به گزارش خبرآنلاین، دو منبع آگاه از روند این مذاکرات به آکسیوس گفته‌اند که ونس شخصاً هدایت بخشی از این تلاش‌ها را بر عهده گرفته است؛ اقدامی که نشان می‌دهد کاخ سفید در پی یافتن راهی برای خروج از جنگ با ایران است.
اهمیت نقش‌آفرینی ونس از آن جهت است که او جنگ با ایران را یکی از عوامل اصلی شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات اخیر دانسته و اکنون تلاش می‌کند مسیر دیپلماسی را برای پایان دادن به این درگیری هموار کند. ورود مستقیم معاون رئیس‌جمهور به مذاکرات همچنین نشان می‌دهد که تلاش‌های جاری برای دستیابی به توافق با تهران به یکی از اولویت‌های سطوح عالی دولت ترامپ تبدیل شده است.
در همین حال، مقام‌های آمریکایی و منابع منطقه‌ای می‌گویند دونالد ترامپ در شرایط کنونی ترجیح می‌دهد به تلاش‌های دیپلماتیک فرصت دهد تا مشخص شود آیا امکان دستیابی به توافقی با ایران وجود دارد یا خیر. ترامپ روز جمعه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره پیام خود به ایران گفت: «ما با آنها در حال گفت‌وگو هستیم.» با این حال، مسیر نظامی همچنان به‌عنوان گزینه‌ای روی میز واشنگتن باقی مانده است و به گفته منابع آگاه، ارتش آمریکا در صورت تغییر تصمیم ترامپ و صدور دستور ازسرگیری حملات، برای اجرای عملیات در فاصله زمانی نسبتاً کوتاهی آمادگی دارد.
بر اساس اطلاعاتی که منابع مطلع در اختیار آکسیوس قرار داده‌اند، ونس تقریباً هر روز با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر، و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، درباره روند مذاکرات با ایران در تماس بوده است. این تماس‌ها با هدف بررسی راه‌های پیشبرد مذاکرات و نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن انجام می‌شود. در کنار معاون رئیس‌جمهور، استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ نیز در این تلاش‌ها مشارکت دارند.
یکی از موضوعاتی که در گفت‌وگوهای ونس با میانجی‌های قطری و پاکستانی مطرح شده، برگزاری یک نشست فنی در سطح کارشناسی میان نمایندگان ایران و آمریکا طی روزهای آینده است. منابع آگاه می‌گویند طرف‌ها درباره امکان برگزاری چنین نشستی رایزنی کرده‌اند، اما این دیدار هنوز نهایی نشده و به مرحله اجرا نرسیده است. دفتر معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز از اظهارنظر درباره این مذاکرات خودداری کرده است.
از مخالفت با جنگ تا تلاش برای احیای توافق
نقش فعلی ونس در تلاش‌های دیپلماتیک را باید در امتداد مواضع پیشین او درباره جنگ با ایران ارزیابی کرد. معاون رئیس‌جمهور آمریکا پیش از آغاز جنگ در اواخر فوریه نیز یکی از مخالفان جدی اقدام نظامی در حلقه نزدیکان ترامپ بود و به‌جای ورود به درگیری، بر ضرورت یافتن راه‌حل دیپلماتیک تأکید داشت.
ونس در ماه آوریل ریاست هیئت مذاکره‌کننده آمریکا را در نشست مربوط به ایران در اسلام‌آباد بر عهده گرفت. او همچنین در مذاکراتی حضور داشت که در نهایت به امضای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا در ماه ژوئن منجر شد. پس از آن نیز ریاست هیئت آمریکایی را در دور دیگری از مذاکرات مستقیم با ایران در سوئیس بر عهده گرفت. آن دور از گفت‌وگوها با تعهد ایران برای دعوت از بازرسان سازمان ملل به‌منظور بازدید از تأسیسات هسته‌ای این کشور پایان یافت.
با وجود این پیشرفت‌ها، تفاهم‌نامه میان تهران و واشنگتن دوام چندانی نداشت. مدت کوتاهی پس از مذاکرات سوئیس، ایران حملات به کشتی‌ها را از سر گرفت و همین مسئله به فروپاشی تفاهم‌نامه میان دو کشور انجامید.
