خبرآنلاین: هرچه در دنیای سیاست، علی لاریجانی را نماد عقلانیت معرفی می‌کنند، برادر بزرگ‌تر او و بزرگ‌ترین پسر آیت‌الله میرزا هاشم آملی، یعنی محمدجواد لاریجانی، به اظهارات شاذ و جنجالی معروف است. حضور مرتب او در رسانه ملی و تحلیل‌هایش در خصوص برجام، مذاکره با آمریکا و حتی جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران، سبب شده‌اند که او همواره زیر تیغ انتقادات برود و هزینه‌های زیادی را در حوزه دیپلماسی برای کشور ایجاد کند. به بیان دیگر، محمدجواد لاریجانی در حالی یکی از مهمانان تکراری و همیشگی برنامه‌های صدا و سیما است که جملات و اظهارات او بارها در صدر اخبار قرار گرفته است.
از تحصیل در آمریکا تا تنش لفظی با علی‌اکبر ولایتی
محمدجواد لاریجانی، بزرگ‌ترین پسر آیت‌الله میرزا هاشم آملی متولد ۱۳۳۰ در عراق است. او تحصیلات خود را با رفتن به حوزه علمیه آغاز کرد و سپس برای تحصیل در رشته مهندسی برق به دانشگاه شریف رفت؛ پس از آن نیز برای ادامه تحصیل در رشته ریاضی به آمریکا رفت و از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۱ در دانشگاه کالیفرنیا تحصیل کرد. آن زمان وقتی نام او در میان سیاسیون و مبارزین انقلاب اسلامی شنیده می‌شد، آن‌قدر حساسیت‌برانگیز نبود و چون نشان واضحی از نسبت او با مرحوم آیت‌الله میرزاهاشم آملی وجود نداشت، بیشتر او را یک دانشجوی نخبه می‌دانستند که در دانشگاه برکلی ریاضیات می‌خواند، در حوزه فلسفه و مبحث دینی هم باسواد است و ضمناً انگلیسی‌اش در حد زبان مادری است.
محمدجواد لاریجانی پس از بازگشت به ایران، زودتر از برادرش علی راه سیاست را در پیش گرفت و با حضور در انتخابات مجلس برای دوره‌های دوم، چهارم و پنجم راهی خانه ملت شد.
همچنین او به‌عنوان معاون علی‌اکبر ولایتی، وزیر خارجه وقت دولت میرحسین موسوی، فعالیت می‌کرد؛ ولایتی نیز نقش زیادی در قطعنامه ۵۹۸ ایفا کرد. در این مورد، برخی‌ها از ناسازگاری او با ولایتی روایت کردند و از همین رو، چند ماه پس از پذیرش قطعنامه و پایان جنگ ایران و عراق از سمت خود کنار گذاشته شد. درباره اختلافات میان ولایتی و محمدجواد لاریجانی و تنش لفظی میان آنان، حرف و حدیث زیادی در رسانه‌ها منتشر شده که یکی از مهم‌ترین این تنش‌ها، زمانی رخ داده بود که جواد لاریجانی، ولایتی را «به خشکسالی فکری و عملی در دیپلماسی» متهم کرده بود. بعدها ولایتی هم مدعی شد که برکناری لاریجانی به درخواست وزارت اطلاعات بوده است.
همچنین از جمله سمت‌هایی که لاریجانی بر عهده داشت، می‌توان به دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و مرکز پژوهش‌های مجلس اشاره کرد. علاوه بر این‌ها، محمد مهاجری در مطلبی نوشته بود که جواد لاریجانی «به دامپروری و کشاورزی هم روی آورده و در جنوب شرقی استان تهران، صاحب ملکی بزرگ شده که مشهور است در آن شتر پرورش می‌دهد.»
سرنوشت انتخابات ۷۶ تغییر می‌کرد اگر...؟
از دیگر حاشیه‌های مهم برادر بزرگ‌تر علی لاریجانی را می‌توان مربوط به زمانی دانست که در جریان رقابت‌های انتخاباتی سال ۷۶، از ناطق نوری حمایت کرد؛ انتخاباتی که با پیروزی سیدمحمد خاتمی و شکست ناطق نوری همراه شد. در سال ۱۳۷۵ و چند ماه پیش از انتخابات، محمد جواد لاریجانی با نیک براون.
