در روزهایی که هزینه‌های سرسام‌آور کلاس‌های کنکور، آموزش باکیفیت را به کالایی گران قیمت تبدیل کرده، «سامانه آموزش مجازی آی‌نو» متعلق به همراه اول، گامی بلند برای تغییر این معادله نابرابر برداشته است. مهدی غفوری، مدیر سامانه «آی‌نو»، از جزئیات یک پروژه ملی در همکاری با کمیته امداد می‌گوید؛ طرحی در قالب مسئولیت اجتماعی که بسته آموزشی ۱۶ میلیونی را همراه با سیم‌کارت دائمی و اینترنت ارزان به دست ۲۵ هزار دانش‌آموز مددجو می‌رساند.
شکاف آموزشی در ایران سال‌هاست که دیگر یک پنهان‌کاری آماری نیست؛ واقعیتی ملموس و قابل لمس است که هر سال در نتایج کنکور سراسری و امتحانات نهایی خود را نشان می‌دهد. از یک سو دانش‌آموزانی قرار دارند که با صرف هزینه‌های ده‌ها میلیونی به بهترین اساتید، آزمون‌های شبیه‌ساز و منابع کمک‌آموزشی دسترسی دارند و از سوی دیگر، دانش‌آموزانی در شهرهای کوچک، روستاها و مناطق حاشیه‌ای که تنها سرمایه‌شان استعداد و تلاش فردی است.
در سال‌های گذشته و با گسترش ارتباطات دیجیتال، این امید شکل گرفت که دیوارهای کلاس درس فرو بریزد و آموزش از انحصار کلان‌شهرها خارج شود. با این حال، تحقق کامل این هدف نیازمند پیوند «فناوری آموزشی» با «مسئولیت اجتماعی» و تامین زیرساخت‌های ارتباطی برای اقشار کم‌برخوردار بود؛ حلقه‌ای مفقوده که اکنون توسط سامانه آموزش مجازی «آی‌نو» متعلق به شرکت همراه اول هدف‌گذاری شده است. همراه اول و سامانه «آی‌نو» در جدیدترین گام خود و در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی این مجموعه، در پروژه‌ای مشترک با کمیته امداد، پر کردن این خلاء آموزشی و ارتباطی را به محور اصلی فعالیت‌های خود تبدیل کرده‌اند.
یک پروژه ملی برای عبور از شکاف طبقاتی آموزش
مهدی غفوری، مدیر سامانه آموزش مجازی «آی‌نو»، در گفت‌وگو با «شرق»، نقطه ثقل فعالیت‌های اخیر این مجموعه را اجرای یک طرح بزرگ ملی در حوزه مسئولیت اجتماعی می‌داند و می‌گوید: «پروژه مشترک ما با کمیته امداد یک پروژه بزرگ در مقیاس ملی بود. ماجرا از جایی شکل گرفت که ما با معاونت فرهنگی کمیته امداد به توافقی دست یافتیم تا در قالب مسئولیت اجتماعی، دانش‌آموزان تحت پوشش را به امکانات آموزشی تراز اول متصل کنیم. در این طرح، ما آگاهانه و عامدانه از به‌کار بردن واژه «رایگان» پرهیز کردیم؛ چراکه معتقدیم برای حفظ شان دانش‌آموزان و ایجاد حس ارزشمندی و تعلق خاطر نسبت به این خدمات، باید بهایی هرچند نمادین در نظر گرفته شود.»
او با اشاره به ابعاد مالی این حمایت ادامه می‌دهد: «واقعیت این است که ما برای یک اشتراک یک‌ساله که ارزش واقعی آن در بازار حدود ۱۶ میلیون تومان است، تنها مبلغ ۱۵۰ هزار تومان در نظر گرفتیم. در بازار امروز، چنین عددی برای یک سال دسترسی کامل به تمامی منابع آموزشی عملا وجود خارجی ندارد و این اقدام در چارچوب مسئولیت اجتماعی تعریف می‌شود. هدف این بود که با همین مبلغ بسیار نازل، این حس در دانش‌آموز ایجاد شود که کالایی ارزشمند را دریافت کرده و با جدیت از آن استفاده کند. در فاز نخست این طرح، ما ۲۵ هزار دانش‌آموز مددجو را از تمامی استان‌های کشور ـ که بخش عمده آن‌ها ساکن مناطق کم‌برخوردار هستند ـ تحت پوشش کامل سامانه آموزش مجازی آی‌نو قرار دادیم.»
