به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، لایحه کاپیتولاسیون از جمله موضوعاتی بود که در سال ۱۳۴۳ به یکی از محورهای مهم اعتراض امام خمینی(ره) به حکومت پهلوی تبدیل شد. بر اساس این مصوبه، گروه‌هایی از اتباع و مستشاران آمریکایی از امتیازهای قضایی ویژه‌ای برخوردار می‌شدند؛ امتیازهایی که از نگاه امام خمینی(ره)، با حاکمیت ملی و جایگاه ملت ایران سازگار نبود.
کاپیتولاسیون؛ موضوع اعتراض تاریخی امام خمینی(ره)
امام خمینی(ره) در چهارم آبان ۱۳۴۳، در جمع طلاب و مردم قم، با لحنی صریح به این موضوع پرداختند و ابعاد سیاسی و حقوقی آن را مورد انتقاد قرار دادند. این سخنرانی، فراتر از اعتراض به یک مصوبه، تلاشی برای آگاه‌سازی مردم درباره پیامدهای وابستگی حکومت پهلوی به آمریکا بود.
تفسیر رهبر شهید از سخنرانی امام خمینی(ره)
حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر شهید انقلاب اسلامی، در تبیین این رویداد تاریخی، اعتراض امام خمینی(ره) به کاپیتولاسیون را «مطالبه یک حق ملی» دانسته‌اند.[۱] از این منظر، سخنرانی امام صرفاً مخالفت با یک قانون نبود، بلکه بیانگر دفاع از حقوق ملت ایران و اعتراض به وضعیتی بود که استقلال قضایی و سیاسی کشور را زیر سؤال می‌برد.
ایشان همچنین ایستادگی امام خمینی(ره) در برابر این مصوبه را تلاشی برای رساندن صدای مردم ایران به گوش همگان توصیف کرده‌اند.[۲] این برداشت، بر جایگاه آگاهی عمومی در مبارزات امام خمینی(ره) تأکید دارد؛ مبارزاتی که در آن، افشای تصمیم‌های حکومت پهلوی و آگاه کردن مردم از پیامدهای آن، نقشی اساسی داشت.
تبعید امام خمینی(ره) پس از اعتراض به کاپیتولاسیون
اعتراض امام خمینی(ره) به کاپیتولاسیون با واکنش حکومت پهلوی همراه شد. در سیزدهم آبان ۱۳۴۳، ایشان به ترکیه تبعید شدند؛ رویدادی که به یکی از نقاط مهم تاریخ مبارزات پیش از انقلاب اسلامی تبدیل شد.
رهبر شهید انقلاب اسلامی، در اشاره به شرایط آن روزهای امام خمینی(ره)، بر تنهایی ایشان در آغاز تبعید و ادامه مبارزه با وجود دشواری‌ها تأکید کرده‌اند: «در آن روز و در این تبعید، هیچ‌کس کنار امام نبود، البته دل‌های مردم با امام بود...، امام در آن غربت در تبعید ایستاد، با کمال استقامت راه را دنبال کرد و مردم را کم‌کم و به‌مرور وارد صحنه کرد.»[۳]
این روایت، پیوند میان ایستادگی امام خمینی(ره)، اعتماد ایشان به مردم و گسترش تدریجی مشارکت عمومی در مبارزه با حکومت پهلوی را برجسته می‌کند.
کاپیتولاسیون در روایت تاریخی مبارزات امام خمینی(ره)
از منظر رهبر شهید انقلاب اسلامی، اعتراض امام خمینی(ره) به کاپیتولاسیون را باید در چارچوب مبارزه گسترده‌تر ایشان برای دفاع از عزت، استقلال و حقوق ملت ایران بررسی کرد. اهمیت این موضع‌گیری تنها در مخالفت با یک لایحه نبود؛ بلکه در تلاشی نهفته بود که می‌خواست مردم را با ابعاد تصمیم‌های حکومت و پیامدهای نفوذ خارجی آشنا کند.
سخنرانی چهارم آبان ۱۳۴۳ و تبعید امام خمینی(ره) در سیزدهم آبان همان سال، دو رویداد مرتبط در تاریخ مبارزات سیاسی پیش از انقلاب اسلامی به شمار می‌روند. بازخوانی این وقایع در بیانات رهبر شهید، فرصتی برای شناخت بهتر نقش آگاهی‌بخشی عمومی و مطالبه استقلال ملی در مسیر شکل‌گیری نهضت امام خمینی(ره) فراهم می‌کند.
منبع:تسنیم