به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، چرا مقام امامت به امام صادق (ع) و دیگر امامان معصوم رسید و دیگران از این جایگاه برخوردار نشدند؟ آیا انتخاب امامان از سوی خداوند بدون ملاک و معیار خاصی صورت گرفته است؟ حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی با اشاره به فرازی از دعای ندبه، به این پرسش مهم اعتقادی پاسخ داده و از راز شایستگی اولیای الهی برای پذیرش مسئولیت امامت سخن گفته است.
ملاک خداوند برای انتخاب امام چیست؟
در نگاه معارف اسلامی، مقام امامت یک جایگاه معمولی نیست که بدون حساب‌وکتاب به کسی واگذار شود. هیچ‌یک از پیامبران و امامان الهی به‌صورت اتفاقی و یک‌شبه به این مقام نرسیده‌اند؛ بلکه انتخاب آنان بر اساس شایستگی‌های ویژه و ظرفیت معنوی برای پذیرش مسئولیتی بزرگ بوده است.
بنابر روایت حوزه، حجت‌الاسلام قرائتی برای توضیح این موضوع، به بخش آغازین دعای ندبه اشاره می‌کند؛ فرازی که در آن از پیمان الهی با برگزیدگان و وفاداری آنان به این عهد سخن گفته شده است:
«وَ شَرَطْتَ عَلَیْهِمُ الزُّهْدَ فِی دَرَجَاتِ هَذِهِ الدُّنْیَا الدَّنِیَّةِ وَ زُخْرُفِهَا وَ زِبْرِجِهَا، فَشَرَطُوا لَکَ ذَلِکَ، وَ عَلِمْتَ مِنْهُمُ الْوَفَاءَ بِهِ، فَقَبِلْتَهُمْ وَ قَرَّبْتَهُمْ...»
مفهوم این فراز آن است که خداوند از برگزیدگان خود خواست در برابر زرق‌وبرق و جاذبه‌های دنیای مادی زهد پیشه کنند. آنان این پیمان را پذیرفتند و خداوند نیز با علم به وفاداری آنان به این عهد، ایشان را پذیرفت و به مقام قرب خود رساند.
چرا دیگران به مقام امامت نرسیدند؟
قرائتی برای روشن شدن این مسئله، مثالی ساده و قابل‌فهم مطرح می‌کند.
تصور کنید فردی به مغازه‌داری اعتراض کند که چرا به شخص دیگری جنس نسیه داده، اما به او چنین اعتمادی نکرده است؟
مغازه‌دار در پاسخ می‌گوید: ابتدا از آن شخص تعهد گرفتم که در موعد مقرر بدهی خود را پرداخت کند. او نیز این شرط را پذیرفت. از سوی دیگر، من شناخت کافی از او داشتم و می‌دانستم که به تعهدش عمل می‌کند.
بنابراین، اعتماد فروشنده بر اساس شناخت و اطمینان از پایبندی آن فرد به تعهدش بوده است.
راز انتخاب امامان در دعای ندبه
بر اساس توضیح قرائتی، انتخاب اولیای الهی نیز بر مبنای حکمت و شناخت کامل خداوند صورت گرفته است. پذیرش عهد زهد و بندگی، ظرفیت معنوی برای تحمل مسئولیت الهی و وفاداری به این پیمان، از ویژگی‌های برجسته برگزیدگان خداوند بوده است.
خداوند با علم ازلی خود می‌دانست که این انسان‌های پاک در سخت‌ترین شرایط نیز از مسیر بندگی خارج نمی‌شوند و عهد الهی را حفظ می‌کنند؛ ازاین‌رو، آنان را برای پذیرش بار سنگین ولایت و امامت برگزید.
در نتیجه، مقام امامت نه انتخابی اتفاقی است و نه صرفاً یک عنوان و جایگاه؛ بلکه مسئولیتی الهی است که شایستگی پذیرش آن به علم و حکمت خداوند و ظرفیت ویژه برگزیدگان او بازمی‌گردد.
برای شنیدن توضیحات حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی درباره راز انتخاب امامان و فراز آغازین دعای ندبه، فایل صوتی این اینجا کلیک کنید.