نگار علی- مایکروسافت مجموعه‌ای از دوره‌ها و منابع آموزشی رایگان را برای آموزش هوش مصنوعی منتشر کرده است که از آشنایی اولیه با مفاهیم این فناوری آغاز می‌شوند و تا آموزش ساخت ابزارها و اپلیکیشن‌های مبتنی بر هوش مصنوعی پیش می‌روند. این منابع برای دو گروه مخاطب اهمیت ویژه‌ای دارند: افرادی که هنوز دانش تخصصی در حوزه هوش مصنوعی ندارند و برنامه‌نویسانی که می‌خواهند از دانش فنی خود برای توسعه محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی مولد استفاده کنند.
نکته مهم این است که با یک دوره واحد و ثبت‌نام متمرکز روبه‌رو نیستیم؛ مایکروسافت چند مسیر آموزشی مستقل در قالب مخازن آموزشی «گیت‌هاب» و پلتفرم «مایکروسافت لرن» ارائه کرده است. بنابراین، انتخاب دوره مناسب به سطح دانش، هدف آموزشی و میزان آشنایی مخاطب با برنامه‌نویسی بستگی دارد.
در میان این منابع، دو مجموعه بیش از بقیه به چشم می‌خورند:
- «هوش مصنوعی برای مبتدیان» (AI for Beginners): برای یادگیری مبانی هوش مصنوعی، شبکه‌های عصبی، یادگیری ماشین و بینایی کامپیوتری.
- «هوش مصنوعی مولد برای مبتدیان» (Generative AI for Beginners): برای آشنایی با مدل‌های زبانی بزرگ، مهندسی پرامپت و یادگیری ساخت اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی.
هر دو مجموعه به‌صورت رایگان در دسترس هستند و امکان مطالعه درس‌ها و استفاده از محتوای آموزشی بدون پرداخت هزینه وجود دارد. البته اجرای بعضی تمرین‌های عملی ممکن است به حساب کاربری، کلید دسترسی به API یا خدمات ابری نیاز داشته باشد.
دوره «هوش مصنوعی برای مبتدیان»
رایگان و خودآموز
۱۲ هفته آموزشی | ۲۴ درس اصلی | تمرین و آزمایشگاه
این دوره برای افرادی طراحی شده است که می‌خواهند به‌جای استفاده صرف از ابزارهایی مانند «چت‌جی‌پی‌تی»، با مبانی علمی و فنی هوش مصنوعی آشنا شوند و بفهمند این فناوری چگونه کار می‌کند.
بر اساس توضیحات رسمی مایکروسافت، این برنامه آموزشی ۱۲ هفته‌ای شامل ۲۴ درس، تمرین‌های عملی، آزمون و آزمایشگاه است. محتوای آن از تاریخچه هوش مصنوعی و سیستم‌های خبره آغاز می‌شود و به شبکه‌های عصبی، یادگیری عمیق و مدل‌های پردازش تصویر و زبان می‌رسد.
دوره به چه زبان‌هایی در دسترس است؟
یکی از ویژگی‌های قابل‌توجه این دوره، پشتیبانی از زبان‌های متعدد، از جمله فارسی است. مایکروسافت محتوای آموزشی این مجموعه را به ۵۳ زبان ارائه کرده است تا علاقه‌مندان در کشورهای مختلف بتوانند بدون محدودیت زبانی به درس‌ها دسترسی داشته باشند.
آیا برای شرکت در این دوره باید برنامه‌نویس بود؟
خیر؛ برای شروع و مطالعه مفاهیم اولیه نیازی به سابقه حرفه‌ای برنامه‌نویسی نیست. بااین‌حال، بخش‌های عملی و آزمایشگاه‌ها به‌تدریج به دانش فنی بیشتری نیاز دارند. بنابراین، این دوره برای افراد کاملاً تازه‌وارد نیز مناسب است، اما باید توجه داشت که یک دوره صرفاً نظری یا بدون کدنویسی نیست.
برای دسترسی به محتوای فارسی:
-
وارد صفحه اصلی دوره شوید.
-
در بخش زبان‌ها، گزینه «Persian (Farsi)» را انتخاب کنید.
-
وارد نسخه فارسی شوید.
-
از فهرست درس‌ها، موضوع موردنظر خود را انتخاب کنید.
دوره «هوش مصنوعی مولد برای مبتدیان»
رایگان و متن‌باز
۲۱ درس | آموزش مفهومی و کدنویسی
اگر دوره اول بیشتر بر شناخت مبانی علمی هوش مصنوعی تمرکز دارد، این مجموعه به‌طور مشخص برای آشنایی با هوش مصنوعی مولد و توسعه اپلیکیشن‌های مبتنی بر آن طراحی شده است.
