به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
حسین میرافضلی، کارشناس انرژی: سالانه 40 میلیارد تن co2 در جو کره زمین منتشر می شود. باران و شست‌وشو مقدار اندکی از CO2 را جذب می‌کند و این عامل گرمایش کره زمین هر سال روی هم انباشته می‌شود و زمین را در مسیر نابودی پیش می‌برد.
جهان مجبور است به سمت انرژی‌های پاک حرکت کند. در حال حاضر سالانه 15 میلیارد تن نفت و گاز و زغال‌سنگ در جهان می‌سوزد که برای سوختن، آنها حدود 55 میلیارد تن اکسیژن موجود در جو زمین را مصرف می‌کنند و نزدیک به 40 میلیارد تن CO2 ناشی از آن تولید و در فضای تنفس بشر و سایر موجودات زنده منتشر می‌شود؛ این بزرگ‌ترین فاجعه‌ای است که حیات موجودات زنده را در این سیاره زیبا تهدید می‌کند. جالب است بدانید یک جنگل هزار هکتاری سالانه فقط حدود دو هزارو 500 تن اکسیژن و جنگلی به طول 200 و عرض 100 کیلومتر سالانه پنج میلیون تن اکسیژن تولید می‌کند. کره زمین برای ادامه بقا چاره‌ای جز کاهش شدید تولید و انتشار co2 ندارد و راه نجات از این بحران ویرانگر، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و باتری‌های آبی است. هر بخار گازی در شبانه‌روز، 20 مترمکعب گاز می‌سوزاند که منجر به از بین رفتن 70 کیلوگرم اکسیژن موجود در هوای پیرامونی می‌شود. اکسیژن سوخته‌شده به اسید کربنیک co2 تبدیل می‌شود که عامل اصلی گرمایش کره زمین و انواع بیماری‌هاست. در زمستان 1404 روزانه صد هزار تن گاز متان بابت گرمایش خانه‌ها در تهران سوزانده شد که در واقع روزانه 400 هزار تن اکسیژن موجود در هوای تهران را سوزاند و به 270 هزار تن گاز co2 تبدیل کرد. برای تولید و جایگزینی 400 هزار تن اکسیژن نیاز به 20 میلیون هکتار درخت داریم. یعنی می‌بایست زمینی به طول هزار کیلومتر و عرض 200 کیلومتر جنگل‌کاری شود تا بتواند اکسیژن ناشی از سوزاندان یک روز گاز متان در استان تهران را جایگزین کند.
در حال حاضر عوامل اصلی انتشار co2 به ترتیب زیر هستند:
1- نیروگاه‌های فسیلی (زغال‌سنگی، سوخت مایع و گازی)
2- خودروها و وسایل حمل‌ونقل
3- بخاری‌های گازی و سایر وسایل گرمایشی با سوخت فسیلی
4- انواع صنایع بزرگ و کوچک
به نظر می‌رسد تنها چاره بشر، برقی‌سازی حوزه حمل‌ونقل، تمرکز عمده سرمایه‌گذاری‌ها بر تولید برق خورشیدی و تولید عمده برق مورد نیاز جهان از طریق نیروگاه‌های خورشیدی و جایگزینی برق با انرژی‌های فسیلی برای گرمایش خانه‌هاست. میزان تولید برق جهان در هر ساعت حدود سه هزار 500 گیگاوات است که حدود 60 درصد آن توسط نیروگاه‌های فسیلی (زغال‌سنگ، گاز و سوخت مایع) تولید می‌شود. ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های فسیلی ایران به حدود ۸۵ هزار مگاوات رسیده است. با لحاظ میانگین ۴۰ درصد راندمان این نیروگاه‌ها، میزان گاز مورد نیاز آنها در هر شبانه‌روز ۵۰۰ میلیون مترمکعب است که در حال حاضر امکان تأمین حدود نیمی از آن وجود ندارد و در آینده نیز در بهترین شرایط بتوان روزانه ۴۰۰ میلیون مترمکعب گاز به نیروگاه‌ها اختصاص داد و مابقی گاز تولیدی کشور در صنایع سبک، سنگین، پتروشیمی‌ها، صادرات