دیداری که در آن درباره نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۷۶ صحبت کرده بودند و نیک براون گفته بود: «اگر ناطق نوری رأی بیاورد، روابط ایران و غرب بهتر خواهد شد.» از همین رو، افشای این موضوع صدمه زیادی به کمپین انتخاباتی ناطق نوری وارد کرد و جواد لاریجانی را در حاشیه سیاست قرار داد. با این حال، او بعدها در سال ۹۲ روایت دیگری از ماجرا مطرح کرد و مدعی شد که دیپلمات انگلیسی رأی آوردن خاتمی را به سود انگلیس می‌دانست.
از سقوط بشار اسد تا مذاکره با شیطان و ناف ترامپ
جواد لاریجانی جملات زیادی دارد که با آن‌ها شناخته می‌شود؛ از «مذاکره با شیطان در قعر جهنم» گرفته تا مخالفت‌هایش با برجام، از پیش‌بینی عجیبش درباره سقوط‌نکردن بشار اسد تا اظهاراتش درباره هدف قرار دادن دونالد ترامپ پس از جنگ ۱۲روزه: «می‌توانیم ناف ترامپ را مورد هدف قرار دهیم».
گرچه محمدجواد لاریجانی زمانی که با اشاره به پیش‌بینی عجیب خود درباره حکومت بشار اسد گفت: «خود بشار اسد هم فکر نمی‌کرد آن شب سقوط کند»، برخی رسانه‌ها، از جمله عصر ایران، به اظهارات سال‌های دور او گریزی زدند و نوشتند: «همین جواد آقای لاریجانی اسفند ۱۳۶۹، یعنی ۳۴ سال قبل، در روزنامه اطلاعات و در یادداشتی که بندهای آن با یک، دو و سه تفکیک شده بود، نوشته بود: امکان ندارد آمریکا برای آزادسازی کویت به عراق حمله کند؛ اما وقتی روزنامه منتشر شد، آمریکا حمله کرده بود! (بوش پدر و بعد از اشغال کویت که در مرداد همان سال انجام شده بود).»
اما آنچه این روزها باعث توجه دوباره رسانه‌ها و سیاسیون به محمدجواد لاریجانی شده، اظهارات اخیر او درباره خروج ایران از NPT و دکترین هسته‌ای کشور است. او زمانی که درباره تبیین دقیق مبانی فقهی فتوای رهبر شهید انقلاب درباره سلاح هسته‌ای سخن می‌گفت، با تفکیک میان کاربردهای نظامی فناوری هسته‌ای و هدف قرار دادن غیرنظامیان، گفت: «استفاده نظامی از فناوری هسته‌ای لزوماً به معنای ساخت بمبی برای انداختن بر سر مردم و کشتار جمعیت غیرنظامی نیست. حتی در حوزه تسلیحات نیز می‌توان درباره کاربردهای تاکتیکی و هدف قرار دادن مراکز و پایگاه‌های نظامی سخن گفت. ما می‌توانیم پایگاه نظامی‌ای را که از آن علیه کشورمان عملیات انجام می‌شود، هدف قرار دهیم؛ اما حمله به مردم غیرنظامی یا زیرساخت‌هایی که برای زندگی مردم ضروری است، موضوع دیگری است و با مبانی ما سازگاری ندارد.»
همچنین او که پیش از این نیز درباره خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) اظهارات متعددی مطرح کرده بود، این بار در رسانه ملی گفت: «من با خروج فوری ایران از NPT موافق نیستم، اما معتقدم تعهدات ایران در این پیمان باید به‌طور جدی مورد بازنگری قرار گیرد. اکنون آمریکا در مذاکرات دو مطالبه اصلی دارد؛ نخست اینکه ایران مدیریت تنگه هرمز را واگذار کند و دوم اینکه فعالیت‌های هسته‌ای کشور به نزدیک صفر برسد. این دو موضوع، از محورهای اصلی فشار طرف مقابل هستند.»
اظهارات او در شرایطی مطرح شده که بر اساس اظهارات مسئولان و مقامات ارشد کشور، هنوز تغییری در دکترین هسته‌ای ایران ایجاد نشده است. برخی کارشناسان نیز با اشاره به فتوای رهبر شهید درباره این موضوع، بر این باورند که اظهارات مربوط به ساخت بمب اتم می‌تواند هزینه‌های دیپلماتیک زیادی برای ایران ایجاد کند و باعث شود کشورهای دوست، مانند روسیه و چین، از ایران دور شوند. همچنین برخی بر این باورند که محمدجواد لاریجانی همواره در تلاش بوده تا برای خود جایگاهی در اندازه هنری کیسینجر، سیاستمدار و دیپلمات معروف آمریکایی بسازد، اما با وجود تجربه‌های دیپلماتیک خود، در رسیدن به چنین جایگاهی ناموفق بوده است.