به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
حجت‌اله طالبیان بروجنی : در سال‌هایی که ریاضی تدریس می‌کنم، یکی از قضایایی که برای دانش‌آموزان توضیح می‌دهم، قضیه «ساندویچ» یا «فشردگی» است. اگر تابعی میان دو تابع دیگر محصور باشد و حد دو تابع کناری به یک مقدار میل کند، تابع میانی نیز به همان مقدار میل خواهد کرد.
مدتی است هنگام تدریس این قضیه با خودم فکر می‌کنم آیا در سیاست هم می‌توان با قرار‌دادن دولت میان دو جریان متفاوت، انتظار رسیدن به نقطه مشترک را داشت؟
آموزش و پرورش شاید بهترین عرصه برای آزمودن شعار وفاق دولت پزشکیان باشد؛ زیرا اختلاف جریان‌های سیاسی در این حوزه صرفا اختلاف سلیقه مدیریتی نیست، بلکه به برداشت‌های متفاوت از انسان، جامعه، فرهنگ، تربیت و آینده کشور بازمی‌گردد.
برای مثال، یک رویکرد بر تکثر فرهنگی، تفکر انتقادی و استقلال حرفه‌ای معلم تأکید دارد و رویکرد دیگر ممکن است یکسان‌سازی فرهنگی، کنترل محتوای آموزشی و تربیت در چارچوب ارزش‌های از پیش تعیین‌شده را در اولویت قرار دهد. این دوگانه البته صورت‌بندی تحلیلی است و قرار نیست همه افراد و جریان‌ها را در دو قالب بسته قرار دهد، اما اختلاف مبانی را نمی‌توان با نادیده‌گرفتن آن حل کرد.
آیا می‌توان هم‌زمان از مدرسه پرسشگر سخن گفت و پرسشگری را محدود کرد؟ از معلم متخصص و مستقل دفاع کرد، اما در انتصاب مدیران، معیارهای غیرحرفه‌ای را بر تخصص مقدم دانست؟ از تحول آموزشی گفت، اما ساختارهای سنتی و مناسبات غیرپاسخ‌گو را دست‌نخورده باقی گذاشت؟
اگر اختلاف بر سر روش‌ها باشد، وفاق و مصالحه امکان‌پذیر است، اما اگر اختلاف بر سر غایت تربیت، ماهیت مدرسه و جایگاه معلم باشد، تغییر چند مدیر و تقسیم کرسی‌های مدیریتی نمی‌تواند به‌تنهایی وفاق ایجاد کند. در چنین شرایطی ممکن است ترکیبی از نیروهای دو جریان در بخش‌های مختلف آموزش و پرورش شکل بگیرد، بی‌آنکه سیاستی منسجم پدید آید. حتی این احتمال وجود دارد که هر جریان، قلمرو مدیریتی خود را داشته باشد و در زمان پاسخ‌گویی، ناکامی‌ها را به گردن قلمرو دیگر بیندازد.
در این میان، نکته تأمل‌برانگیز دیگری هم وجود دارد: جریان‌هایی که در تعریف تربیت و ماهیت مدرسه اختلاف دارند، گاهی در مناسبات مدرسه‌داری و اقتصاد آموزش به نقاط اشتراک می‌رسند. این هم‌پوشانی، به‌ویژه در موضوع مدارس غیردولتی و سازوکارهای اداره آنها، پرسش‌هایی جدی ایجاد می‌کند. چرا اختلاف بر سر محتوای تربیت و ارزش‌های حاکم بر مدرسه تا این اندازه پررنگ است، اما در مناسبات اقتصادی و امتیازهای مدرسه‌داری امکان تفاهم بیشتری وجود دارد؟ روشن است این نقد متوجه همه مؤسسان و مدارس غیردولتی نیست؛ بحث بر سر ساختاری است که گاهی منافع اقتصادی را بر حق عمومی آموزش مقدم می‌کند.
در این میان، دانش‌آموز به غایب بزرگ معادله وفاق تبدیل می‌شود؛ کسی که همه درباره مدرسه‌اش تصمیم می‌گیرند، اما کمتر فرصت دارد در این توافق‌ها صاحب حق و صدا باشد. گویی مدرسه موضوع توافق جریان‌هاست، نه نهادی برای تحقق حقوق نسل آینده.
پرسشی که برای آن باید به دنبال جواب آن در مسئله وفاق باشیم، این است: « آیا دولت پزشکیان به دنبال وفاق بر سر آینده آموزش و پرورش است یا وفاق بر سر سهم جریان‌های سیاسی از مدیریت آن؟».
اولی به گفت‌وگوی جدی درباره فلسفه تعلیم و تربیت، عدالت آموزشی، کیفیت یادگیری و استقلال حرفه‌ای معلم نیاز دارد و دومی شاید با چند انتصاب و توافق پشت درهای بسته هم محقق شود. مدرسه نه سهم چپ است، نه سهم راست و نه ملک اختصاصی هیچ جریان سیاسی؛ مدرسه متعلق به دانش‌آموز و جامعه است. وفاق آموزشی زمانی معنا پیدا می‌کند که نقطه مشترک را نه در تقسیم قدرت، بلکه در حق دانش‌آموز برای برخورداری از آموزش باکیفیت و عادلانه جست‌وجو کنیم.
در ریاضیات، قضیه ساندویچ نتیجه هم‌گرایی دو سوی یک رابطه است؛ در سیاست اما صرفا قرارگرفتن دولت میان دو جریان، تضمینی برای هم‌گرایی نیست. نقطه مشترک باید ساخته شود و چه نقطه‌ای روشن‌تر از آینده فرزندان این سرزمین.