خبرآنلاین - نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز سه‌شنبه ۱۹ آبان‌ماه از یک شهر موشکی زیرزمینی جدید رونمایی کرد؛ مجموعه‌ای که در جریان بازدید سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، و سردار سیدمجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، بخش‌هایی از توانمندی‌های موشکی آن به نمایش درآمد. در تصاویر منتشرشده از این بازدید، انواع موشک‌های بالستیک و کروز به همراه پرتابگرهای آنها دیده می‌شود. این رونمایی در ادامه اعلام برنامه سپاه برای معرفی دستاوردهای جدید نیروی هوافضا در هفته این نیرو صورت گرفت؛ برنامه‌ای که پیش از این با اعلام انتقال خطوط تولید موشک و پهپاد از تأسیسات سطحی به زیرزمین همراه شده بود. به این ترتیب، خبر امروز را باید در چارچوب تحول زیرساخت موشکی ایران و تغییر رویکرد از ذخیره‌سازی و آماده‌سازی تسلیحات در زیرزمین به گسترش ظرفیت تولید در تأسیسات زیرزمینی بررسی کرد؛ راهبردی که حفظ توان عملیاتی و امکان ادامه تولید در شرایط جنگی را دنبال می‌کند.
رونمایی از یک شهر موشکی جدید
مراسم رونمایی از شهر موشکی جدید نیروی هوافضای سپاه با حضور رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده این نیرو برگزار شد. در جریان این بازدید، موشک‌های بالستیک و کروز و پرتابگرهای آنها در بخش‌هایی از مجموعه به نمایش درآمدند. همچنین از یک موشک پیشرفته و دستاوردهای جدید نیروی هوافضا رونمایی شد. تصاویر منتشرشده، فرماندهان ارشد نظامی را در تونل‌های زیرزمینی و در کنار تجهیزات موشکی نشان می‌دهد.
در این مراسم، علی عبداللهی با اشاره به توانمندی‌های دفاعی کشور، بر آمادگی نیروهای مسلح برای پاسخ به تهدیدهای احتمالی تأکید کرد و گفت: «اگر دشمن بخواهد اقدام دیگری علیه ما انجام دهد، پاسخ ما فراتر از منطقه خواهد بود.» این موضع‌گیری، در کنار نمایش تجهیزات موشکی، بخش مهمی از پیام نظامی رونمایی تازه را تشکیل می‌دهد؛ پیامی که بر دامنه پاسخ ایران در صورت تکرار حملات تأکید دارد.
با وجود انتشار تصاویر این مجموعه، محل جغرافیایی آن و جزئیات مربوط به ابعاد، عمق و ظرفیت عملیاتی شهر موشکی اعلام نشده است. همچنین مشخص نیست این تأسیسات در چه زمانی احداث شده و چه مدتی است در چرخه عملیاتی نیروی هوافضای سپاه قرار دارد. آنچه در رونمایی امروز اهمیت دارد، نمایش بخشی از شبکه زیرزمینی موشکی و تسلیحات مستقر در آن است.
از انبار موشک تا خطوط تولید زیرزمینی
اهمیت رونمایی امروز زمانی روشن‌تر می‌شود که آن را در کنار اظهارات چند روز قبل سخنگوی سپاه قرار دهیم. سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، روز شنبه ۱۶ آبان‌ماه در نشست خبری هفته هوافضای سپاه از انتقال خطوط تولید موشک و پهپاد از سطح زمین به تأسیسات زیرزمینی خبر داد. او توضیح داد که پیش از این، شهرهای موشکی عمدتاً برای نگهداری و آماده‌سازی تسلیحات ایجاد شده بودند، اما اکنون ظرفیت تولید نیز به این مجموعه‌ها انتقال یافته است.
این تغییر، از نظر نظامی اهمیت ویژه‌ای دارد. در ساختار پیشین، زیرزمین محل نگهداری موشک‌ها، تجهیزات پرتاب و آماده‌سازی آنها بود؛ اما انتقال خطوط تولید به این محیط، به معنای گسترش کارکرد تأسیسات زیرزمینی است. به این ترتیب، زیرساخت موشکی تنها به ذخیره تسلیحات محدود نمی‌ماند و بخش‌هایی از چرخه ساخت و تأمین موشک و پهپاد را نیز در بر می‌گیرد.
محبی با اشاره به توان داخلی، وسعت جغرافیایی ایران و انعطاف‌پذیری زیرساخت تولید تسلیحات، تأکید کرده بود که این ظرفیت امکان تداوم ساخت تجهیزات نظامی را حتی در شرایط بمباران فراهم می‌کند. او همچنین از ادامه تولید تسلیحات با وجود فشارهای نظامی و محاسبات دشمن درباره کاهش ذخایر موشکی ایران سخن گفته بود.
