به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، حمیدرضا ترقی، عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی، با اشاره به تکرار طرح موضوع مذاکره با آمریکا از سوی برخی چهره‌های جریان اصلاح‌طلب، گفت: اصرار بر استفاده از هر تحول مرتبط با آمریکا برای طرح دوباره مذاکره، از جمله سفر رئیس‌جمهور به نیویورک، تحولات انتخاباتی این کشور و تحرکات میانجی‌گران، ناشی از چند پیش‌فرض بنیادین در نگاه سیاسی این جریان است.
بنابر روایت فارس، وی با بیان اینکه رویکرد جریان اصلاح‌طلب و جریان انقلابی به مذاکره با ایالات متحده یکی از مباحث محوری و مناقشه‌برانگیز در فضای سیاسی کشور است، اظهار کرد: هسته اصلی تفکر اصلاح‌طلبان و تکنوکرات‌های همسو، ارتباط تنگاتنگی میان بهبود معیشت، رشد اقتصادی متکی به بیرون، مهار تورم و حل تعارض با غرب در سیاست خارجی برقرار می‌کند.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی ادامه داد: از نگاه این طیف، چالش‌های ساختاری اقتصاد ایران بدون جذب سرمایه‌گذاری خارجی، دسترسی به نظام بانکی بین‌المللی از طریق سازوکارهایی مانند FATF و سوئیفت و فروش عادی انرژی حل‌شدنی نیست و مانع اصلی این گشایش‌ها نیز شبکه تحریم‌های یک‌جانبه و ثانویه آمریکا تلقی می‌شود.
ترقی با انتقاد از این نگاه تصریح کرد: تکیه بر کشورهای سلطه‌گر و دشمن برای توسعه، تجربه‌ای شکست‌خورده است و خوش‌بینی به چنین رویکردی، ساده‌اندیشی و خوش‌بینی کاذب و بیمارگونه محسوب می‌شود.
وی با اشاره به اینکه برخی اصلاح‌طلبان دیپلماسی را ابزاری دائمی برای مدیریت بحران می‌دانند، گفت: این طیف معتقد است وضعیت «نه جنگ، نه صلح» پایدار نیست و در گذر زمان فرسایشی می‌شود؛ از این منظر، تعلیق تنش و خودداری از گفت‌وگو می‌تواند زمینه را برای بازیگری رقبای منطقه‌ای، از جمله رژیم صهیونیستی، و تشدید تهدیدهای امنیتی فراهم کند.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی در نقد این استدلال افزود: گفت‌وگوهای انجام‌شده تاکنون نیز پیشرفتی نداشته و انتظار دشمن از مذاکره، چیزی جز تسلیم ایران در برابر خواسته‌های نامشروع خود نیست.
ترقی با اشاره به کارکرد داخلی طرح مکرر موضوع مذاکره نیز گفت: وعده گشایش اقتصادی، تنش‌زدایی و کاهش هزینه‌های زندگی با کمک غرب، بخشی از سرمایه اجتماعی و سبد رأی جریان اصلاح‌طلب را تشکیل می‌دهد؛ بنابراین، طرح این مواضع می‌تواند ابزاری برای پاسخ به انتظارات بدنه اجتماعی و ایجاد تمایز هویتی با جناح رقیب در انتخابات مختلف باشد.
تجربه بدعهدی آمریکا و مسئله تضمین توافق
وی در ادامه با اشاره به تجربه خروج یک‌جانبه دولت ترامپ از برجام و بی‌اثر ماندن تعهدات اقتصادی غرب، اظهار کرد: یکی از جدی‌ترین نقدها به دیدگاه طرفداران مذاکره، همین تجربه تاریخی است. آنان در پاسخ به مسئله تضمین توافق، معمولاً به این استدلال متوسل می‌شوند که در روابط بین‌الملل هیچ توافقی تضمین حقوقی خدشه‌ناپذیر یا ماهیتی ابدی ندارد؛ زیرا در نظام جهانی و سازمان ملل، اقتدار مرکزی وجود ندارد.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی افزود: طرفداران مذاکره معتقدند بهترین تضمین، ایجاد وابستگی متقابل اقتصادی، شکل‌گیری منافع مشترک کوتاه‌مدت و میان‌مدت و استفاده از فرصت‌های مقطعی برای تنفس اقتصادی است؛ در حالی که تاکنون هیچ کشوری نتوانسته از مسیر وابستگی به پیشرفت دست پیدا کند.
ترقی با اشاره به استدلال دیگر موافقان مذاکره درباره منافع احتمالی توافق حتی در صورت پایدار نبودن آن، گفت: مدافعان این رویکرد معتقدند اگر توافقی برای چند سال نیز پایدار بماند، در همان مدت هزینه مبادلاتی کشور کاهش می‌یابد، دارایی‌ها آزاد می‌شود و منابع مالی جدیدی وارد اقتصاد خواهد شد؛ از این رو، وضعیت بهتری نسبت به ادامه تحریم کامل ایجاد می‌شود.
وی تأکید کرد: این خوش‌بینی‌ها بارها آزمایش شده و نتیجه آن در حافظه تاریخی ملت ایران باقی مانده است.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی ادامه داد: اصلاح‌طلبان و دیپلمات‌های همسو با این جریان معتقدند می‌توان از تجربه تلخ سال ۲۰۱۸ درس گرفت و این بار توافق را با فرمول‌های پیوسته، گام‌به‌گام و مبتنی بر راستی‌آزمایی متقابل تدوین کرد تا هزینه خروج از توافق برای واشنگتن افزایش یابد؛ اما منتقدان این نگاه تأکید دارند که ساختار تحریمی آمریکا چرخه‌ای است و بدون تضمین واقعی، اقتصاد کشور بیش از گذشته دچار شرطی‌شدگی خواهد شد.
