با آغاز روزهای سرد در چهارمحال و بختیاری، وضعیت گرمایشی مدارس و شرایط حضور دانش‌آموزان در کلاس‌های درس به یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها تبدیل شده است؛ موضوعی که در کنار مشکلات احتمالی امکانات آموزشی، پرسش‌های جدی‌تری درباره کیفیت تدریس، نقش معلم، مسئولیت خانواده‌ها، حجم تکالیف و جذابیت مدرسه برای نسل امروز مطرح می‌کند.
چالش تأمین گرمایش در برخی استان‌های شمالی کشور
بهمن خدادادی، مدیرکل آموزش‌وپرورش چهارمحال و بختیاری، با اشاره به شرایط تأمین انرژی در کشور گفته است که برخی استان‌های شمالی نیز در تأمین گرمایش با محدودیت‌هایی مواجه هستند.
او با اشاره به شرایط آب‌وهوایی خاص چهارمحال و بختیاری اعلام کرده است که موضوع روشن شدن زودتر از موعد سیستم‌های گرمایشی مدارس استان مطرح شده و قرار است از سوی وزارت کشور پیگیری شود.
به این ترتیب، روشن شدن زودهنگام سیستم‌های گرمایشی مدارس استان همچنان در انتظار تصمیم وزارت کشور است؛ موضوعی که با توجه به سرمای زودرس و شرایط اقلیمی منطقه، برای دانش‌آموزان و خانواده‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
وزارت کشور؛ کلیددار روشن‌شدن زودهنگام سیستم‌های گرمایشی مدارس استان
مدیریت مصرف گاز در مدارس، ادارات و خانواده‌ها ضرورتی انکارناپذیر است، اما پرسش اینجاست که آیا توصیه به پوشیدن لباس گرم از سوی دانش‌آموزان می‌تواند جایگزین تأمین گرمایش مناسب و ایمن کلاس‌های درس شود؟
دانش‌آموزان برای یادگیری به مدرسه می‌روند و حق دارند در محیطی استاندارد، ایمن و متناسب با شرایط آب‌وهوایی تحصیل کنند. خانواده‌ها نیز انتظار دارند تصمیم‌گیری درباره گرمایش مدارس پیش از تشدید سرما و با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی استان انجام شود.
با این حال، مسئله آموزش در مدارس به بخاری و دمای کلاس‌ها محدود نمی‌شود. آنچه در کنار این موضوع نیازمند توجه جدی است، کیفیت آموزش و تغییراتی است که در سال‌های اخیر در ارتباط میان معلم، دانش‌آموز و خانواده ایجاد شده است.
انتقاد والدین از انتقال بار آموزش به خانواده‌ها پس از کرونا
برخی والدین معتقدند پس از دوران کرونا، بخشی از مسئولیت پیگیری آموزش و یادگیری دانش‌آموزان بیش از گذشته به خانواده‌ها منتقل شده است. به گفته این والدین، در برخی موارد ارتباط آموزشی به ارسال تکالیف و تمرین‌ها از طریق برنامه شاد و پیگیری انجام آن‌ها در خانه محدود شده است.
استفاده از ابزارهای ارتباطی و آموزشی می‌تواند به تقویت فرایند یادگیری کمک کند، اما این ابزارها نباید جایگزین نقش اصلی معلم در تدریس، تمرین، رفع اشکال و ارزیابی میزان یادگیری دانش‌آموز شوند.
از سوی دیگر، محتوای کتاب‌های درسی امروز با آنچه والدین در دوران تحصیل خود آموخته‌اند تفاوت‌های قابل‌توجهی دارد. بنابراین نمی‌توان انتظار داشت همه خانواده‌ها با همان دانسته‌ها و روش‌های آموزشی گذشته، پاسخگوی نیازهای درسی فرزندان خود باشند.
اگر قرار باشد خانواده‌ها علاوه بر مسئولیت‌های روزمره، بخش مهمی از فرایند تدریس و حل تمرین را نیز بر عهده بگیرند، این پرسش مطرح می‌شود که نقش مدرسه و معلم در آموزش حضوری چه جایگاهی پیدا می‌کند؟
برنامه شاد قرار بود ابزاری برای تسهیل ارتباط و پشتیبانی از آموزش باشد، نه اینکه مسئولیت آموزش به ارسال تکالیف و پیگیری انجام آن‌ها در خانه تقلیل پیدا کند.
