به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
مدیران شهرداری می‌گویند بارندگی‌های اخیر تهران را غافلگیر نکرده است. اما تصاویر آب‌گرفتگی شدید در بزرگراه‌های مدرس و چمران و محدوده پارک‌وی چیز دیگری نشان می‌دهد. تهران از چند روز قبل در وضعیت هشدار بود و هزاران کارگر برای مقابله با سیلاب آماده شده بودند. با این حال آب در خیابان‌ها جمع شد و ترافیک سنگین‌تر شد. حالا مدیران می‌گویند بارندگی بیش از ظرفیت کانال‌ها بوده است.
باران که شدت گرفت آب در بخش‌هایی از بزرگراه مدرس جمع شد. در چمران و محدوده پارک‌وی هم وضعیت مشابهی دیده می‌شد. خودروها به‌کندی از مسیرهای آب‌گرفته عبور می‌کردند. در خیابان ولیعصر و نقاط دیگری از شهر هم آب در معابر مانده بود. جنوب تهران نیز از آب‌گرفتگی در امان نماند.
این صحنه‌ها برای تهرانی‌ها تازگی ندارد. باران که می‌گیرد ترافیک سنگین‌تر می‌شود و در بعضی خیابان‌ها آب بالا می‌آید. پس از آن هم مدیران شهری از لایروبی کانال‌ها و آماده‌باش نیروها می‌گویند.
این بار هشدارها از چند روز قبل صادر شده بود. شهرداری هم اعلام کرده بود که نقاط پرخطر شناسایی شده‌اند و تمام نیروهای خدمات شهری در آماده‌باش هستند. با این همه آب در برخی معابر از ظرفیت کانال‌ها فراتر رفت و رفت‌وآمد شهروندان مختل شد.
آب‌گرفتگی هست اما گسترده نیست!
علیرضا جعفری مدیرکل خدمات شهری شهرداری تهران می‌گوید آب‌گرفتگی گسترده‌ای گزارش نشده است. او البته جمع شدن آب در برخی معابر را تأیید کرده اما گفته این موارد جزئی بوده و برطرف شده‌اند.
جعفری حتی بخشی از تجمع آب در حاشیه خیابان‌ها را ناشی از تردد زیاد خودروها دانسته است. به گفته او عبور خودروها آب را جابه‌جا می‌کند و باعث جمع شدن آن در کناره سواره‌رو می‌شود.
غلامرضا شنگی سرپرست معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران نیز تأکید کرده که حتی یک مورد آب‌گرفتگی ناشی از لایروبی نشدن کانال‌ها یا انسداد آنها بر اثر زباله وجود نداشته است.
با این حال شنگی در حاشیه جلسه شورای شهر پذیرفت که شدت بارندگی در بعضی نقاط بیشتر از ظرفیت انتقال آب انهار بوده است.
در واقع ممکن است کانال‌ها کاملاً لایروبی شده باشند اما ظرفیت عبور آب را نداشته باشند. مشکلی که تنها با پاکسازی بیشتر حل نمی‌شود.
۱۰ هزار کارگر در آماده‌باش
شهرداری برای بارندگی‌های اخیر نیرو و تجهیزات زیادی آماده کرده بود. حدود ۹ تا ۱۰ هزار کارگر خدمات شهری در آماده‌باش بودند. ۷۰ دستگاه ماشین‌آلات تخصصی سازمان مدیریت پسماند و ۱۳۸ ایستگاه آتش‌نشانی نیز برای رسیدگی به مشکلات احتمالی آماده شده بودند.
شهرداری از استقرار نیروهای عملیاتی در بیش از ۴۳۰ نقطه شهر خبر داده بود. مسئولان مدیریت بحران نیز ۴۱ نقطه گلوگاهی و پرخطر را شناسایی کرده بودند. شنگی تعداد این نقاط را ۴۲ مورد اعلام کرده است.
