مدیرعامل انجمن دیابت ایران و با هشدار نسبت به افزایش شیوع دیابت در کشور، اعلام کرد حدود ۱۴ درصد جمعیت بزرگسال ایران مبتلا به دیابت هستند و ۲۰ درصد نیز در مرحله پیش‌دیابت قرار دارند؛ وضعیتی که در صورت بی‌توجهی به آن می‌تواند در سال‌های آینده به افزایش قابل‌توجه جمعیت مبتلایان منجر شود.
دکتر امیرکامران نیکوسخن، مدیرعامل انجمن دیابت ایران و رئیس هیئت‌مدیره شبکه ملی پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر، با اشاره به روند رو به افزایش ابتلا به دیابت در جهان و ایران، تشخیص زودهنگام را مهم‌ترین راهکار پیشگیری از عوارض این بیماری دانست و بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره عوامل خطر و انجام آزمایش‌های دوره‌ای قند خون تأکید کرد.
وی با اشاره به آخرین آمار اعلام‌شده از سوی فدراسیون بین‌المللی دیابت (IDF) اظهار کرد: بر اساس گزارش این فدراسیون، از هر ۹ فرد بزرگسال در جهان، یک نفر به دیابت مبتلاست. یکی از مشکلات جدی در این زمینه آن است که بخش قابل‌توجهی از مبتلایان از بیماری خود اطلاع ندارند.
نیکوسخن عضو فدراسیون جهانی دیابت، افزود: بر اساس آمارهای مورد اشاره فدراسیون بین‌المللی دیابت، از هر ۱۰ فرد مبتلا به دیابت، حدود چهار نفر از بیماری خود بی‌اطلاع هستند. این مسئله موجب می‌شود بسیاری از افراد زمانی متوجه ابتلای خود شوند که بیماری پیشرفت کرده و عوارض آن در بدن ظاهر شده است.
نیمی از بیماران هنگام تشخیص با عوارض دیابت مواجه‌اند.
مدیرعامل انجمن دیابت ایران با ابراز نگرانی از تشخیص دیرهنگام دیابت گفت: بر اساس گزارش‌های فدراسیون بین‌المللی دیابت، حدود ۵۰ درصد افراد مبتلا در زمان تشخیص، دست‌کم با یکی از عوارض مرتبط با دیابت مواجه هستند.
وی ادامه داد: این عوارض می‌توانند شامل مشکلات چشمی، بیماری‌های قلبی و عروقی، اختلالات کلیوی و نوروپاتی دیابتی یا آسیب به اعصاب باشند. در واقع، ممکن است فرد زمانی از ابتلای خود به دیابت مطلع شود که بخشی از آسیب‌های ناشی از بیماری در بدن او ایجاد شده باشد.
نیکوسخن با اشاره به اینکه فدراسیون بین‌المللی دیابت طی دو سال متوالی بر ضرورت اقدام فوری در زمینه مقابله با دیابت تأکید کرده است، تصریح کرد: پیام اصلی این رویکرد آن است که باید هرچه سریع‌تر برای شناسایی بیماران اقدام کنیم؛ چراکه تشخیص به‌موقع می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی و کاهش بار بیماری داشته باشد.
چه افرادی باید قند خون خود را بررسی کنند؟
رئیس هیئت‌مدیره شبکه ملی پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر با تأکید بر اهمیت شناسایی افراد در معرض خطر، درباره گروه‌هایی که باید برای بررسی وضعیت قند خون اقدام کنند، توضیح داد: یکی از عوامل مهم خطر، افزایش سن است. توصیه می‌شود افراد از سن ۳۵ سالگی به بعد، حتی اگر عامل خطر شناخته‌شده دیگری نداشته باشند، وضعیت قند خون خود را بررسی کنند.