سیگنال مذاکره و مسئولیت آمریکا در اعتمادسازی
ترقی در پاسخ به این پرسش که چرا در مواضع برخی چهره‌های اصلاح‌طلب، بیشتر بر آمادگی ایران برای مذاکره تأکید می‌شود تا مسئولیت آمریکا در بازسازی اعتماد، گفت: این رویکرد به محاسبات غلط القاشده از سوی دشمن، خوش‌باوری به غرب و این تصور نادرست بازمی‌گردد که نظام سلطه در برابر مقاومت ملت ایران رویکردی واکنشی دارد.
وی با اشاره به تلاش برخی اصلاح‌طلبان برای شکستن آنچه پروژه «امنیتی‌سازی ایران» می‌خوانند، اظهار کرد: تحلیل این جریان آن است که تندروهای آمریکا و رژیم صهیونیستی تلاش می‌کنند ایران را در افکار عمومی جهان کشوری ضد دیپلماسی و جنگ‌طلب معرفی کنند؛ به همین دلیل، اعلام پیش‌دستانه آمادگی برای مذاکره را تاکتیکی ارتباطی برای خلع سلاح روانی طرف مقابل و جلب نظر اروپا و جامعه جهانی می‌دانند.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی در نقد این رویکرد گفت: در حالی که ترامپ با مهندسی افکار عمومی و طرح ادعاهای دروغ درباره علاقه ایران به مذاکره، چهره کشورمان را تخریب می‌کند، چنین سیگنال‌هایی می‌تواند در جهت اهداف او قرار گیرد.
ترقی با اشاره به استدلال دیگر موافقان مذاکره درباره ضرورت واقع‌بینی در موازنه قدرت، افزود: مدافعان این رویکرد معتقدند تعیین پیش‌شرط‌هایی مانند اعتمادسازی اولیه از سوی آمریکا یا لغو پیشاپیش تحریم‌ها، در شرایطی که واشنگتن خود را در موضع قدرت می‌بیند، به معنای قفل شدن عملی هرگونه گفت‌وگوی مقدماتی است. آنان دیپلماسی را نه پاداشی برای رفتار خوب، بلکه ابزاری برای معامله در شرایط اختلاف شدید می‌دانند.
وی تصریح کرد: این در حالی است که سیگنال‌دهی‌های مکرر و یک‌طرفه، بی‌تردید از سوی واشنگتن نشانه اضطرار، تنگنای اقتصادی و اثرگذاری تحریم‌ها تفسیر می‌شود و عملاً موضع ایران را در هرگونه چانه‌زنی آینده تضعیف می‌کند.
چرا اصلاح‌طلبان میان دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان تفاوت قائل می‌شوند؟
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود درباره تفاوت نگاه برخی اصلاح‌طلبان به دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه آمریکا گفت: اگرچه هر دو حزب در واشنگتن درباره اهداف کلان مهار جمهوری اسلامی اشتراک نظر دارند، جریان اصلاح‌طلب تفاوت‌های ساختاری و روش‌شناختی آنها را قابل بهره‌برداری می‌داند.
ترقی با اشاره به تفاوت رویکرد دو حزب در سیاست خارجی اظهار کرد: دموکرات‌ها تلاش می‌کنند با نفوذ در ائتلاف‌های بین‌المللی و قواعد نهادهای چندجانبه، اهداف سلطه‌طلبانه خود را دنبال کنند. در این چارچوب، مذاکره و دستیابی به توافق‌های دیپلماتیک، مانند برجام در دولت اوباما، وزن بیشتری دارد.
وی افزود: در مقابل، روش جمهوری‌خواهان، به‌ویژه طیف محافظه‌کار و نومحافظه‌کار، بیشتر بر سیاست‌های یک‌جانبه، فشار حداکثری، اعمال تحریم‌های سنگین‌تر و استفاده از ابزارهای سخت استوار است.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی با اشاره به نقش لابی‌های منطقه‌ای در سیاست آمریکا گفت: هر دو حزب روابط نزدیکی با متحدان منطقه‌ای خود، از جمله رژیم صهیونیستی و برخی دولت‌های خلیج فارس، دارند؛ اما معمولاً این لابی‌ها در دولت‌های جمهوری‌خواه نفوذ عمیق‌تر و تهاجمی‌تری دارند و فضای مانور دیپلماتیک را به‌شدت محدود می‌کنند.
ترقی ادامه داد: تکنوکرات‌ها و اصلاح‌طلبان بر این باورند که می‌توان با تیم‌های دیپلماسی حزب دموکرات که سابقه گفت‌وگو در وین را دارند، حول زبان قراردادها، حقوق بین‌الملل و مدل‌های مهار تنش گفت‌وگو کرد؛ در حالی که الگوی جمهوری‌خواهان غالباً مبتنی بر معامله تحمیلی یا تسلیم کامل است.
وی در جمع‌بندی اختلاف دیدگاه‌ها درباره مذاکره با آمریکا گفت: اختلاف میان موافقان پیگیری مداوم مذاکره، یعنی جریان اصلاحات و اعتدال، و منتقدان آن، بازتاب دو نگاه کلان به نظام بین‌الملل است؛ نگاه نخست سیاست خارجی را بر محور تنش‌زدایی برای توسعه اقتصادی وابسته و متکی به سرمایه خارجی تعریف می‌کند و نگاه دوم، موازنه قوا، تقویت قدرت، مقاومت ساختاری و بی‌اعتمادی راهبردی به غرب را مبنای حفظ امنیت و استقلال کشور می‌داند.