سیم‌کارت دائمی به‌مثابه دارایی پایدار
اما دسترسی به پلتفرم‌های آموزشی آنلاین بدون داشتن ابزار ارتباطی و اینترنت مقرون‌به‌صرفه، عملا ناتمام می‌ماند؛ چالشی که بسیاری از طرح‌های عدالت آموزشی پیشین را با شکست مواجه کرده بود. مدیر سامانه «آی‌نو» در تشریح راهکار این مجموعه برای حل معضل زیرساخت و هزینه ترافیک اینترنت توضیح می‌دهد: «ما تنها به ارائه اشتراک آموزشی بسنده نکردیم. علاوه بر فعال‌سازی سامانه، به تمامی این ۲۵ هزار دانش‌آموز عزیز، یک عدد سیم‌کارت دائمی نوجوان همراه اول را به‌صورت رایگان هدیه دادیم و صفر تا صد فرآیند ثبت‌نام و فعال‌سازی آن را خودمان برایشان انجام دادیم تا خانواده‌ها درگیر مراحل اداری نشوند.»
غفوری این سیم‌کارت را نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت برای آینده این نوجوانان توصیف می‌کند و ادامه می‌دهد: «این یک سیم‌کارت دائمی با پیش‌شماره اصلی هر استان است؛ یعنی خود این خط، حکم یک سرمایه و دارایی شخصی را برای این بچه‌ها دارد. علاوه بر ارزش ذاتی سیم‌کارت، یک بسته خوش‌آمدگویی جذاب هم روی آن تعریف کردیم که شامل ۴۵ گیگابایت اینترنت رایگان، ۲۰۰ دقیقه مکالمه رایگان درون‌شبکه و ۲۰ دقیقه مکالمه برون‌شبکه است. مهم‌تر از آن، برای اینکه دغدغه تمام شدن بسته اینترنت مانع درس خواندن دانش‌آموز نشود، تخفیف ۸۰ درصدی برای اینترنت مخصوص سامانه آی‌نو در نظر گرفته شده است. دانش‌آموزان می‌توانند با مراجعه به نرم‌افزار «همراه من»، بسته اینترنت ویژه آی‌نو را با ۸۰ درصد تخفیف فعال کنند و بدون نگرانی از هزینه‌های اینترنت، ویدیوهای درسی را تماشا کنند.»
پاسخ به دغدغه والدین با «اینترنت امن» و هویت پایدار ارتباطی
یکی دیگر از ابعاد قابل توجه این طرح که غفوری بر آن تاکید دارد، ملاحظات فرهنگی و امنیتی خانواده‌ها در مواجهه فرزندانشان با فضای مجازی است. مدیر سامانه آموزش مجازی «آی‌نو» در این باره توضیح می‌دهد: «سیم‌کارت نوجوان همراه اول دارای ویژگی اینترنت امن است. این قابلیت به پدر و مادرها اجازه می‌دهد که بر اساس صلاحدید خود، اینترنت امن و دوستدار کودک و نوجوان را روی خط فرزندشان فعال کنند یا اینکه دسترسی اینترنت عادی را در اختیار او قرار دهند. از سوی دیگر، با اهدای این سیم‌کارت دائمی، یک اتفاق زیرساختی مهم اتفاق افتاده است؛ دانش‌آموز صاحب یک شماره ثابت و همیشگی می‌شود که اشتراک یک‌ساله آی‌نو روی همان شماره برایش فعال شده و تمام نیازهای آموزشی‌اش را برطرف می‌کند. به این ترتیب، ارتباط این نوجوان با کمیته امداد و تمامی تسهیلات، حمایت‌ها و طرح‌های حوزه کودک و نوجوان دیگر هرگز به دلیل تغییر یا سوختن سیم‌کارت‌های اعتباری قطع نخواهد شد.»
آغاز فاز دوم؛ پوشش ۵۰ هزار دانش‌آموز در سراسر کشور
به گفته غفوری، استقبال و بازخوردهای دریافت‌شده از فاز اول این پروژه، مسیر را برای گسترش سریع آن هموار کرده است. او در تشریح چشم‌انداز پیش روی این طرح می‌گوید: «اجرای فاز اول به‌قدری موفق و اثربخش بود که اکنون حدود هزار نفر باقی مانده‌اند تا پوشش کامل ۲۵ هزار نفر اول به پایان برسد. به همین دلیل، ما منتظر اتمام کامل فاز اول نماندیم و همین الان به‌صورت هم‌زمان در حال برنامه‌ریزی و اجرای فاز دوم برای پوشش ۲۵ هزار دانش‌آموز دیگر هستیم. فاز دوم نیز دقیقا با همان شرایط و کیفیت مرحله قبل و بدون هیچ‌گونه تغییری در مزایا و بسته‌ها انجام خواهد شد. با تکمیل این مرحله، عدد بسیار بزرگی رقم می‌خورد و قریب به ۵۰ هزار دانش‌آموز مددجو در سراسر ایران، هم‌زمان تحت پوشش سامانه آموزش مجازی آی‌نو و مالک سیم‌کارت رایگان دائمی نوجوان همراه اول قرار می‌گیرند.»
