به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در ادامه، با مضامین، متن عربی و ترجمه فارسی کامل مناجات‌الراجین آشنا می‌شوید.
مناجات‌الراجین چیست؟
مناجات‌الراجین (مناجات امیدواران)، چهارمین مناجات از مناجات خمس‌عشر یا مناجات پانزده‌گانه امام سجاد علیه‌السلام است. محور اصلی این مناجات، امیدواری به خداوند و رحمت گسترده اوست.
بنابر روایت صداو سیما، امام سجاد (ع) در این مناجات، با بیانی سرشار از عشق و توکل، به انسان یادآوری می‌کنند که درگاه خداوند همواره به روی بندگان باز است و هیچ‌کس نباید از لطف و بخشش او ناامید شود.
متن مناجات‌الراجین در منابعی همچون الصحیفة الثانیة السجادیة، بحارالانوار و مفاتیح‌الجنان نقل شده است.
مضامین و موضوعات اصلی مناجات امیدواران
مناجات‌الراجین آموزه‌های ارزشمند اخلاقی و عرفانی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- امید به رحمت بی‌انتهای خداوند: تأکید بر بخشندگی و مهربانی خداوند و پرهیز از ناامیدی از درگاه او.
- امید به فضل الهی: انسان نباید درخواست‌های خود را محدود بداند؛ زیرا خزانه رحمت و بخشش خداوند بی‌پایان است.
- درخواست همه نعمت‌ها از خداوند: تمام خیر و خوبی در اختیار خداوند است و شایسته است انسان در همه امور به او توکل کند.
- درخواست نعمت‌های مادی و معنوی: در کنار خواسته‌های دنیوی، باید خلوص در توحید، یقین قلبی و مقام قرب الهی را نیز از خداوند درخواست کرد.
- یاد خداوند و مراقبت الهی: انسان باید همواره به یاد خدا باشد و از غفلت دوری کند.
- ستایش اسماء و صفات الهی: در این مناجات، خداوند با صفاتی همچون کریم، بخشنده، مهربان و بهترین امیدبخش ستایش می‌شود.
یکی از زیباترین پیام‌های این دعا در این عبارت خلاصه شده است:
«کَیْفَ أَرْجُو غَیْرَکَ وَالْخَیْرُ کُلُّهُ بِیَدِکَ؟»
یعنی: چگونه به غیر تو امید داشته باشم، در حالی که تمام خوبی‌ها در دست توست؟
متن عربی مناجات‌الراجین (مناجات امیدواران)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
یَا مَنْ إِذا سَأَلَهُ عَبْدٌ أَعْطاهُ، وَ إِذا أَمَّلَ ما عِنْدَهُ بَلَّغَهُ مُناهُ، وَ إِذا أَقْبَلَ عَلَیْهِ قَرَّبَهُ وَأَدْناهُ، وَ إِذا جاهَرَهُ بِالْعِصْیانِ سَتَرَ عَلیٰ ذَنْبِهِ وَغَطَّاهُ، وَ إِذا تَوَکَّلَ عَلَیْهِ أَحْسَبَهُ وَکَفاهُ. إِلٰهِی مَنِ الَّذِی نَزَلَ بِکَ مُلْتَمِساً قِراکَ فَما قَرَیْتَهُ؟ وَ مَنِ الَّذِی أَناخَ بِبابِکَ مُرْتَجِیاً نَداکَ فَما أَوْلَیْتَهُ؟
أَیَحْسُنُ أَنْ أَرْجِعَ عَنْ بابِکَ بِالْخَیْبَةِ مَصْرُوفاً، وَلَسْتُ أَعْرِفُ سِواکَ مَوْلیً بِالْإِحْسانِ مَوْصُوفاً؟! کَیْفَ أَرْجُو غَیْرَکَ وَالْخَیْرُ کُلُّهُ بِیَدِکَ؟ وَکَیْفَ أُؤَمِّلُ سِواکَ وَالْخَلْقُ وَالْأَمْرُ لَکَ؟! أَ أَقْطَعُ رَجائِی مِنْکَ وَقَدْ أَوْلَیْتَنِی ما لَمْ أَسْأَلْهُ مِنْ فَضْلِکَ؟ أَمْ تُفْقِرُنِی إِلیٰ مِثْلِی وَأَنَا أَعْتَصِمُ بِحَبْلِکَ؟
یَا مَنْ سَعَدَ بِرَحْمَتِهِ الْقاصِدُونَ، وَلَمْ یَشْقَ بِنِقْمَتِهِ الْمُسْتَغْفِرُونَ؛ کَیْفَ أَنْساکَ وَلَمْ تَزَلْ ذاکِرِی؟! وَکَیْفَ أَ لْهُو عَنْکَ وَأَنْتَ مُراقِبِی؟!