تعهدی و... مصرف خواهد شد. بنابراین امکان افزایش ظرفیت تولید نیروگاه‌های با سوخت گاز در ایران وجود ندارد. از طرف دیگر، نیاز کشور به برق با سرعت در حال افزایش است و تا سال ۲۰۳۵ نیاز ایران به برق از ۸۰ تا ۹۰ هزار مگاوات فعلی به حدود ۱۵۰ هزار مگاوات ساعت خواهد رسید. لذا تا ۱۰ سال آینده می‌بایست حدود ۶۰ هزار مگاوات ظرفیت‌سازی جدید انجام شود. حال چنانچه بنا باشد سیاست جایگزینی نیروگاه‌های خورشیدی با فسیلی‌ها اجرا شود، می‌بایست بیش 10 هزار گیگاوات ساعت برق خورشیدی در جهان تولید شود (حدود دو هزار گیگاوات برای تزریق مستقیم به شبکه در طول روز، دو هزارو 500 گیگاوات برای تأمین برق مورد نیاز خودروها و قطارهای برقی، پنج هزارو 500 گیگاوات نیز برای پمپ‌های نیروگاه‌های تلمبهای ذخیره‌ای و برای باتری‌های بزرگ شارژی)، مشکل بزرگ این است که تولید برق خورشیدی فقط در طول روزهای غیرابری مقدور است و شب‌ها امکان تولید برق خورشیدی وجود ندارد. حتی در روزهای آفتابی نیز تولید برق در ساعات مختلف متفاوت است. تولید با راندمان بیش از 50 درصد در مدت شش ساعت مقدور است، تا ساعت حدود 10 صبح راندمان تولید برق به طور متوسط حدود 40 درصد است، از ساعت 10 تا 12 راندمان تولید حدود70 درصد است، از ساعت 12 تا 16 راندمان حدود 85 درصد و مابقی روز نیز متوسط راندمان کمتر از 30 درصد است. با توجه به این فراز و فرودها و ناپایداری تولید در طول شبانه‌روز هیچ راهی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی وجود ندارد جز حل مشکل ناپایداری و ایجاد قابلیت عرضه مستمر برق متناسب با نیاز مشتریان در طول شبانه‌روز با استفاده از باتری‌های آبی و باتری‌های شارژی.
حال به مقایسه این دو شیوه ذخیره‌سازی برق برای عرضه برق پایدار می‌پردازیم:
1- نیروگاه‌های تلمبهای ذخیره‌ای (باتری‌های آبی)
حجم سرمایه‌گذاری تلمبهای ذخیره‌ای هزار مگاواتی با توان عرضه پنج ساعت در روز: حدود ۵۰۰ میلیون دلار
- عمر مفید ۸۰ سال
- با گذشت زمان کاهش توان تولید و عرضه وجود ندارد.
- بیش از 70 درصد سرمایه‌گذاری توسط پیمانکاران و تولید‌کنندگان داخلی است
- در مجموع برای نیروگاه بزرگ چندین هکتار زمین مناسب نیاز است
- امکان استفاده تفریحی گردشگری اقامتی از استخر بالا وجود دارد که نمونه‌های موفق آن در جهان وجود دارد.
2- باتری‌های شارژی نیروگاهی (باتری های بزرگ لیتومی یا سدیم یون و...)
- حجم سرمایه‌گذاری باتری‌های شارژی هزار مگاواتی با توان عرضه پنج ساعت در شبانه‌روز: دو میلیارد دلار
- عمر مفید 20سال
- کاهش توان در طول هر ۵ سال ۲۰ درصد
- به طور کامل وارداتی است
- فضای کمی نیاز دارد.
با توجه به موضوعات فوق، پیشنهاد می‌شود مطالعات گسترده برای شناسایی استعدادها و ظرفیت‌های احداث نیروگاه‌های تلمبهای ذخیره‌ای از یک مگاوات تا بیش از هزار مگاوات در مسیر رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس انجام شود و یک طرح جامع ملی با پیوست‌های اجتماعی، محیط‌زیستی، گردشگری و غیره برای آن تهیه و تدوین شود. لازم است مطالعات گسترده‌ای انجام و قوانین و مقررات مورد نیاز در مجلس و دولت مصوب شود.