به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ در روزهای پایانی آوریل ۱۹۴۵، هنگامی که نیروهای شوروی برای ورود به مرکز برلین می‌جنگیدند، آدولف هیتلر همچنان در زیر زمین و در پناهگاه مستحکم «فورربونکر» (Führerbunker) به سر می‌برد؛ پناهگاهی بتنی که در زیر باغ صدراعظمی رایش ساخته شده بود.
پایتخت آلمان در اطراف او در حال فروپاشی بود، رهبران حکومت نازی دچار آشفتگی شده بودند و جنگ در اروپا به روزهای پایانی خود نزدیک می‌شد. در ۳۰ آوریل [۱۰ اردیبهشت ۱۳۲۴]، هیتلر و اوا براون در داخل پناهگاه خودکشی کردند.
تنها چند روز بعد، ویلیام وندیورت، عکاس آمریکایی، وارد مجموعه ساختمان‌هایی شد که به تصرف درآمده بودند و از اتاق‌ها، وسایل رهاشده و ویرانه‌های ساختمان صدراعظمی در بالای پناهگاه عکاسی کرد.
عکس‌های او که در نخستین روزهای پس از سقوط برلین گرفته شدند، سندی کم‌نظیر از مکانی هستند که رایش سوم در آن به پایان رسید.
خیابان اوبروال‌اشتراسه در مرکز برلین، در بهار ۱۹۴۵ شاهد برخی از شدیدتریندرگیریها میان نیروهای آلمانی و شوروی بود.
ویلیام وندیورت عکاس خبری بود که از اواخر دهه ۱۹۳۰ تا سال ۱۹۴۸ با مجله لایف همکاری می‌کرد. او در بهار ۱۹۴۵ برای ثبت تصاویر پیامدهای جنگ به آلمان سفر کرد.
برلین پیش از آغاز آخرین حمله نیروهای شوروی به شهر در ۱۶ آوریل [۲۷ فروردین ۱۳۲۴]، ماه‌ها هدف بمباران متفقین قرار گرفته بود.
پس از دو هفته نبردهای خیابانی و خونین، مقاومت آلمان فروپاشید و اتحاد جماهیر شوروی در دوم مه کنترل پایتخت را به دست گرفت.
پناهگاه هیتلر که بخشی از آن به دست نیروهای آلمانی در حال عقبنشینیبه آتش کشیده شده بود و سربازان روسیِ مهاجم اشیای قیمتی آن را غارت کرده بودند.
وندیورت اندکی پس از این رویدادها به برلین رسید و توانست به بقایای ساختمان صدراعظمی رایش و پناهگاه زیرزمینی دسترسی پیدا کند.
او نخستین عکاس غربی بود که پس از سقوط برلین از فضای داخلی این پناهگاه عکاسی کرد. منتخبی از تصاویر او در ژوئیه ۱۹۴۵ در مجله لایف منتشر شد، اما بسیاری از عکس‌های دیگرش برای چندین دهه منتشرنشده باقی ماندند.
پناهگاه فورر بخشی از مجموعه‌ای بزرگ‌تر از سازه‌های زیرزمینی در زیر ساختمان صدراعظمی رایش بود؛ ساختمانی که مقر حکومت هیتلر در برلین به شمار می‌رفت. ساخت این مجموعه در چند مرحله انجام شده بود.
تابلویی متعلق به قرن شانزدهم که بنا بر گزارش‌ها از موزه‌ای در میلان به سرقت رفته بود.
پناهگاه قدیمی‌تری برای مقابله با حملات هوایی که «فوربونکر» (Vorbunker) نام داشت، در سال‌های ۱۹۳۵ و ۱۹۳۶ در زیر ساختمان پذیرایی صدراعظمی قدیمی رایش ساخته شده بود.
با افزایش شدت بمباران‌های متفقین، در سال ۱۹۴۳ دستور ساخت سازه‌ای عمیق‌تر و مستحکم‌تر صادر شد.
