به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش زومیت، به گزارش ساینس‌آلرت، پژوهشگران دانشگاه اقتصاد ازمیر ترکیه با بررسی ۱۸۵ بزرگسال دریافتند افرادی که در کودکی دوست خیالی داشته‌اند، در بزرگسالی بیشتر تجربه «احساس حضور» را گزارش می‌کنند؛ حالتی که فرد بدون دیدن یا شنیدن نشانه‌ای مشخص، تصور می‌کند شخص دیگری در نزدیکی او قرار دارد.
در این مطالعه، ۴۵ نفر از شرکت‌کنندگان به یاد داشتند که در کودکی دوست خیالی داشته‌اند. هیچ‌یک از افراد شرکت‌کننده سابقه تشخیص اختلال روان‌پزشکی یا بیماری عصبی را گزارش نکرده بودند.
پژوهشگران با استفاده از پرسش‌نامه، میزان تجربه احساس حضور را در یک ماه گذشته سنجیدند. میانگین امتیاز افرادی که در کودکی دوست خیالی داشتند، ۲۵.۵۱ بود؛ درحالی‌که این رقم در میان سایر شرکت‌کنندگان به ۲۰.۰۷ می‌رسید. این تفاوت نشان می‌دهد تجربه احساس حضور در گروه نخست بیشتر گزارش شده است؛ هرچند به‌تنهایی رابطه علت و معلولی میان این دو پدیده را اثبات نمی‌کند.
ارتباط دوست خیالی با فضای اطراف بدن
یکی از یافته‌های جالب پژوهش به محل قرارگیری دوستان خیالی در خاطرات شرکت‌کنندگان مربوط می‌شد. بیشتر افراد به یاد می‌آوردند که دوست خیالی‌شان روبه‌رو یا در کنار آن‌ها قرار داشته است. از میان ۱۱۴ تخمین ثبت‌شده درباره فاصله این دوستان خیالی، در ۷۶ مورد فاصله کمتر از ۷۰ سانتی‌متر بود.
این محدوده با مفهومی در علوم اعصاب به نام «فضای پیرافردی» ارتباط دارد؛ فضایی نزدیک به بدن که مغز هنگام حرکت، دست‌درازکردن و تعامل با محیط آن را پردازش می‌کند.
پژوهشگران احتمال می‌دهند مغز هنگام تصور دوست خیالی، برای او جایگاهی در این فضای نزدیک به بدن تعریف کند. بر این اساس، دوست خیالی ممکن است در ذهن کودک صرفاً یک شخصیت داستانی نباشد، بلکه در موقعیتی مشخص از فضای اطراف بدن بازنمایی شود.
چرا گاهی احساس می‌کنیم کسی پشت سرمان ایستاده است؟
پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند که احساس حضور فردی نامرئی ممکن است با نحوه پردازش سیگنال‌های حسی و حرکتی در مغز ارتباط داشته باشد.
در یکی از آزمایش‌های پیشین، شرکت‌کنندگان دست‌های خود را حرکت می‌دادند و هم‌زمان رباتی پشت آن‌ها را لمس می‌کرد. پژوهشگران با ایجاد تأخیر میان حرکت دست و لمس پشت بدن، نوعی ناهماهنگی حسی ایجاد کردند. در این شرایط، برخی افراد احساس کردند شخص دیگری پشت سرشان حضور دارد.
توضیح احتمالی این است که مغز در مواجهه با ناهماهنگی میان حرکت بدن و بازخورد حسی، ممکن است منشأ برخی احساسات را به عاملی بیرونی نسبت دهد.
پژوهش جدید احتمال می‌دهد تجربه داشتن دوست خیالی در کودکی و احساس حضور فردی نامرئی در بزرگسالی، با سازوکارهای مشترکی در پردازش موقعیت بدن و فضای اطراف آن ارتباط داشته باشند. با این حال، این توضیح هنوز در حد فرضیه است و مطالعه جدید آن را مستقیماً آزمایش نکرده است.
آیا دوست خیالی کودکی بر تجربه‌های بزرگسالی تأثیر می‌گذارد؟
پژوهشگران تأکید می‌کنند که یافته‌ها به معنای اثبات تأثیر مستقیم داشتن دوست خیالی بر تجربه احساس حضور در بزرگسالی نیست. یکی از محدودیت‌های اصلی مطالعه، اتکا به خاطرات شرکت‌کنندگان از دوران کودکی است. پژوهشگران افراد را از کودکی تا بزرگسالی به‌صورت پیوسته دنبال نکرده‌اند؛ بنابراین مشخص نیست این دو تجربه رابطه علت و معلولی دارند یا از ویژگی‌های مشترک ذهنی ناشی می‌شوند.
همچنین بیشتر شرکت‌کنندگان زن بودند و همه آن‌ها از طریق یک دانشگاه جذب شده بودند. آگاهی شرکت‌کنندگان از موضوع پژوهش نیز ممکن است بر پاسخ‌های آن‌ها تأثیر گذاشته باشد.
به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند برای روشن‌شدن ارتباط احتمالی این دو تجربه، مطالعاتی لازم است که کودکان را در طول رشد تا بزرگسالی دنبال کنند.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی «Consciousness and Cognition» منتشر شده است.