این برنامه آموزشی توسط تیم «مایکروسافت کلاد ادواکیتس» تهیه شده و ۲۱ درس دارد. هدف آن آموزش مفاهیم و مهارت‌هایی است که توسعه‌دهندگان برای ساخت محصولات مبتنی بر مدل‌های زبانی بزرگ و سایر ابزارهای هوش مصنوعی مولد به آن‌ها نیاز دارند.
آموزش صرفاً به استفاده از چت‌بات‌ها یا نوشتن دستور برای آن‌ها محدود نمی‌شود. شرکت‌کننده در پایان مسیر با مفاهیمی مانند اتصال مدل زبانی به پایگاه داده، ساخت دستیار هوشمند، بازیابی اطلاعات و طراحی عامل‌های هوش مصنوعی آشنا خواهد شد.
چه زبان‌های برنامه‌نویسی در این دوره استفاده می‌شوند؟
- پایتون (Python)؛ یکی از زبان‌های اصلی مثال‌ها و تمرین‌های عملی
- تایپ‌اسکریپت (TypeScript)؛ برای توسعه اپلیکیشن‌ها و پیاده‌سازی مثال‌ها
مایکروسافت اعلام کرده است که درس‌های عملی این مجموعه در صورت امکان، نمونه کدهایی به هر دو زبان پایتون و تایپ‌اسکریپت دارند. بنابراین، برنامه‌نویسان می‌توانند با توجه به تخصص خود یکی از این دو مسیر را انتخاب کنند.
آیا افراد بدون سابقه برنامه‌نویسی هم می‌توانند شرکت کنند؟
بله، مطالعه بخش‌های مفهومی و درس‌های مربوط به هوش مصنوعی مولد، انتخاب مدل‌ها، اصول پرامپت‌نویسی و استفاده مسئولانه از فناوری برای افراد تازه‌وارد هم امکان‌پذیر است.
اما برای اجرای کدها، مایکروسافت آشنایی مقدماتی با پایتون یا تایپ‌اسکریپت را مفید می‌داند. به همین دلیل، این مجموعه در درجه نخست برای افرادی مناسب است که می‌خواهند از مرحله استفاده از ابزارهای آماده عبور کنند و به ساخت محصولات هوشمند برسند.
زبان‌های ارائه دوره و امکان یادگیری به فارسی
ترجمه فارسی موجود است؛ این مجموعه نیز از طریق ابزار ترجمه مشارکتی «Co-op Translator» به زبان‌های مختلف ترجمه شده است. فارسی در فهرست زبان‌های پشتیبانی‌شده قرار دارد.
برای استفاده از نسخه فارسی کافی است وارد مخزن رسمی دوره شوید و در قسمت زبان‌ها گزینه «Persian (Farsi)» را انتخاب کنید.
آیا اجرای تمرین‌ها کاملاً رایگان است؟
اینجا باید میان رایگان بودن محتوای آموزشی و رایگان بودن تمام ابزارهای موردنیاز برای اجرای پروژه‌ها تفاوت قائل شد.
مخزن آموزشی رایگان است، اما برای اجرای برخی تمرین‌ها ممکن است به خدماتی مانند «مایکروسافت آزور اوپن‌ای‌آی» یا «مایکروسافت فاندری» و دسترسی به مدل‌های هوش مصنوعی نیاز داشته باشید. هزینه این خدمات تابع طرح مصرف و اعتبار حساب است.
در نسخه فعلی راهنمای دوره، گزینه‌های زیر معرفی شده‌اند:
-
Azure OpenAI Service
-
Microsoft Foundry Models
-
OpenAI API
-
Foundry Local
مسیر آموزشی مکمل در مایکروسافت لرن
علاوه بر دو دوره قبلی، مایکروسافت یک بستر آموزشی مستقل به نام Microsoft Learn دارد که برای یادگیری خودآموز و مرحله‌ای طراحی شده است.
در این پلتفرم، آموزش‌ها به شکل ماژول و مسیر یادگیری (Learning Path) ارائه می‌شوند. کاربر می‌تواند موضوع موردنظر خود را انتخاب کند، درس‌ها را بخواند، تمرین‌ها را انجام دهد و در صورت ورود به حساب کاربری، پیشرفت آموزشی خود را دنبال کند.