عملیات ساخت آن در همان سال آغاز شد و پناهگاه اصلی فورر به طور رسمی در اکتبر ۱۹۴۴ تکمیل شد. این دو پناهگاه از طریق گذرگاهی زیرزمینی به یکدیگر متصل بودند و ساکنان آن‌ها می‌توانستند میان دو بخش رفت‌وآمد کنند.
خبرنگاران جنگ با استفاده از نور شمع، کاناپه‌ای آغشته به خون رادر داخل پناهگاه هیتلر بررسی می‌کنند.
لکه تیره روی دسته کاناپه دیده می‌شود.
پناهگاه اصلی، سازه‌ای گسترده از بتن مسلح بود که کف آن حدود ۹ متر پایین‌تر از سطح زمین قرار داشت.
ابعاد بیرونی آن تقریباً ۲۷ متر طول و ۲۲ متر عرض داشت و ضخامت سقف و دیوارهای خارجی آن حدود ۳٫۵ متر بود.
این مجموعه شامل دفترهای اداری، محل اقامت خصوصی، اتاق‌های خواب، حمام، آشپزخانه، اتاق پزشکی و فضاهایی برای برگزاری نشست‌ها و کنفرانس‌ها می‌شد.
مبلمان و بقایای وسایل رهاشده در داخل پناهگاه آدولف هیتلر، برلین، ۱۹۴۵.
بخش خصوصی محل اقامت هیتلر شامل یک اتاق خواب و یک اتاق نشیمن بود. اوا براون نیز در نزدیکی محل اقامت او، فضای جداگانه‌ای در اختیار داشت.
همچنین اتاق‌هایی برای نظامیان، نیروهای امنیتی و دیگر اعضای رهبری حکومت نازی در نظر گرفته شده بود.
با وجود استحکامات فراوان در برابر حملات هوایی، پناهگاه محیطی بسته و محدود در زیر زمین بود که از نور طبیعی روز محروم بود و برای روشنایی و تهویه به تجهیزات مصنوعی متکی بود.
اسناد و روزنامه‌های باقی‌مانده در پناهگاه هیتلر، برلین، ۱۹۴۵؛بیشتر این مطالب گزارش‌های خبری مورخ ۲۹ آوریل [۹ اردیبهشت ۱۳۲۴]،
یک روز پیش از خودکشی هیتلر و اوا براون، هستند
هیتلر در ۱۶ ژانویه ۱۹۴۵ [۲۶ دی ۱۳۲۳]، هم‌زمان با وخامت سریع وضعیت نظامی آلمان، به پناهگاه فورر نقل مکان کرد.
او از آن‌جا همچنان گزارش‌های جبهه‌های جنگ را دریافت می‌کرد و برای فرماندهان آلمانی دستور صادر می‌کرد؛ حتی در شرایطی که نیروهای شوروی به سمت پایتخت پیشروی می‌کردند.
تا ماه آوریل، ارتش سرخ به حومه برلین رسیده بود و در ۱۶ آوریل [۲۷ فروردین ۱۳۲۴] آخرین حمله خود به شهر را آغاز کرد.
نیروهای شوروی در ۲۵ آوریل [۵ اردیبهشت ۱۳۲۴] شهر را محاصره کردند و به سمت منطقه حکومتی پیش رفتند. در آن‌جا سربازان آلمانی، اعضای نیروهای فولکس‌اشتورم و واحدهای جوانان هیتلری تلاش کردند در برابر نیروهای پیشروی‌کننده مقاومت کنند.
یک سرباز روس در داخل پناهگاه آدولف هیتلر، برلین، ۱۹۴۵.
درگیری‌ها در خیابان‌ها ادامه داشت و نیروها اغلب از ساختمانی به ساختمان دیگر می‌جنگیدند. در همین حال، غیرنظامیان تلاش می‌کردند در میان بمباران‌ها پناهگاهی برای خود پیدا کنند.
در ۲۹ آوریل [۹ اردیبهشت ۱۳۲۴]، هیتلر در مراسمی کوچک در داخل پناهگاه با اوا براون ازدواج کرد. بعدازظهر روز بعد، یعنی ۳۰ آوریل [۱۰ اردیبهشت ۱۳۲۴]، هر دو در محل اقامت خصوصی هیتلر خودکشی کردند.
