او را نخواهد داشت. اما در طرف مقابل، کلیچدار اوغلو برای برگزاری کنگره عجلهای ندارد و احتمالاً سناریوی تعلل و وقت کشی را در پیش میگیرد.
اوزگور اوزل درباره بحران سیاسی کنونی در ترکیه، مقالهای برای اکونومیست نوشته که توجه بسیاری از رسانهها و محافل غربی را به سوی خود جلب کرده است.
بخشهایی از این مقاله را در ادامه با هم مرور میکنیم:
مبارزه دشوار دموکراسی در ترکیه
با شکست سنگین ویکتور اوربان در مجارستان، دموکراتها در سراسر اروپا، از جمله در ترکیه، جسورتر شدند. نخست وزیری طولانی اوربان به یک مطالعه موردی از دموکراسی غیرلیبرال تبدیل شده بود.
انتخابات در مجارستان در شرایطی برگزار شد که اکوسیستم سیاسی به طور فزایندهای تحریف شده بود: رسانهها در یک دست متمرکز بودند، دادگاهها محدود شدند، جامعه مدنی سرکوب شد و قدرت اقتصادی با وفاداری سیاسی ترکیب شد. با این حال، اوربان شکست خورد.
در ترکیه نیز، ما شاهد نوعی از رهبری سیاسی هستیم که در این سالها، به طور فزاینده غیرلیبرال و محدود شده و به شکل تدریجی فضای رقابتی دموکراتیک را از بین برده است.
رئیس جمهور رجب طیب اردوغان در سال 2003 با حمایت مردمی و شعارهای دموکراتیک به قدرت رسید. با این حال، با گذشت زمان، این حزب به طور فزایندهای اقتدارگرا شد: رسانهها را کنترل کرد، شبکههای تجاری وفادار ایجاد کرد، جامعه مدنی را ساکت کرد و از قوه قضائیه به عنوان سلاحی علیه حزب جمهوری خلق (CHP)، استفاده کرد.
در اواخر دهه 2010، هم در ترکیه و هم در مجارستان، سیاست از رقابت آزاد به «رقابت مدیریتشده» تغییر کرد. نتایج انتخابات از پیش تعیین شده نبود، بلکه به طور فزایندهای توسط حزب حاکم هدایت میشد.
شباهتهای چشمگیری بین جنبشهای اپوزیسیون دموکراتیک در هر دو کشور وجود دارد. در انتخابات 2022 مجارستان و انتخابات 2023 ترکیه، اتحادهای گسترده اپوزیسیون 6 حزبی تلاش کردند رژیمهای اقتدارگرا را شکست دهند. با این حال، در هر دو مورد، این اتحادها - که بیشتر بر تقویت روابط بین نخبگان حزبی و بازیگران مستقر تمرکز داشتند- برای ایجاد یک جنبش اپوزیسیون واقعی تلاش کردند.
پس از شکستهای 2022 و 2023، جنبشهای اپوزیسیون درسهایی آموختند و شروع به نگاه فراتر از سیاستهای ائتلافی سنتی کردند. در ترکیه، حزب جمهوری خلق، تحت رهبری من، حزب عدالت و توسعه را در انتخابات محلی 2024 شکست داد.
از آن زمان، ما برای انتخابات سراسری و ریاست جمهوری بعدی آماده میشویم. در مجارستان، اپوزیسیون، به رهبری پیتر ماگیار، در انتخابات عمومی ماه گذشته پیروز شد و اکثریت را برای اصلاح قانون اساسی به دست آورد.
با این حال، یک تفاوت اساسی وجود دارد. مجارستان عضو اتحادیه اروپا است و اکنون در حال انتقال مسالمتآمیز قدرت است. اوربان قوانین انتخابات را به نفع خود تغییر داد و کمپینهای اطلاعات نادرست را با هدف بیاعتبار کردن مخالفان انجام داد. در ترکیه، اردوغان همین مسیر را دنبال کرد، اما بسیار فراتر رفت و با استفاده از عناصر وفادار در قوه قضائیه، مخالفان را سرکوب کرد.
اکرم امام اوغلو کاندیدای حزب ما برای ریاست جمهوری و شهردار کلانشهر استانبول، در سالهای 2019 (دو بار) و 2024 نامزدهای شهرداری مورد حمایت اردوغان را شکست داده بود و آماده میشد تا به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری با اردوغان رقابت کند.
به دلیل این موفقیت انتخاباتی، او و نزدیکانش به اتهامات بیاساس و با انگیزه سیاسی مانند فساد، جاسوسی و کمک به تروریسم زندانی شدند. اردوغان اکنون شهرداران حزب من را با پروندههای ساختگی هدف قرار میدهد. به نظر میرسد هدف او فلج کردن حزب ما و ایجاد اپوزیسیونی است که بتواند آن را کنترل کند.
