با روشن شدن نتایج انتخابات میاندورهای در آمریکا همچنان گفتوگو درباره نتایج این انتخابات بر آینده جنگ با ایران و چگونگی تصمیمهای آتی ترامپ دراین خصوص ادامه یافته و برخی از تحلیلگران با اشاره به فاصله دو ماهه تا زمان آغاز به کار کنگرۀ جدید و همچنین اختیارات گسترده رئیسجمهور در قانون اساسی آمریکا، احتمال حمله نظامی گسترده به کشورمان را دور از انتظار نمیدانند. البته روشن است که ترامپ شخصیت بسیار غیر قابل پیش بینی دارد و احتمال دست زدن به هر اقدام غیر منعارفی از طرف او، دور از ذهن نیست و این در حالی است که برتری تکنولوژیک آمریکا، امکان انواعی از اقدامات نظامی – امنیتی را محتمل میسازد که در شرایط فعلی قابل پیش بینی نیست. با این وجود نگاهی به ساختار سیاسی آمریکا و درگیریهای رو به گسترش سیاسی- ایدولوژیک در طول دو دهۀ اخیر، نشان میدهد که به طور کلی، شکست فاحش جمهوریخواهان در انتخابات میان دورهای، احتمال تداوم جنگ با ایران و بهویژه امکان توافق سیاسی برای حمله گسترده و همه جانبه به کشورمان را تا حدود بسیار زیادی از بین برده است. دلایلی که میتواند موید این استدلال باشد را در دو بخش زیر میتوان خلاصه کرد.
1- آمریکا کشوری است با فرهنگ لیبرال و ساختار سیاسی دموکراتیک که هرگونه جابهجایی قدرت در آن، متکی بر آرای عمومی است. البته میتوان کشورهای دیگری را هم پیدا کردکه همچون آمریکا از فرهنگ سیاسی و ساختار اجرایی دموکراتیکی برخوردار میباشند، اما واقعیت آن است که ظهور ترامپ و بهویژه رسیدن دوباره او به مقام ریاستجمهوری موضوعی است که در هیچ کشور دیگری در بلوک غرب ممکن نیست. ما در دورانی زندگی میکنیم که همگونی بسیار زیادی در سیاستهای احزاب اصلی حاضر در ساختار قدرت کشورهای غربی پدید آمده، به نحوی که تشخیص تفاوت در سیاستهای آنها به آسانی ممکن نیست. به عنوان مثال به سختی میتوان تفاوت جدی در سیاستهای دو دولت اخیر بریتانیا پیدا کرد، هر چند این دولتها وابسته به دو جریان متفاوت در سیاست انگلیس، یعنی احزاب کارگر و محافظه کار میباشند. یا تفاوت سیاستهای احزاب دموکرات مسیحی، سوسیال مسیحی یا دموکراتهای آزاد در عرصۀ سیاسی آلمان چندان روشن نیست (شاید بتوان گفت که تفاوت در سیاستهای نامزدهای ریاستجمهوری در ایران، آشکارتر از اغلب کشورهای اروپای غربی است) این در حالی است که در کلیۀ کشورهای اروپای غربی (و همچنین کشورهایی همچون کانادا، استرالیا، نیوزیلند و...) عملا اجازه قدرت گرفتن به احزابی با دیدگاه کاملا متفاوت با احزاب سنتی داده نشده است و تمام آنها با اتهاماتی همچون نژادپرستی یا افراطیگری از دایره قدرت اجرایی پس زده شدهاند. این در حالی است که ترامپ علیرغم تعارض قابل توجه با ساخت سیاسی پذیرفتهشده در آمریکا و دیدگاههای آشکارا نژادپرستانه، موفق شد که در چارچوب سیاسی آمریکا به قدرت برسد و حتی اقداماتی همچون عدم قبول شکست در انتخابات سال 2020 و حمله طرفدارانش به کنگره نیز مانع از صعود او به بالاترین سمت در ساختار سیاسی آمریکا نشد. در این میان مهمترین تکیه گاه ترامپ برای صعود در ارکان قدرت آمریکا، نبوغ او در روابط عمومی و کسب مقبولیت مردمی بهویژه در بین شهروندان محافظه کار آمریکایی بود و میتوان دید که (فارغ از بحث ارزشگذاری بر نوع ساختار سیاسی) ساختارهای لیبرال قدرت در آمریکا، قدرتمندتر از قاطبۀ کشورهای جهان است. در این شرایطی و در تحلیل انتخابات آمریکا و گمانه زنی در مورد پی آمدهای آن، باید گفت که مهمترین تأثیر این انتخابات نه «نغییر در بافت اجرایی قدرت» که آشکار شدن «مخالفت قاطع افکار عمومی» با یکی از اصلیترین اقدامات ترامپ در سیاست خارجی است. در واقع مردم آمریکا به عینه دیدند که