دو مسیر زیر برای علاقه‌مندان به هوش مصنوعی کاربردی‌تر هستند.
مفاهیم هوش مصنوعی برای برنامه‌نویسان و متخصصان فناوری
سطح مقدماتی
۳ ساعت و ۵۱ دقیقه | ۷ ماژول
AI Concepts for Developers and Technology Professionals
این مسیر آموزشی به معرفی مفاهیم بنیادی هوش مصنوعی می‌پردازد و موضوعاتی مانند موارد زیر را پوشش می‌دهد:
-
هوش مصنوعی مولد و عامل‌های هوشمند
-
پردازش زبان طبیعی
-
تشخیص و تولید گفتار
-
بینایی کامپیوتری
-
استخراج اطلاعات از اسناد و تصاویر
-
فناوری RAG و بازیابی اطلاعات
پیش‌نیاز اعلام‌شده برای این مسیر، آشنایی مقدماتی با مفاهیم رایانه و ریاضیات است.
آشنایی با هوش مصنوعی در محیط آزور
این دوره برای افراد علاقه‌مند به ورود به حوزه توسعه راهکارهای هوش مصنوعی طراحی شده است.
مدت پیشنهادی: یک روز آموزشی
مخاطبان اصلی آن دانشجویان، توسعه‌دهندگان و افرادی هستند که قصد دارند فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه هوش مصنوعی آغاز کنند.
آشنایی با دستور زبان برنامه‌نویسی پایتون و مفاهیم پایه رایانش ابری برای استفاده بهتر از این دوره توصیه شده است.
زبان‌های اعلام‌شده برای این دوره عبارت‌اند از انگلیسی، عربی، چینی ساده و سنتی، فرانسوی، آلمانی، اندونزیایی، ایتالیایی، ژاپنی، کره‌ای، پرتغالی برزیل، روسی و اسپانیایی. فارسی در فهرست زبان‌های اعلام‌شده این دوره قرار ندارد.
تفاوت این دوره‌ها با یکدیگر چیست؟
برای انتخاب مسیر مناسب، باید به تفاوت هدف آموزشی آن‌ها توجه کرد.
ویژگی
AI for Beginners
Generative AI for Beginners
Microsoft Learn AI Concepts
هدف
شناخت مبانی هوش مصنوعی
ساخت اپلیکیشن هوشمند
یادگیری مفاهیم فنی
تعداد درس
۲۴ درس اصلی
۲۱ درس
۷ ماژول
سطح
مبتدی
مبتدی تا توسعه‌دهنده
مبتدی
برنامه‌نویسی
پایتورچ و تنسورفلو
پایتون و تایپ‌اسکریپت
تمرین‌های مفهومی
فارسی
دارد
دارد
در صفحه اصلی مسیر، فارسی اعلام نشده
مناسب برای
علاقه‌مندان به مبانی AI
برنامه‌نویسان و سازندگان محصول
متخصصان فناوری
کدام دوره ارزش شروع کردن دارد؟
مجموعه آموزشی مایکروسافت از این جهت اهمیت دارد که آموزش هوش مصنوعی را به استفاده از ابزارهای آماده محدود نکرده است. این شرکت از یک طرف منابعی برای آموزش مبانی علمی و فنی هوش مصنوعی فراهم کرده و از طرف دیگر، مسیرهایی برای ساخت محصولات مبتنی بر مدل‌های زبانی، عامل‌های هوشمند و سیستم‌های بازیابی اطلاعات در اختیار توسعه‌دهندگان گذاشته است.
وجود ترجمه فارسی در هر دو مخزن آموزشی «هوش مصنوعی برای مبتدیان» و «هوش مصنوعی مولد برای مبتدیان» نیز یک مزیت مهم است؛ هرچند محتوای کدها و بسیاری از اصطلاحات تخصصی همچنان به زبان انگلیسی هستند.
نکته مهم برای علاقه‌مندان: رایگان بودن محتوای آموزشی به معنای رایگان بودن تمام سرویس‌های موردنیاز برای ساخت و اجرای پروژه‌ها نیست. پیش از استفاده از APIها و خدمات ابری باید محدودیت‌ها و هزینه‌های احتمالی آن‌ها بررسی شود.
در نهایت، اگر هدف صرفاً آشنایی با هوش مصنوعی است، دوره اول نقطه شروع مناسبی است؛ اگر هدف ساخت چت‌بات، دستیار هوشمند یا اپلیکیشن مبتنی بر هوش مصنوعی است، دوره دوم انتخاب کاربردی‌تری خواهد بود.