۶۵ هزار گونی شن برای استفاده در ۴۱۶ نقطه مستعد سیلاب آماده شده بود. شهرداری همچنین از احداث ۹۸۳ حوضچه زباله‌گیر و برداشت ۹۸ هزار مترمکعب رسوب و پسماند از شبکه آب‌های سطحی خبر داده است.
هنوز مشخص نیست چه تعداد از نقاط پرخطر به‌صورت اساسی اصلاح شده‌اند و چه تعداد همچنان برای تخلیه آب به حضور کارگران و ماشین‌آلات نیاز دارند.
بزرگراه‌هایی در مسیر سیلاب
مهدی زارع استاد دانشگاه و پژوهشگر زمین‌شناسی هشدار می‌دهد که مشکل سیلاب تهران تنها به شدت بارندگی مربوط نیست. بخش مهمی از خطر به ساخت‌وساز در مسیر روددره‌ها و تغییر شکل طبیعی زمین برمی‌گردد.
او بزرگراه‌های امام علی و مدرس و صیاد شیرازی و ستاری را از مسیرهایی معرفی می‌کند که در معرض خطر سیلاب واریزه‌ای قرار دارند. سیلابی که علاوه بر آب می‌تواند حجم زیادی گل‌ولای و سنگ را نیز با خود حمل کند.
زارع می‌گوید در بخش‌هایی از تهران مسیرهای طبیعی حرکت آب با ساخت خیابان و بزرگراه و ساختمان تغییر کرده‌اند. در بعضی روددره‌ها هم ساخت‌وساز مسیر عبور آب را باریک کرده است.
به گفته او بیش از نیمی از مسیر بزرگراه امام علی در محدوده مورد اشاره با دیواره‌های بتنی و نفوذناپذیر پوشانده شده و این وضعیت هنگام وقوع سیلاب واریزه‌ای خطرناک است.
البته آب‌گرفتگی اخیر در بزرگراه‌ها به معنای وقوع سیلاب واریزه‌ای نیست اما هشدار این پژوهشگر درباره وضعیت مسیرهای عبور آب در تهران قابل توجه است.
روددره‌هایی که مسیرشان عوض شده
تهران بر دامنه جنوبی البرز ساخته شده است. آب باران از ارتفاعات شمالی به سمت جنوب حرکت می‌کند و روددره‌ها مسیر طبیعی عبور آن هستند. اما با گسترش شهر بسیاری از این مسیرها تغییر کرده‌اند.
زارع می‌گوید هفت روددره تهران تحت تأثیر توسعه شهری در بخش‌هایی مسدود یا منحرف شده‌اند. او معتقد است دره وردیج در شمال‌غرب تهران نیز باید به این مجموعه اضافه شود.
[11/8/2026 2:11 PM] نورا حسینی: به گفته این پژوهشگر در روددره‌های دارآباد و دربند و گلابدره و درکه و فرحزاد و حصارک کن خطر وقوع سیلاب ناگهانی وجود دارد.
او به سیل مرگبار تجریش نیز اشاره می‌کند. سیلابی که گل‌ولای و واریزه‌های آن از تجریش تا محدوده سیدخندان پیش رفت و حالا زارع هشدار می‌دهد که امکان تکرار چنین حادثه‌ای وجود دارد.
نکته مهم دیگر زمان کوتاه شکل‌گیری سیلاب در تهران است. به گفته زارع در بعضی حوضه‌های آبریز فاصله آغاز بارندگی شدید تا رسیدن روان‌آب به پایین‌دست کمتر از سه ساعت است. به همین دلیل شدت بارندگی در یک یا دو ساعت می‌تواند از مجموع بارش روزانه مهم‌تر باشد.
تهران چقدر آسفالت شده است؟
در کنار تغییر مسیر روددره‌ها افزایش ساخت‌وساز هم بر حجم روان‌آب‌ها اثر گذاشته است.
پژوهشی درباره حوضه دارآباد نشان داده که سهم اراضی ساخته‌شده طی ۲۲ سال از ۴۳ درصد به حدود ۵۶.۵ درصد افزایش یافته است.