وی افزود: اضافه‌وزن و چاقی نیز از عوامل مهم خطر ابتلا به دیابت هستند. در جمعیت ایرانی، شاخص توده بدنی بالاتر از ۲۳ می‌تواند در ارزیابی خطر متابولیک اهمیت داشته باشد؛ به‌ویژه اگر با عوامل خطر دیگری همراه باشد.
نیکوسخن ادامه داد: افرادی که تحرک بدنی کافی ندارند، به فشار خون بالا یا اختلال چربی خون مبتلا هستند یا سابقه خانوادگی دیابت دارند، باید توجه بیشتری به وضعیت سلامت خود داشته باشند و برای انجام آزمایش‌های لازم به پزشک مراجعه کنند.
وی تأکید کرد: وجود چند عامل خطر در کنار یکدیگر احتمال ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد و نباید افراد تا زمان بروز علائم منتظر بمانند. دیابت نوع ۲ ممکن است برای مدت طولانی بدون علامت مشخص پیشرفت کند.
تست آنلاین برای ارزیابی خطر ابتلا به دیابت
مدیرعامل انجمن دیابت ایران با اشاره به اقدامات فدراسیون بین‌المللی دیابت برای افزایش آگاهی عمومی، از طراحی یک ابزار ارزیابی آنلاین خطر ابتلا به دیابت خبر داد و گفت: فدراسیون بین‌المللی دیابت آزمونی تحت وب با عنوان «تست تو پریونت» (Test to Prevent) ارائه کرده است که افراد می‌توانند با پاسخ دادن به هشت سؤال، برآوردی از میزان خطر ابتلای خود به دیابت به دست آورند.
وی توضیح داد: در این آزمون سؤالاتی درباره میزان فعالیت بدنی روزانه، مصرف منظم سبزیجات و میوه‌های تازه، شاخص توده بدنی و مصرف داروهای فشار خون مطرح می‌شود. پاسخ به این پرسش‌ها به ارزیابی سطح خطر ابتلا کمک می‌کند.
نیکوسخن افزود: نتیجه این آزمون افراد را از نظر میزان خطر در گروه‌های مختلف قرار می‌دهد و مشخص می‌کند چه کسانی نیازمند توجه و بررسی بیشتر هستند. البته این ابزار جایگزین آزمایش قند خون و تشخیص پزشک نیست، بلکه وسیله‌ای برای شناسایی افراد در معرض خطر و تشویق آنان به مراجعه به مراکز درمانی است.
وی با اشاره به اینکه این آزمون در حال حاضر به زبان‌های مختلف ارائه شده است، گفت: تلاش‌هایی برای فراهم شدن امکان دسترسی به نسخه فارسی آن نیز در حال انجام است تا مردم کشورمان بتوانند آسان‌تر از این ابزار استفاده کنند.
۲۰ درصد جمعیت بزرگسال ایران در مرحله پیش‌دیابت هستند
نیکوسخن با اشاره به وضعیت دیابت در ایران اظهار کرد: بر اساس آمارهای مورد اشاره، حدود ۱۴ درصد جمعیت بزرگسال کشور به دیابت مبتلا هستند و نکته نگران‌کننده‌تر، وجود حدود ۲۰ درصد جمعیت بزرگسال در مرحله پیش‌دیابت است.
وی افزود: پیش‌دیابت مرحله‌ای است که در آن قند خون بالاتر از محدوده طبیعی قرار دارد، اما هنوز به آستانه تشخیص دیابت نرسیده است. این وضعیت یک هشدار جدی محسوب می‌شود؛ زیرا اگر افراد در این مرحله شناسایی نشوند و اقدامات پیشگیرانه و درمانی مناسب را انجام ندهند، احتمال پیشرفت به دیابت نوع ۲ افزایش پیدا می‌کند.