هیتلر با شلیک گلوله به زندگی خود پایان داد و براون با خوردن سیانور خودکشی کرد. اعضای کارکنان هیتلر اجساد آن دو را به باغ ساختمان صدراعظمی رایش منتقل کردند و در آن‌جا سوزاندند.
میز کار داخل پناهگاه آدولف هیتلر، برلین، ۱۹۴۵.
در آن زمان، نیروهای شوروی در فاصله نزدیکی از مجموعه ساختمان‌های صدراعظمی در حال نبرد بودند و تنها چند روز تا فروپاشی کامل رهبری حکومت نازی باقی مانده بود.
نیروهای باقی‌مانده آلمان در برلین در دوم مه [۱۲ اردیبهشت ۱۳۲۴] تسلیم شدند و نبرد بر سر پایتخت به پایان رسید. تسلیم بی‌قیدوشرط آلمان نیز در روزهای هفتم و هشتم مه ۱۹۴۵ [۱۷ و ۱۸ اردیبهشت ۱۳۲۴] صورت گرفت و به جنگ در اروپا پایان داد.
کلاه یک افسر اس‌اس که نشان معروف جمجمه و استخوان‌های متقاطع روی آن به‌سختی دیده می‌شود.
هنگامی که وندیورت وارد مجموعه ساختمان‌ها شد، اتاق‌ها تصویری روشنگر از آخرین ساعات زندگی رهبران حکومت نازی ارائه می‌دادند.
مبلمان، وسایل شخصی، اسناد پراکنده و اشیای دیگر همچنان در میان فضای داخلی آسیب‌دیده ساختمان‌ها باقی مانده بودند. سربازان شوروی پیش‌تر بخش‌هایی از سازه را جست‌وجو کرده بودند و آثار تخریب و آشفتگی در اتاق‌ها به چشم می‌خورد.
وندیورت از محل اقامت خصوصی هیتلر، اتاق‌های کنفرانس و محوطه اطراف ساختمان صدراعظمی عکاسی کرد.
یک گاوصندوق خالی، ویران و احتمالاً غارت‌شده در داخل پناهگاه هیتلر.
او در یادداشت‌هایی که برای سردبیران مجله لایف در نیویورک فرستاد، شرایط عکاسی از فضای داخلی پناهگاه را نیز شرح داد؛ ازجمله این‌که برای روشن کردن برخی اتاق‌های تاریک ناچار شده بود از شمع استفاده کند.
ویرانی‌های سطح زمین نیز به همان اندازه گسترده بود. ساختمان جدید صدراعظمی رایش، که مقر حکومتی باشکوه هیتلر به شمار می‌رفت، در جریان نبردها به‌شدت آسیب دیده بود و بعدها تخریب شد.
وندیورت از فضای داخلی ویران‌شده ساختمان، نمای آسیب‌دیده آن و بقایای نمادهای نازی عکاسی کرد؛ نمادهایی که سربازان شوروی در حال جدا کردن آن‌ها از ساختمان‌ها بودند.
پرسی نات، خبرنگار مجله لایف، در سمت چپ تصویر، در حال جست‌وجو در میان
آوارهای خندقی کم‌عمق در باغ ساختمان صدراعظمی رایش است.
به گفته افرادی که او با آن‌ها گفت‌وگو کرده بود،
اجساد هیتلر و اوا براون پس از خودکشی در این محل سوزانده شده بودند.
خیابان‌های مسکونی و مناطق تجاری در سراسر مرکز برلین نیز مملو از آوار بودند.
بسیاری از ساختمان‌ها سقف و طبقات بالایی خود را از دست داده بودند و برخی دیگر تقریباً به چیزی جز دیوارهای بیرونی تبدیل نشده بودند.
این عکس‌ها وضعیت پایتخت آلمان را بلافاصله پس از تصرف آن ثبت کرده‌اند؛ پیش از آن‌که بازسازی‌های پس از جنگ، چهره شهر را تغییر دهد.
باغ ساختمان صدراعظمی رایش، برلین، ۱۹۴۵.