در پژوهش دیگری درباره خطر سیلاب تهران نیز تراکم بالای شهری و گسترش سطوح نفوذناپذیر و قرار گرفتن شهر در دامنه کوهستان از عوامل افزایش خطر معرفی شده‌اند.
آسفالت و بتن فرصت نفوذ آب به زمین را کاهش می‌دهند. در نتیجه با هر بارندگی حجم بیشتری از آب روی سطح حرکت می‌کند و به جوی‌ها و کانال‌ها می‌ریزد.
شنگی اعلام کرده که شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی تهران ۷۳۵ کیلومتر طول دارد که ۵۷۵ کیلومتر آن سرپوشیده و ۱۶۰ کیلومتر روباز است. او پذیرفته که شبکه سرپوشیده به بازنگری جدی نیاز دارد.
اما هنوز مشخص نیست این بازنگری چه زمانی به اصلاح کانال‌های مشکل‌دار منجر می‌شود.
باران می‌بارد و آب از شهر خارج می‌شود
تهران با کمبود منابع آب روبه‌روست اما بخش زیادی از برنامه مدیریت بارندگی بر انتقال سریع روان‌آب‌ها به کانال‌های جنوبی و خارج از شهر متمرکز است.
علیرضا جعفری گفته که کانال بلوار ابوذر و کانال منطقه ۵ لایروبی شده‌اند و آب باران را به سمت جنوب تهران هدایت می‌کنند.
هدایت آب برای جلوگیری از سیلاب ضروری است اما بخشی از این آب نیز می‌تواند در شرایط مناسب ذخیره شود یا به زمین نفوذ کند.
زارع پیشنهاد می‌کند در کنار کانال‌های بتنی از روش‌های طبیعت‌محور استفاده شود. حفظ بستر طبیعی روددره‌ها و ایجاد فضاهایی برای نگهداری موقت آب و استفاده از سطوح نفوذپذیر از جمله راهکارهایی است که او مطرح کرده است.
ریزش خانه قدیمی زیر باران
بارندگی‌های اخیر یک حادثه مرگبار نیز در تهران داشت. بخشی از ساختمانی قدیمی در خیابان خاوران فرو ریخت و مردی ۸۳ ساله جان خود را از دست داد.
جلال ملکی سخنگوی سازمان آتش‌نشانی اعلام کرده که علت دقیق حادثه در دست بررسی است اما احتمال دارد بارندگی شدید و نفوذ آب به ساختمان فرسوده در ریزش آن مؤثر بوده باشد.
او هشدار داده که تجمع آب روی پشت‌بام‌ها و مسدود شدن ناودان‌ها در ساختمان‌های قدیمی می‌تواند باعث سست شدن سقف و دیوارها شود.
مدیران غافلگیر نشدند
شهرداری از عملکرد خود در بارندگی‌های اخیر دفاع می‌کند. مدیران می‌گویند سیلاب گسترده‌ای رخ نداده و نیروهای خدمات شهری مشکلات را به‌سرعت برطرف کرده‌اند.
شنگی از ثبت ۷۹.۷ میلی‌متر بارندگی در شهرک قائم خبر داده است. این میزان بارش قابل توجه است اما برای سنجش خطر سیلاب باید شدت بارش در بازه‌های کوتاه و ظرفیت حوضه‌های آبریز را نیز در نظر گرفت.
جلوگیری از سیلاب گسترده و تلاش کارگران خدمات شهری را نمی‌توان نادیده گرفت. اما تصاویر آب‌گرفتگی بزرگراه‌ها نیز وجود دارد. مشخص نیست از میان نقاط گلوگاهی شناسایی‌شده چند نقطه دوباره آب گرفته‌اند و برای اصلاح آنها چه اقداماتی انجام شده است.
مدیران شهری می‌گویند غافلگیر نشده‌اند. شاید هم حق با آنها باشد. باران برای شهرداری غافلگیرکننده نبود. برای خیابان‌های تهران اما انگار هنوز هست.