نامه ونس به محسن رضایی برای ازسرگیری مذاکرات مستقیم
در ادامه تلاش‌های اخیر برای بازگرداندن دو کشور به مسیر مذاکره، ونس حدود دو هفته پیش نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، ارسال کرد و در آن پیشنهاد داد مذاکرات مستقیم میان تهران و واشنگتن از سر گرفته شود.
آکسیوس به نقل از منابع خود می‌نویسد رضایی از نزدیک‌ترین افراد مورد اعتماد (آیت‌الله) مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، است. مقام‌های ایرانی نیز گفته‌اند نامه معاون رئیس‌جمهور آمریکا به ایجاد فضای مثبت و فراهم شدن زمینه برای ازسرگیری مذاکرات کمک کرده است.
ونس روز چهارشنبه نیز در اظهاراتی، جنگ را عامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات اخیر دانست؛ موضعی که در کنار تلاش‌های دیپلماتیک او، نشان‌دهنده نگرانی‌اش از پیامدهای سیاسی و داخلی ادامه درگیری با ایران است.
میانجی‌گری قطر و پاکستان؛ پیشرفت مذاکرات با سرعت کم
در شرایطی که تماس‌های دیپلماتیک همچنان ادامه دارد، منابعی که در تلاش‌های میانجی‌گرانه مشارکت دارند، از پیشرفت در مذاکرات خبر می‌دهند، هرچند تأکید می‌کنند که این روند بسیار کند پیش می‌رود.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر، شامگاه جمعه درباره تلاش‌های دوحه برای جلوگیری از گسترش درگیری‌ها گفت: «در دو هفته گذشته با همکارانی در دولت آمریکا همکاری کرده‌ایم که واقعاً قصد دارند راهی برای مهار وضعیت و کاهش تنش‌ها پیدا کنند. به لطف آنها و همچنین صداهای خردمندانه در تهران، توانسته‌ایم مانع از آن شویم که اوضاع از کنترل خارج شود.»
بیشتر بخوانید:
وزیر خارجه قطر: امیدواریم توافق حاصل شود/ با واشنگتن برای مهار تنش‌ها در منطقه همکاری کردیم
نخست‌وزیر قطر همچنین تأیید کرد که گفت‌وگوها با دولت ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز ادامه داشته است، هرچند میزان فعالیت و تماس‌ها در مقایسه با روزهای پیش از انتخابات کاهش یافته بود؛ زیرا دولت آمریکا در آن مقطع با مسائل دیگری نیز درگیر بود.
با این حال، او تأکید کرد که تمایل واشنگتن برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک همچنان پابرجاست و امکان رسیدن به توافق وجود دارد.
در همین چارچوب، دونالد ترامپ صبح جمعه با شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی، امیر قطر، درباره تلاش‌های دوحه برای نزدیک کردن مواضع ایران و آمریکا و رفع اختلافات دو طرف گفت‌وگو کرد.
بر اساس بیانیه دفتر امیر قطر، شیخ تمیم در این تماس تلفنی بر ضرورت ادامه گفت‌وگوها و استفاده از مسیرهای دیپلماتیک برای حل اختلافات تأکید کرد. او همچنین خواستار جلوگیری از تشدید بیشتر تنش‌ها در منطقه و تضمین آزادی کشتیرانی دریایی و امنیت عرضه انرژی شد.
ادامه تنش نظامی در تنگه هرمز هم‌زمان با تلاش‌های دیپلماتیک
با وجود ادامه رایزنی‌ها برای بازگرداندن تهران و واشنگتن به میز مذاکره، تحولات نظامی در منطقه همچنان ادامه دارد. روز جمعه ارتش آمریکا مواضعی را در جزیره قشم هدف قرار داد. دونالد ترامپ تأیید کرد که ارتش آمریکا یک سامانه پرتاب موشک ضدهوایی را در این جزیره، واقع در تنگه هرمز، هدف حمله قرار داده است.
به گفته ترامپ، این اقدام پس از آن انجام شد که سامانه مذکور به سمت یک جنگنده آمریکایی موشک شلیک کرد.
به این ترتیب، در حالی که ونس و میانجی‌های منطقه‌ای در تلاش‌اند زمینه ازسرگیری مذاکرات و دستیابی به آتش‌بس جدید را فراهم کنند، تداوم تحرکات نظامی در تنگه هرمز نشان می‌دهد که مسیر دیپلماسی همچنان با خطر تشدید دوباره درگیری‌ها روبه‌روست.