اصلاح مسیر تمدنی، نیازمند پیوند میان مهارتهای گفتگو در خانواده و سیاستگذاریهای کلانِ حمایتی است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم ، محمد باغستانی، مدیرگروه هنر و تمدن اسلامی پژوهشکده اسلام تمدنی وابسته به پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در نشستی تخصصی «آموزش و تربیت تمدنی؛ نیاز امروز و فردای اهالی ایرانجان» با تأکید بر نقش بیبدیل خانواده به عنوان کانون شکلگیری زیرساختهای فکری تمدن، به ارائه راهکارهای عملیاتی برای تبدیل خانواده به نهادی «مسئلهیاب و گفتگومحور» پرداخت.
وی از خانواده به عنوان نسخه کوچکِ زیستِ تمدنی یاد کرد و افزود: امروزه یکی از بحثهای جدی در حوزه فکر و اندیشه ناظر به مساله «کانالیزهکردن اختلافات» در محیط خانه و خانواده است و در این راستا باید گفت که وقتی خانواده با رویکرد تمدنی به اختلافات مینگرد، پدر و مادر میتوانند به جای نادیده گرفتن، سرکوب یا صرفاً تحمیل نظر، فضایی برای شنیدن دغدغهها و دیدگاههای فرزندان فراهم نمایند که همین فضا به تقویت ابعاد تربیتی آنها نیز کمک شایان توجهی کند.
وی همچنین ادامه داد: طبعاً در چنین ساختاری، فرزندان نیز میآموزند که چگونه با رعایت آداب احترام و استفاده از روشهای سازنده، نارضایتیها و انتظارات خود را مطرح کنند. در همین زمینه باید توجه داشت که این رویکرد، از انباشتِ خشم و انفجار اختلافات در آینده جلوگیری کرده و به نوعی به حالتی از «سوپاپ اطمینان» در برابر بحرانهای اجتماعی بدل میشود.
عضو هیئت علمی پژوهشکده اسلام تمدنی، درخصوص تمرین آزاداندیشی در مقیاس کوچک خاطرنشان کرد: خانوادهای که در آن مهارتهای «گوش دادن فعال»، «مذاکره» و «یافتن راهحلهای مشترک» تمرین میشود، در واقع یک نسخه کوچک و عملی از دموکراسی و زیستتمدنی است. آنچه حائز اهمیت است این که فرزندان در این محیط، میآموزند که «نظر مخالف» الزماً به معنای دشمنی نیست و تفاوت در دیدگاهها میتواند بستری برای رشد و کمال متقابل باشد.
باغستانی در بخش دیگری از سخنان خود، «حمایت از خانواده» را وظیفهای راهبردی بر دوش نهادهای حاکمیتی برشمرد و گفت: طبعاً بدون فراهم کردن بسترهای زیستی، نمیتوان از خانواده انتظار ایفای نقشِ تمدنی را داشت.
وی البته به دو ساحت حمایتی در این باره اشاره کرد و افزود: در وهله نخست میبایست به اهمیت و ضرورت حمایتهای اقتصادی و رفاهی توجه داشت، با این توضیح که به هر حال کاهش فشار معیشتی، ارائه تسهیلات مرخصی برای والدین و حمایت از مراکز آموزشی و مهدکودکهای باکیفیت، از ضروریات ایجاد «آرامش تربیتی» در خانوادهها به شمار میرود.
باغستانی همچنین بیان داشت: نکته دوم هم ناظر به بحث ایجاد کانالهای قانونی برای گفتگوی تمدنی است. در واقع دولت و نهادهای حاکمیتی باید با الگوبرداری از مدلِ گفتگوی سالم در خانواده، کانالهایی برای دریافت انتقادات، شنیدن مطالبات و ارائه پاسخهای سازنده ایجاد کنند، چرا که این امر به ترویج فرهنگِ «پاسخگویی و شنیدن» در سطح ملی کمک شایانی خواهد کرد.
وی با تأکید بر لزوم بسترسازی برای گفتگوی ملی با توجه به ظرفیت نخبگان جامعه گفت: برای گذار به جامعهای پویا، نیاز به فضاهایی داریم که در آن، گفتگوی بیننسلی و میانقشری با تضمینِ «امنیت» و «مشارکت آزادانه» جریان یابد. این مساله از این رو حائز اهمیت است که بدانیم تمدنسازی، محصولِ تفاهمِ جمعی است و این تفاهم صرفاً از طریقِ گفتگوی بدون لکنت بهدست میآید.
وی در پایان با اشاره به جایگاه نخبگان در این فرآیند افزود: تسهیل پژوهش در حوزه خانواده و فرهنگ تمدنی و بهویژه بهرهگیری عملیاتی از «توصیههای سیاستی نخبگان» در تدوین برنامههای کلان کشوری، یک ضرورت اجتنابناپذیر است. مراکز تحقیقاتی باید به عنوان بازوهای فکری، راهکارهای تحقق«خانواده تمدناندیش» را شناسایی و برای اجرایی شدن در اختیار دستگاههای اجرایی قرار دهند تا مسیر توسعهِ ایرانجان، با شتاب و عقلانیت بیشتری طی شود.
انتهای پیام/