مدیرعامل انجمن دیابت ایران تأکید کرد: ما در حال حاضر نیز با جمعیت قابل‌توجهی از بیماران دیابتی مواجه هستیم و باید برای مدیریت صحیح بیماری و پیشگیری از عوارض آن برنامه‌ریزی کنیم. اگر نتوانیم جمعیت افراد مبتلا به پیش‌دیابت را به‌درستی شناسایی و مدیریت کنیم، در سال‌های آینده با افزایش بیشتر تعداد بیماران روبه‌رو خواهیم شد.
هزینه سنگین دیابت برای نظام سلامت جهان
رئیس هیئت‌مدیره شبکه ملی پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر با اشاره به بار اقتصادی و اجتماعی دیابت گفت: یکی از ابعاد مهم این بیماری، هزینه‌های سنگینی است که به نظام‌های سلامت تحمیل می‌کند. بر اساس برآوردهای بین‌المللی مورد اشاره، حدود ۱۰ درصد کل هزینه‌های سلامت در جهان صرف دیابت و پیامدهای آن می‌شود.
وی افزود: دیابت تنها یک بیماری فردی نیست، بلکه مسئله‌ای مهم در حوزه سلامت عمومی و اقتصاد نظام سلامت محسوب می‌شود. عوارضی مانند بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیه، اختلالات بینایی و آسیب‌های عصبی می‌توانند هزینه‌های درمانی و مراقبتی بسیار زیادی به بیماران، خانواده‌ها و نظام سلامت تحمیل کنند.
نیکوسخن خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم با غربالگری هدفمند، تشخیص زودهنگام و مداخلات مؤثر در مرحله پیش‌دیابت از بروز موارد جدید جلوگیری کنیم، علاوه بر حفظ سلامت مردم، می‌توانیم از تحمیل هزینه‌های سنگین به نظام سلامت نیز پیشگیری کنیم.
پیش‌دیابت را نباید نادیده گرفت
مدیرعامل انجمن دیابت ایران در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت توجه جدی به مرحله پیش‌دیابت گفت: یکی از باورهای نادرست این است که افراد تصور می‌کنند تا زمانی که قند خون آن‌ها به محدوده دیابت نرسیده، نیازی به پیگیری و درمان ندارند؛ در حالی که پیش‌دیابت نیز یک وضعیت مهم پزشکی است و باید تحت نظر پزشک مدیریت شود.
وی تصریح کرد: افراد دارای پیش‌دیابت باید به‌صورت منظم وضعیت قند خون خود را بررسی کنند، توصیه‌های پزشک را جدی بگیرند، فعالیت بدنی مناسب داشته باشند، تغذیه سالم را در برنامه روزانه خود قرار دهند و در صورت نیاز، مداخلات درمانی لازم را دریافت کنند.
نیکوسخن تأکید کرد: موضوع این نیست که فرد در مرحله پیش‌دیابت قرار دارد یا هنوز به دیابت مبتلا نشده است؛ موضوع اصلی این است که این مرحله یک فرصت مهم برای پیشگیری از پیشرفت بیماری محسوب می‌شود و نباید آن را از دست داد.
تشخیص زودهنگام، کلید مهار دیابت در ایران
وی در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی و تقویت برنامه‌های پیشگیری گفت: باید افراد در معرض خطر را شناسایی کنیم و آن‌ها را به انجام آزمایش‌های لازم تشویق کنیم. همچنین افرادی که به دیابت یا پیش‌دیابت مبتلا هستند باید به‌طور منظم تحت نظر پزشک باشند و از نظر عوارض احتمالی بیماری نیز غربالگری شوند.
مدیرعامل انجمن دیابت ایران خاطرنشان کرد: مهم‌ترین اقدام در مقابله با دیابت، تشخیص به‌موقع و آغاز مراقبت‌های مناسب پیش از بروز عوارض است. با افزایش آگاهی مردم، شناسایی افراد در معرض خطر و پیگیری منظم وضعیت سلامت آنان می‌توان از گسترش این بیماری و پیامدهای سنگین آن در کشور جلوگیری کرد.