از سال 2024 میلادی تقریباً 25 شهردار عضو حزب جمهوری خلق دستگیر، در حین بازداشت محاکمه و عملاً از طریق ابزارهای اداری و قضایی از سمت خود برکنار شدهاند. با این وجود، مانند مجارستان، مقاومتی که علیه رژیم اردوغان در خیابانها، کافهها و دادگاهها در حال شکلگیری است، بیداری دموکراتیک جدیدی را در جامعه ترکیه برانگیخته است.
حزب من بسیج مردمی را به عنوان یک الگوی ارزشمند دموکراتیک پذیرفته است. این حزب معتقد است که در ترکیه کنونی، زوال اقتصادی و زوال دموکراتیک در هم تنیده شدهاند. ما رأیدهندگان را از احزاب، گروههای اجتماعی، ایدئولوژیها و هویتهای قومی گرد هم میآوریم. یگانه هدف حزب عدالت و توسعه حذف اپوزیسیون نیست، بلکه رام کردن اپوزیسیون است. حزب اردوغان، میخواهد اپوزیسیون را مجبور کند تا تمام فعالیتهای خود را صرفاً در مرزهای محدودی انجام دهد که باب دل دولت است.
نگاه تمامیت خواهانه حزب اردوغان به مشارکت سیاسی مخالفین در ترکیه را باید به عنوان گذار از «رقابت آزاد» به «رقابتِ کنترل شده» بنامیم. بنابراین، وظیفه حزب من، نه تنها پیروزی در انتخابات، بلکه بازسازی اعتماد شهروندان به دموکراسی و بازیابی حس عاملیت آنها نیز هست.
وضعیت ترکیه با مسئله هویت پیچیدهتر هم میشود. ترکیه کشوری با جمعیت عمدتاً مسلمان است، اما از نظر قانون اساسی سکولار و از نظر اجتماعی کثرتگرا است و سابقه طولانی در دموکراسی پارلمانی دارد.
از این نظر، ترکیه آزمونی حیاتی برای جهانی بودن دموکراسی، حاکمیت قانون، تفکیک قوا و پاسخگویی است. در حالی که مجارستان نمونه بارزی از تجربه پساکمونیسم را ارائه میدهد، ترکیه با جمعیتی تقریباً 9 برابر مجارستان، یک قدرت منطقهای، یک مرکز مهاجرت، یک کریدور انرژی و یک عضو کلیدی ناتو (و همچنین کاندیدای عضویت در اتحادیه اروپا)، اهمیت گستردهتری برای دموکراسی دارد.
یکی دیگر از مسائلی که وضعیت ترکیه را منحصر به فردتر میکند، مسئله کردها است. امروز، یک روند جدید صلح بین دولت و حزب غیرقانونی پ.ک.ک در جریان است. حزب جمهوری خلق از این روند نه برای اهداف تاکتیکی یا انتخاباتی، بلکه به خاطر اعتقاد به یک دیدگاه دموکراتیک گستردهتر حمایت میکند. صلح و دموکراسی جداییناپذیرند و این درک برای خاورمیانه به عنوان کانون کثرتگرایی، نمایندگی، شهروندی و همزیستی برای آیندهای صلحآمیز محوری و حیاتی است.
مبارزه برای دموکراسی در کشوری همچون ترکیه، دشوارتر از مجارستان است. نه تنها به این دلیل که ترکیه خارج از چارچوب نهادی اتحادیه اروپا است، بلکه به این دلیل که کشوری بزرگتر و پیچیدهتر است که توسط خطوط گسل ژئوپلیتیکی تقسیم شده است.
در نتیجه، خطرات بیشتر و شرایط چالشبرانگیزتر است. شهروند مجارستانی توانست در انتخابات شرکت کند و پیروز شود. اما نامزد ریاست جمهوری ما بیش از یک سال است که در زندان است.
مبارزه دموکراتیک در ترکیه دیگر محدود به پارلمان یا صندوق رأی نیست. این مبارزه در جبهههای مختلفی انجام میشود: در تجمعات گسترده، در زندگی روزمره خیابانها، در دفاعیات قانونی در دادگاهها و در رسانههای اجتماعی مبتنی بر خلاقیت و مهارتهای دیجیتال جوانان.
پیروزی مخالفان در مجارستان بحثهایی را در مورد زوال دموکراسی در سراسر جهان دامن زده است. ولی فروپاشی دموکراتیک در ترکیه این بحث را به شکلی دیگر تحت تاثیر قرار خواهد داد.
انتهای پیام/