پناهگاه فورر در سال ۱۹۴۷ تا حدودی تخریب شد. در آن زمان، مقام‌های شوروی تلاش کردند سازه زیرزمینی را نابود کنند.
عملیات تخریب و پاک‌سازی بیشتری نیز در سال‌های ۱۹۵۸ و ۱۹۵۹ انجام شد. در جریان بازسازی‌های اواخر دهه ۱۹۸۰، بقایای دیگری از سازه‌های زیرزمینی نیز از میان برداشته شدند.
درنهایت، محل پناهگاه با خاک پر و پوشانده شد و شواهد قابل‌مشاهده چندانی از مجموعه‌ای که زمانی در زیر باغ ساختمان صدراعظمی قرار داشت، باقی نماند.
امروزه محل سابق این پناهگاه در نزدیکی خیابان گرتروت کولمار در مرکز برلین قرار دارد. تابلویی اطلاعاتی در این محل نصب شده که تاریخچه آن را توضیح می‌دهد. منطقه اطراف نیز با ساختمان‌های مسکونی و فضاهای پارک خودرو بازسازی شده است.
سنگر نگهبانی سوراخ‌شده بر اثر اصابت گلوله در بیرون پناهگاه هیتلر، برلین، ۱۹۴۵.
دستی ناشناس بر روی لولای تخریب‌شده درِ پناهگاه هیتلر؛لولایی که مهندسان رزمی روس در حال پیشروی آن را با آتش سوزانده بودند. برلین، ۱۹۴۵
.
قوطی‌های خالی بنزین که بنا بر گزارش‌ها، نیروهای اس‌اس برای سوزاندناجساد هیتلر و اوا براون پس از خودکشی آن‌ها
در پناهگاه از آن استفاده کرده بودند. برلین، ۱۹۴۵.
سربازان روس و یک غیرنظامی در تلاش‌اند مجسمه بزرگ عقاب برنزی حزب نازیرا جابه‌جا کنند؛ مجسمه‌ای که پیش‌تر بر فراز یکی
از درگاه‌های ساختمان صدراعظمی رایش قرار داشت. برلین، ۱۹۴۵.
داگلاس پیج، سرباز آمریکایی با درجه سرباز یکم، در میان ویرانه‌های بمبارانشدهبرلینر اشپورت‌پالاست، یا کاخ ورزش برلین، به شکلی تمسخرآمیز
سلام نازی انجام می‌دهد.
این مکان که در جریان حمله هوایی متفقین در ژانویه ۱۹۴۴
ویران شده بود، یکی از محل‌های برگزاری گردهمایی‌های سیاسی حکومت رایش سوم به شمار می‌رفت.
در ساختمان رایشتاگ، نشانه‌ای از رسمی که در طول قرنهادر میان سربازان رواج داشته است: نوشتن یادگاری روی دیوارها
برای گرامی‌داشت هم‌رزمان کشته‌شده، توهین به دشمن شکست‌خورده
یا صرفاً اعلام این موضوع که «من این‌جا بودم. زنده ماندم.» برلین، ۱۹۴۵.
تصویری که تقریباً به شکلی کامل نماد وضعیت برلین در سال ۱۹۴۵ است:کره جغرافیایی خردشده و سردیس هیتلر در میان آوارهای بیرون ساختمان ویران‌شده صدراعظمی رایش.
نخستین صفحه از حدود ۲۰ صفحه یادداشتی که ویلیام وندیورت برای سردبیران مجله لایف در نیویورک تایپ کرده بود.او در این یادداشت‌ها نه‌تنها عکس‌هایی را که گرفته بود شرح می‌داد،
بلکه فضای حاکم بر بازدید و بررسی پناهگاه هیتلر
و محوطه ساختمان صدراعظمی رایش را نیز توصیف می‌کرد.
یکی از نمونه‌های یادداشت‌های کوتاه و در عین حال زنده وندیورت چنین بود:
«... نمایی از ساختمان صدراعظمی ... کاملاً بمباران‌شده، سوخته و زیر آتش گلوله ویران شده است.»
منبع: rarehistoricalphotos.com