بر همین اساس، شهر موشکی تازه را می‌توان بخشی از راهبرد گسترده‌تر نیروی هوافضای سپاه برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های موشکی دانست. در این راهبرد، پراکندگی تأسیسات، انتقال بخش‌هایی از فعالیت‌های تولیدی به زیرزمین و حفظ امکان دسترسی به تسلیحات، در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. هدف آن است که حمله به مراکز سطحی یا وارد آمدن خسارت به بخشی از زیرساخت‌ها، به توقف کامل چرخه تولید و عملیات موشکی منجر نشود.
تجربه دو جنگ و ضرورت بازسازی توان موشکی
توسعه شهرهای موشکی زیرزمینی در سال‌های گذشته یکی از محورهای اصلی برنامه دفاعی نیروی هوافضای سپاه بوده است. نخستین تصاویر رسمی از یک پایگاه موشکی زیرزمینی سپاه در ۲۲ مهرماه ۱۳۹۴ منتشر شد. از آن زمان، این مجموعه‌ها به‌عنوان بخشی از زیرساخت حفاظت از موشک‌ها و حفظ توان پاسخ‌گویی در برابر حملات احتمالی معرفی شده‌اند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه و سپس جنگ ۴۰ روزه، زیرساخت‌های موشکی و مراکز مرتبط با تولید و نگهداری تسلیحات در شمار اهداف حملات قرار گرفتند. تجربه این دو جنگ، اهمیت حفظ دسترسی به موشک‌ها و امکان بازسازی ذخایر و تجهیزات را بیش از گذشته برجسته کرد. در چنین شرایطی، صرف برخورداری از انبارهای زیرزمینی برای استمرار توان موشکی کافی نیست و حفظ ظرفیت تولید و تأمین تجهیزات نیز اهمیت پیدا می‌کند.
انتقال خطوط تولید به زیرزمین، پاسخی به همین ضرورت است. زیرساختی که امکان تولید، نگهداری و آماده‌سازی تسلیحات را در محیط‌های حفاظت‌شده فراهم کند، در شرایط درگیری می‌تواند به حفظ پیوستگی توان نظامی کمک کند. از سوی دیگر، احیای مسیرهای دسترسی، بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده و ایجاد تأسیسات تازه نیز در کنار این راهبرد قرار دارد.
پیام بازدارندگی در رونمایی جدید
فرمانده نیروی هوافضای سپاه نیز در مراسم رونمایی بر آمادگی این نیرو برای مقابله با تهدیدها تأکید کرد. سیدمجید موسوی با اشاره به توانمندی‌های به‌یادگارمانده از فرماندهان پیشین نیروی هوافضا، این ظرفیت‌ها را ابزاری دفاعی برای حفاظت از کشور دانست و گفت نیروی هوافضا آمادگی مقابله با هر تهدیدی را در منطقه و فرامنطقه دارد. او همچنین تأکید کرد که در صورت ضرورت، تمام ظرفیت‌های دشمن در منطقه و فرامنطقه زیر آتش قرار خواهد گرفت.
این اظهارات در کنار سخنان علی عبداللهی درباره فراتر رفتن پاسخ ایران از منطقه، نشان می‌دهد که رونمایی امروز تنها نمایش تجهیزات و زیرساخت‌های موشکی نیست، بلکه حامل پیام مشخصی درباره آمادگی دفاعی و دامنه پاسخ نظامی ایران نیز هست.
در مجموع، شهر موشکی جدید را باید در امتداد روندی ارزیابی کرد که از ایجاد پایگاه‌های زیرزمینی برای حفاظت از تسلیحات آغاز شد و اکنون با انتقال ظرفیت‌های تولیدی به این تأسیسات گسترش یافته است. در شرایطی که دو جنگ اخیر اهمیت استمرار توان موشکی و بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده را آشکار کرده‌اند، توسعه این مجموعه‌ها بخشی از تلاش نیروی هوافضای سپاه برای حفظ توان پاسخ‌گویی در برابر تهدیدهای احتمالی است. پیام اصلی رونمایی ۱۹ آبان نیز همین است: زیرساخت موشکی ایران تنها به موشک‌های ذخیره‌شده و پرتابگرهای آماده محدود نیست و ظرفیت تولید و پشتیبانی از این توان نیز در حال گسترش در شبکه زیرزمینی کشور است.