إِلٰهِی بِذَیْلِ کَرَمِکَ أَعْلَقْتُ یَدِی، وَ لِنَیْلِ عَطایاکَ بَسَطْتُ أَمَلِی، فَأَخْلِصْنِی بِخالِصَةِ تَوْحِیدِکَ، وَاجْعَلْنِی مِنْ صَفْوَةِ عَبِیدِکَ، یَا مَنْ کُلُّ هارِبٍ إِلَیْهِ یَلْتَجِئُ، وَکُلُّ طالِبٍ إِیَّاهُ یَرْتَجِی، یَا خَیْرَ مَرْجُوٍّ، وَیَا أَکْرَمَ مَدْعُوٍّ، وَیَا مَنْ لَایُرَدُّ سائِلُهُ، وَلَا یُخَیَّبُ آمِلُهُ.
یَا مَنْ بابُهُ مَفْتُوحٌ لِداعِیهِ، وَحِجابُهُ مَرْفُوعٌ لِراجِیهِ، أَسْأَلُکَ بِکَرَمِکَ أَنْ تَمُنَّ عَلَیَّ مِنْ عَطائِکَ بِما تَقَِرُّ بِهِ عَیْنِی، وَ مِنْ رَجائِکَ بِما تَطْمَئِنُّ بِهِ نَفْسِی، وَ مِنَ الْیَقِینِ بِما تُهَوِّنُ بِهِ عَلَیَّ مُصِیباتِ الدُّنْیا، وَ تَجْلُو بِهِ عَنْ بَصِیرَتِی غَشَواتِ الْعَمیٰ، بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.
ترجمه فارسی مناجات‌الراجین
به نام خدا که رحمت و مهربانی او بسیار و همیشگی است.
ای آن‌که هرگاه بنده‌ای از او بخواهد، عطایش کند و هرگاه چیزی را که نزد اوست آرزو کند، به آرزویش برساند و هنگامی که به او روی آورد، مقرّب و نزدیکش کند و گاهی که تظاهر به گناه کند، گناهش را پرده‌پوشی کند و آن‌گاه که بر او توکل کند، او را بس باشد و کفایت کند.
خدای من! کیست که بر آستان تو وارد شده و خواهان مهمان‌پذیری‌ات باشد و تو از او پذیرایی نکرده باشی؟ و کیست که مرکب حاجت را با امید به سخاوتت به درگاهت خوابانده باشد و تو به او احسان نکرده باشی؟
آیا خوشایند است از درگاهت با محرومیت بازگردم، در حالی که جز تو سروری که به احسان متصف باشد، نمی‌شناسم؟ چگونه به غیر تو امید بندم، در حالی که هر خوبی به دست توست و چگونه جز تو را آرزو کنم، در حالی که آفرینش و فرمان خاص توست؟
آیا امیدم را از تو ببرم، در حالی که از روی احسان، آنچه را از تو نخواستم به من عطا فرمودی؟ یا آیا به مانند خودم محتاجم می‌کنی، در حالی که به رشته محکم تو چنگ می‌زنم؟
ای آن‌که قصدکنندگان به رحمت او خوشبخت شدند و آمرزش‌خواهان به انتقام او بدبخت نشدند!
