چند سالی است که تصحیح اوراق امتحانات نهایی به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود. پیش از آن، برگه‌ها به‌صورت دستی تصحیح می‌شد و معلمانی که تمایل داشتند(اختیاری)، به حوزه‌های تصحیح مراجعه می‌کردند. در این مراکز، تصحیح و تجدیدنظر اوراق نهایی در ساعات کاری مشخص انجام می‌شد. ضمناً پذیرایی از معلمان، از جمله ناهار و عصرانه، بر عهده حوزه بود که بودجه آن از طرف ادارات مناطق تأمین می‌شد. اما با الکترونیکی شدن تصحیح، داستان تغییر کرد. هر معلمی که درس نهایی تدریس می‌کرد، با این منطق که در خردادماه برگه‌ای برای تصحیح ندارد، موظف شد دو برابر تعداد دانش‌آموزان خود برگه تصحیح کند؛ زیرا هر برگه نهایی دو بار تصحیح می‌شود. این، اولین ظلمی بود که در این زمینه اتفاق افتاد!
پیام‌های تهدیدآمیز و مکرر مدیران مدارس و مناطق، مرتب در گروه‌های مدارس اعلام می‌شد؛ با این مضمون که در صورت همکاری نکردن، ابلاغ سال آینده همکار دچار مشکل خواهد شد. معلم باید با اینترنت و امکانات شخصی خود و با وجود قطعی‌های مکرر اینترنت، در بیشتر ساعات شبانه‌روز برگه تصحیح می‌کرد. از سوی دیگر، مدیران مناطق مرتب از همکاران درخواست می‌کردند فراتر از میزان الزام‌شده، برگه تصحیح کنند تا جایگاه منطقه در مقایسه با سایر مناطق حفظ شود. قرار بود آبروی منطقه و خوش‌خدمتی به اداره کل و وزارتخانه، با کار و زحمت معلمان حفظ شود!
امسال، از همان ابتدای تصحیح اعلام کردند که حق‌الزحمه هر برگه، با توجه به سابقه و حکم همکار، مبلغی بین ۱۰ تا ۱۶ هزار تومان خواهد بود. همکاران باسابقه تصور می‌کردند مشمول سقف این بازه خواهند شد. واضح است مسئولی که نرخ‌گذاری را مشخص می‌کند، با دروس مدرسه و تصحیح آن‌ها آشنایی چندانی ندارد. دستمزد یکسان برای همه دروس، نهایت بی‌عدالتی است؛ زیرا دشواری، حجم سؤالات و تعداد صفحات دروس مختلف با یکدیگر متفاوت است. در برخی دروس، بیشتر سؤال‌ها تستی یا پاسخ‌کوتاه و دارای پاسخ واحد و مشخص هستند که پاسخ آن‌ها در یک یا نهایتاً دو صفحه خلاصه می‌شود. اما دروس تخصصی و پایه به‌صورت تشریحی هستند و برگه هر دانش‌آموز بین ۵ تا ۷ صفحه است. دانش‌آموزان نیز ممکن است با راه‌حل‌های متفاوت به پاسخ برسند. تصحیح هر برگه هندسه ۲، حداقل یک ربع زمان می‌برد. یعنی یک ساعت کار دبیر ریاضی، ۴۰ هزار تومان؛ معادل پول یک قرص نان!
معلمان باوجدان، برای اینکه مبادا به دلیل کمبود نیروی متخصص، برگه‌های دانش‌آموزان به دست افراد غیرمتخصص بیفتد و حقی از آن‌ها ضایع شود، بسیار فراتر از سهمیه الزامی خود برگه تصحیح کردند. هفته‌ها، با وجود درد دست و گردن، خستگی چشم و فشار جسمی و روانی، پای کار ماندند. مدتی قبل متوجه شدیم از تعداد برگه‌های تصحیح‌شده کم کرده‌اند. برای خود من، بیش از ۲۰۰ برگه از آمار اولیه حذف شده بود! چند روز پیش پیامک واریز وجه آمد. از آنجا که ما معلمان جز حقوق، واریزی دیگری نداریم، حدس زدیم این مبلغ باید حق‌الزحمه تصحیح اوراق نهایی باشد. در آموزه‌های دینی ما آمده که مزد کارگر باید پیش از خشک شدن عرق او پرداخت شود. اکنون، پس از سه ماه، در حالی که ارزش پول ما مثل سکه اصحاب کهف از دست رفته است، با رقمی بسیار پایین‌تر از انتظارمان روبه‌رو شدیم! همان شب، در پیام تشکر اداره کل از همکاران اعلام شد که برای کلیه همکاران، به ازای هر برگه ۱۰ هزار تومان واریز شده است! آقای وزیر! آقایان و خانم‌های مسئول! واقعاً از اعلام چنین دستمزدی خجالت نمی‌کشید؟ مگر شما در همین کشور و با همین تورم زندگی نمی‌کنید؟
تصور کنید یک دبیر ریاضی که سال‌های پایانی خدمت خود را می‌گذراند، از سر دلسوزی و احساس مسئولیت، دو ساعت وقت بگذارد و هشت برگه تصحیح کند و در نهایت ۸۰ هزار تومان دستمزد بگیرد؛ در حالی که می‌توانست با تدریس خصوصی، حداقل ساعتی دو میلیون تومان درآمد داشته باشد. این بی‌عدالتی، تحقیر آشکار معلم است، چرا این چنین بی‌محابا ارزش کار معلم را پایین می‌آورید؟
نتیجه این رفتارها چیزی جز بی‌انگیزگی، دلسردی و از بین رفتن اعتماد معلمان نیست. آیا واقعاً چیزی از عزت و اعتبار معلم باقی گذاشته‌اید؟ شاید حق این باشد که سال آینده هیچ معلمی حاضر به تصحیح اوراق نشود؛ تا صدای اعتراض دانش‌آموزان و والدین بلند شود و دست‌اندرکاران آموزش‌وپرورش کاسه چه کنم به دست بگیرند!
یک جمله هم خطاب به مدیران و مسئولان مناطق که بارها با پیام‌های پی‌درپی، درخواست و گاهی تهدید، معلمان را به همکاری بیشتر واداشتند؛ شما هم در این بی‌عدالتی بی‌تقصیر نیستید! ما از سر مسئولیت‌پذیری کار کردیم، اما مسئولیت‌پذیری نباید بهانه‌ای برای سوءاستفاده از تعهد معلم باشد. شاید صدای اعتراض ما در این دنیا به جایی نرسد و شاید گوش شنوایی برای این همه گلایه نباشد؛ اما بدانید حق‌الناس از بین نمی‌رود!
*دبیر ریاضی