ترامپ در اقدامی کاملا متعارض با شعارهای او در دوران مبارزات انتخاباتی یعنی «اول آمریکا» و «پایان دادن به جنگهای بیپایان» عملا آمریکا را وارد جنگ دیگری کرده که چشمانداز مشخصی برای پایان آن وجود ندارد و مهمتر اینکه توجیه مشخصی در خصوص تطابق اهداف این جنگ با منافع ملی آمریکا دیده نمیشود. در حقیقت مردم آمریکا عصبانی از خلف وعده و دروغگویی ترامپ و جمهوریخواهان همراه او، رأی قاطعی به مخالفان دمکرات آنان دادند. حال و در شرایطی که مردم آمریکا نظر خود را به روشنی آشکار نمودهاند، سؤال اساسی این است که آیا در ساختار سیاسی با مختصات آمریکا، رهبران سیاسی با هر میزان از قدرت قانونی، توان ایستادگی در برابر نظر مردم را دارند؟ و وقتی میبینیم که در کشور خودمان با تجربیات تاریخی، بافت اجتماعی و فرهنگ سیاسی کاملا متفاوت با آمریکا (باز هم بدون بحث ارزشگذاری) لایحۀ حجاب به دلیل مخالفت افکار عمومی با آن ابلاغ نمیگردد، آیا واقعا در کشوری با ویژگیهای فرهنگی و سیاسی و احتماعی آمریکا، میتوان در مخالفت با نظر مردم جنگی آشکارا نامحبوب را گسترش داد؟
2- در 13 فوریه 2016 آنتونی اسکالیا قاضی معروف و به شدت محافظه کارآمریکایی درگذشت. اما آنچه درگذشت این قاضی را متفاوت کرد نحوۀ برخورد رهبران حزب جمهوریخواه با آن بود به نحوی که علی رغم فاصلۀ 9 ماهه بین مرگ اسکالیا با انتخابات ریاست جمهوری، محافظهکاران حاکم بر سنای آمریکا به رهبری میچ مک کانل اجازه انتخاب جانشین او را به رئیسجمهور وقت باراک اوباما ندادند و خواستار انتخاب جانشین اسکالیا توسط رئیسجمهور بعدی شدند. این واقعه یکی از اولین نشانههای پدید آمدن تعارض غیر قابل حل در ساختار سیاسی آمریکا بود چرا که عملا هیچ شخصیت سیاسی و حقوقی دیگری وجود نداشت که مورد قبول هر دو حزب دمکرات و جمهوریخواه قرار گیرد. در واقع آمریکا در دو دهۀ گذشته وارد چالش شدیدی بین دو گروه اصلی در ساختار سیاسی خود شده که مرور زمان آن را عمیقتر و جدیتر نموده است به حدی که هر کدام از دو طرف برنده شدن طرف مقابل و گسترش قدرت آن را، موجب حرکت در مسیر تبدیل شدن آمریکا به کشوری متفاوت از آنچه خود در نظر دارند، میپندارند و جالب اینکه همین تعارض یکی از مهمترین دلایلی بوده که رهبری حزب جمهوریخواه، دونالد ترامپ را علیرغم رفتارهای نامتعارف و نظرات افراطی، در جایگاه رهبری خود پذیرفته و دنباله روی او شده است. حال جمهوریخواهان در شرایطی قرار گرفتهاند که به علت سیاستهای ترامپ، موقعیت خود را در مهمترین پایگاههای سنتی خود همچون تگزاس، کانزاس و میسی سی پی از دست دادهاند و جمهوریخواهان برجستهای مانند جی. دی. ونس، آشکارا اعتراف کرده اندکه جنگ با ایران یکی از مهمترین دلایل ناکامی حزب جمهوریخواه در انتخابات میان دورهای بوده است. در این شرایط و با توجه به نگرانی شدید جمهوریخواهان از قدرتگیری رقبای دمکرات، واقعا چقدر احتمال دارد که ترامپ ریسک تشدید جنگ را بپذیرد؟ جنگی که ایران قبلا با استناد به حق دفاع مشروع از خود، تهدیدات معتبری را در خصوص گسترش ابعاد آن مطرح نموده و پرسش مهمتر اینکه همراهان ترامپ در حزب جمهوری خواه، چقدر به او اجازه میدهند که به چنین ماجراجویی پر ریسکی اقدام کند؟ قبلا گفتیم که مهمترین دلیل نفوذ بلامنازع ترامپ در سطوح عالی قدرت درحزب جمهوری خواه، محبوبیت او در بین بدنه محافظه کار و اغلب روستایی این حزب است. حال و با اشکار شدن عدم محبوبیت ترامپ در پایگاههای سنتی جمهوریخواهان، چقدراحتمال دارد که باز هم چهرههای ارشدمحافظه کاردرکنگره ودولتهای ایالتی با ماجراجوییهای ترامپ همراهی نمایند؟ به نظر میرسد که اگر این همراهی غیر ممکن نباشد، احتمال آن بسیار، بسیار کم است.