«آی‌نو»؛ مدرسه‌ای همیشه باز از اول دبستان تا کنکور
اما این ۵۰ هزار دانش‌آموز کم‌برخوردار و سایر کاربران ایرانی، در سامانه «آی‌نو» به چه امکاناتی دسترسی پیدا می‌کنند؟ نگاهی به ساختار این پلتفرم نشان می‌دهد که آی‌نو به عنوان بازوی آموزشی دیجیتال همراه اول، بستری جامع را از پایه اول ابتدایی تا دوازدهم در تمامی رشته‌های ریاضی، تجربی و انسانی طراحی کرده است. هدف محوری این سامانه، بی‌نیاز کردن دانش‌آموزان از کلاس‌های فوق‌برنامه پرهزینه و طاقت‌فرسای حضوری است. ویدیوهای آموزشی این سامانه پویا بوده و منطبق با آخرین تغییرات کتاب‌های درسی تدوین و به‌روزرسانی می‌شوند تا مفاهیم به شکلی عمیق و بدون ابهام به دانش‌آموز منتقل شود.
در بخش اقتصاد آموزش، برای کاربران عادی که خارج از طرح‌های حمایتی اقدام به تهیه اشتراک می‌کنند، هزینه‌ها در پایین‌ترین سطح ممکن نگه داشته شده است. ضمن آنکه برای اطمینان خاطر خانواده‌ها، با ثبت‌نام اولیه در سایت (به نشانی ino.school)، سه ویدیوی نخست از هر درس به‌صورت رایگان فعال می‌شود تا دانش‌آموز پیش از پرداخت هرگونه وجهی، کیفیت تدریس را ارزیابی کند. این خدمات به تدریس خط‌به‌خط کتاب درسی محدود نمی‌شود و آموزش حل تست، نکات کلیدی آزمون‌های تیزهوشان (برای پایه‌های ششم و نهم)، آمادگی امتحانات نهایی و بسته‌های ویژه جمع‌بندی کنکور سراسری را در بر می‌گیرد.
بانک ۶۰۰ هزار سوالی و شبیه‌ساز هوشمند آزمون
در کنار محتوای ویدیویی، یکی از نقاط قوت فنی این سامانه که غفوری و تیمش روی آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند، بخش «آزمون شبیه‌ساز» و «آزمون تثبیت» است. به محض فعال‌سازی اشتراک، دانش‌آموز به صورت نامحدود به بانک سوالی عظیمی شامل بیش از ۶۰۰ هزار پرسش متنوع دسترسی پیدا می‌کند. این ابزار هوشمند به دانش‌آموز اجازه می‌دهد تا خودش طراح آزمون خود باشد؛ یعنی تعداد سوالات، زمان آزمون، سطح دشواری و حتی اعمال یا عدم اعمال نمره منفی را تنظیم کند و در پایان، پاسخنامه دقیق تستی و تشریحی تحویل بگیرد. همچنین «آزمون‌های تثبیت» در پایان هر مبحث ویدیویی، به ماندگاری مطالب در ذهن مخاطب کمک می‌کنند.
در نهایت، آنچه از سخنان مهدی غفوری و کارنامه سامانه «آی‌نو» برمی‌آید، تغییر پارادایم در مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت‌های بزرگ فناوری است؛ حرکتی از کمک‌های مقطعی و مصرفی به سمت توانمندسازی آموزشی و اهدای ابزارهای پایدار رشد. وقتی یک دانش‌آموز در دورافتاده‌ترین نقطه کشور بتواند با همان کیفیتی آموزش ببیند و آزمون بدهد که هم‌سالانش در مدارس خاص پایتخت تجربه می‌کنند، می‌توان امیدوار بود که فناوری در مسیر اصلی خود، یعنی ایجاد فرصت‌های برابر و تحقق عدالت اجتماعی، گام برداشته است.