چگونه تو را فراموش کنم که همیشه به یادم بوده‌ای و چگونه از تو غافل شوم که تو نگهبانم هستی؟
خدای من! دستم را به دامن کرم تو آویختم و برای رسیدن به عطای تو سفره آرزویم را گستردم. مرا به خلوص توحیدت خالص کن و از بندگان برگزیده‌ات قرار ده.
ای آن‌که هر گریزانی به او پناه می‌جوید و هر جوینده‌ای به او امید می‌بندد! ای بهترین امیدبخش و ای کریم‌ترین خوانده!
ای آن‌که درخواست‌کننده‌اش بازگردانده نمی‌شود و آرزومندش محروم نمی‌ماند! ای آن‌که درگاهش برای دعاکنندگان باز است و پرده درگاهش برای امیدواران برداشته شده است!
از تو به کرمت درخواست می‌کنم که از عطای خود آن‌چنان بر من ببخشی که دیده‌ام به آن روشن شود، و از امید به خود آن‌چنان بهره‌مندم کنی که نهادم آرامش یابد، و از یقین آن‌چنان بر من منت نهی که با آن ناگواری‌های دنیا را برایم آسان کنی و با آن، پرده‌های نابینایی را از دیده دلم کنار بزنی.
به رحمتت، ای مهربان‌ترین مهربانان!
زیباترین فرازهای مناجات‌الراجین و مفهوم آن‌ها
۱. امید به خداوند و بی‌نیازی از غیر او
«کَیْفَ أَرْجُو غَیْرَکَ وَالْخَیْرُ کُلُّهُ بِیَدِکَ؟»
چگونه به غیر تو امید داشته باشم، در حالی که تمام خوبی‌ها در دست توست؟
این فراز یادآور آن است که سرچشمه تمام خیرها خداوند است و انسان باید در کنار تلاش و کوشش، دل خود را به لطف او بسپارد.
۲. امید به بخشش‌های درخواست‌نشده
«أَ أَقْطَعُ رَجائِی مِنْکَ وَقَدْ أَوْلَیْتَنِی ما لَمْ أَسْأَلْهُ مِنْ فَضْلِکَ؟»
آیا امیدم را از تو قطع کنم، در حالی که از فضل خود چیزهایی به من عطا کرده‌ای که حتی درخواست نکرده بودم؟
این عبارت به نعمت‌های بی‌شماری اشاره دارد که خداوند بدون درخواست بندگان به آن‌ها می‌بخشد.
۳. درخواست آرامش و یقین قلبی
«وَ مِنَ الْیَقِینِ بِما تُهَوِّنُ بِهِ عَلَیَّ مُصِیباتِ الدُّنْیا»
و از یقین آن‌چنان بر من منت نهی که با آن ناگواری‌های دنیا را برایم آسان کنی.
در این فراز، امام سجاد (ع) به یکی از مهم‌ترین نیازهای انسان اشاره می‌کنند: داشتن یقین و آرامش در برابر سختی‌ها و دشواری‌های زندگی.
سخن پایانی؛ امید به رحمت خدا، پیام اصلی مناجات‌الراجین
مناجات‌الراجین به ما می‌آموزد که در هیچ شرایطی نباید از رحمت خداوند ناامید شویم. انسان مؤمن در کنار تلاش برای رسیدن به خواسته‌های خود، به فضل و کرم الهی اعتماد می‌کند و از خداوند تنها نعمت‌های مادی نمی‌خواهد؛ بلکه آرامش قلب، یقین، خلوص در بندگی و نزدیکی به پروردگار را نیز طلب می‌کند.
این مناجات، دعوتی به امید، توکل و بازگشت همیشگی به درگاه خداوند است؛ خدایی که رحمتش گسترده‌تر از آن است که بنده‌ای را ناامید بازگرداند.