امتحانات مکرر و حجم تکالیف؛ فشار مضاعف بر دانش‌آموزان
امتحانات مکرر نیز یکی دیگر از چالش‌هایی است که برخی خانواده‌ها درباره وضعیت آموزشی مدارس مطرح می‌کنند. هنوز دو ماه از آغاز سال تحصیلی نگذشته است که به روایت برخی والدین، دانش‌آموزان در بعضی کلاس‌ها تقریباً هر روز با امتحان روبه‌رو هستند. این وضعیت این پرسش را ایجاد می‌کند که آیا هدف از ارزشیابی، سنجش واقعی میزان یادگیری دانش‌آموز است یا افزایش تعداد آزمون‌ها به‌عنوان معیاری برای ارزیابی عملکرد تحصیلی؟
در کنار امتحانات، حجم تکالیف و انتظار برخی معلمان برای انجام کامل تمرین‌ها نیز به دغدغه خانواده‌ها تبدیل شده است. دانش‌آموزی که ساعات زیادی را در مدرسه سپری می‌کند، پس از بازگشت به خانه به زمان کافی برای استراحت، بازی، فعالیت‌های ورزشی و علایق شخصی نیاز دارد. اگر تمام اوقات خارج از مدرسه نیز به انجام تکالیف و آماده شدن برای امتحان اختصاص پیدا کند، فرصت تجربه دوران کودکی و نوجوانی و یادگیری با علاقه از او گرفته می‌شود.
تکلیف و امتحان بخش جدایی‌ناپذیر فرایند آموزش هستند، اما باید متناسب با پایه تحصیلی، توانایی دانش‌آموز و حجم مطالب تدریس‌شده تنظیم شوند. انتظار انجام کامل تکالیف بدون توجه به شرایط دانش‌آموزان و امکانات متفاوت خانواده‌ها، می‌تواند به‌جای تقویت یادگیری، زمینه خستگی و دل‌زدگی از مدرسه را فراهم کند.
پرسش اینجاست که آیا در نظام آموزشی امروز، کیفیت یادگیری و درک عمیق مطالب اولویت دارد یا تعداد امتحانات، حجم تکالیف و میزان تمرین‌های انجام‌شده در خانه؟
چرا مدرسه برای برخی دانش‌آموزان جذابیت کافی ندارد؟
در کنار گلایه‌های برخی خانواده‌ها، فرصتی برای طرح یک پرسش مهم فراهم می‌کند؛ چرا بعضی دانش‌آموزان برای رفتن به مدرسه انگیزه کافی ندارند و خانواده‌ها باید برای حضور آن‌ها در کلاس درس اصرار کنند؟
آیا شیوه‌های تدریس، محتوای آموزشی، فضای فیزیکی مدارس و نوع ارتباط معلم و دانش‌آموز با روحیات و نیازهای نسل امروز تناسب دارد؟ آیا مدرسه توانسته است در کنار آموزش کتاب‌های درسی، محیطی پویا، بانشاط و انگیزه‌بخش ایجاد کند؟
مدرسه نباید صرفاً به محلی برای حضور و غیاب، تدریس کتاب و دریافت تکالیف تبدیل شود
مدرسه نباید صرفاً به محلی برای حضور و غیاب، تدریس کتاب و دریافت تکالیف تبدیل شود. دانش‌آموز باید فرصت پرسش، گفت‌وگو، مشارکت و تجربه یادگیری فعال را داشته باشد. آموزش زمانی اثربخش خواهد بود که دانش‌آموز علاوه بر حضور فیزیکی در کلاس، به یادگیری علاقه‌مند شود و احساس کند مدرسه محیطی برای رشد، کشف استعدادها و تقویت توانایی‌های اوست.
در این میان، نقش معلم اهمیت محوری دارد. معلم باید فرصت کافی برای تدریس، تمرین و رفع اشکال داشته باشد و خانواده نیز در جایگاه همراه و پشتیبان فرایند تربیت و آموزش قرار گیرد، نه اینکه ناخواسته به مسئول اصلی تدریس در خانه تبدیل شود.
فراتر از گرمایش؛ ۵ مطالبه کلیدی والدین از آموزش‌وپرورش
انتظار می‌رود مسئولان آموزش‌وپرورش چهارمحال و بختیاری علاوه بر پیگیری تعیین تکلیف سریع‌تر وضعیت گرمایشی مدارس، به دغدغه‌های خانواده‌ها درباره کیفیت تدریس، نحوه واگذاری تکالیف، تعداد امتحانات، میزان اثربخشی آموزش و دلایل کاهش انگیزه برخی دانش‌آموزان برای حضور در مدرسه نیز پاسخ دهند.
مدیریت مصرف انرژی ضروری است، اما نباید شرایط اقلیمی استان و نیاز دانش‌آموزان به کلاس‌های گرم و ایمن نادیده گرفته شود. همان‌طور که استفاده از برنامه‌های آموزشی و ارتباطی نیز نباید بهانه‌ای برای کمرنگ شدن مسئولیت اصلی مدرسه و معلم در فرایند یادگیری باشد.
دانش‌آموزان چهارمحال و بختیاری حق دارند در کلاس‌هایی گرم و ایمن تحصیل کنند، آموزش باکیفیت دریافت کنند و در محیطی متناسب با نیازها و روحیات نسل امروز حضور داشته باشند.
مدرسه باید جایی برای یادگیری، پرسشگری، شکوفایی استعدادها و علاقه‌مند کردن دانش‌آموز به علم باشد؛ نه صرفاً محلی برای حضور و غیاب، انتظار برای روشن شدن بخاری، امتحانات مکرر و انتقال تکالیف به خانه.