به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، والت دیزنی در حافظه عمومی، بیش از هر چیز با میکی‌ماوس، سفیدبرفی و ساختن جهانی خیال‌انگیز برای کودکان شناخته می‌شود؛ اما در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۷، این تهیه‌کننده و انیماتور آمریکایی در جایگاهی کاملاً متفاوت قرار گرفت. او در واشنگتن، در برابر کمیته فعالیت‌های ضدآمریکایی مجلس نمایندگان آمریکا حاضر شد و درباره آنچه نفوذ کمونیسم در صنعت سینما می‌دانست، شهادت داد.
دیزنی در این جلسه، برخی فعالان صنفی و کارکنان پیشین استودیوی خود را به ارتباط با کمونیسم متهم کرد؛ اتهام‌هایی که در فضای ملتهب جنگ سرد مطرح می‌شدند و بخشی از مناقشه گسترده‌تر درباره آزادی سیاسی و امنیت ملی در آمریکا بودند.
از میکی‌ماوس تا صندلی شاهدان
در اکتبر ۱۹۴۷، هالیوود تنها با رقابت استودیوها، فروش فیلم‌ها و تغییر سلیقه مخاطبان روبه‌رو نبود. جنگ جهانی دوم به پایان رسیده بود و مناسبات آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی به‌سرعت رو به تیرگی می‌رفت. در چنین فضایی، نگرانی از نفوذ کمونیسم به عرصه‌های مختلف جامعه آمریکا، از نهادهای دولتی تا دانشگاه‌ها و صنعت سرگرمی، گسترش پیدا کرده بود.
کمیته فعالیت‌های ضدآمریکایی مجلس نمایندگان آمریکا که با نام اختصاری «هواک» شناخته می‌شد، در همین بستر، تحقیقات خود درباره نفوذ احتمالی کمونیسم در صنعت فیلم‌سازی را دنبال کرد. اعضای کمیته می‌خواستند بدانند آیا فعالان کمونیست در هالیوود حضور دارند و آیا می‌توانند از سینما برای ترویج دیدگاه‌های سیاسی خود استفاده کنند. این تحقیقات، به‌ویژه به دلیل قدرت سینما در شکل‌دادن به افکار عمومی، اهمیتی فراتر از یک پرونده صنفی پیدا کرد.
والت دیزنی یکی از شاهدانی بود که در دسته شاهدان همسو با تحقیقات کمیته قرار می‌گرفتند. او در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۷ در جلسه حاضر شد و درباره فعالیت استودیوی خود، تجربه اعتصاب کارکنان در سال ۱۹۴۱ و آنچه نفوذ کمونیسم در میان برخی فعالان صنفی می‌دانست، توضیح داد.
اعتصاب قدیمی و اتهام‌های تازه
بخش مهمی از شهادت دیزنی به اختلافی بازمی‌گشت که شش سال پیش از آن، استودیوی او را درگیر کرده بود. در سال ۱۹۴۱، گروهی از کارکنان استودیوی دیزنی اعتصاب کردند؛ اعتصابی که در بستر اختلاف‌های کارگری و مناقشه بر سر نمایندگی صنفی کارکنان شکل گرفت.
دیزنی در جلسه کمیته ادعا کرد که این اعتصاب صرفاً اختلافی کارگری نبود و گروهی کمونیست در سازمان‌دهی آن نقش داشتند. او به‌طور مشخص از هربرت سورل، از فعالان صنفی هالیوود، نام برد و مدعی شد که او و برخی دیگر از افراد مرتبط با اتحادیه‌های کارگری به کمونیسم وابسته بودند. دیزنی همچنین نام دیوید هیلبِرمن و ویلیام پومرانس را مطرح کرد.
با این حال، باید میان محتوای شهادت دیزنی و واقعیت اثبات‌شده تاریخی تفاوت گذاشت. او در جلسه، برداشت و ادعاهای خود را بیان می‌کرد؛ صرف طرح یک اتهام در برابر کمیته، به‌معنای اثبات آن نبود. آنچه اهمیت تاریخی دارد، نقش این شهادت‌ها در گسترش فضای سوءظن سیاسی و پیوند خوردن اختلاف‌های صنفی با اتهام‌های ایدئولوژیک در صنعت سینماست.
هالیوود ده؛ وقتی سکوت به بهای زندان تمام شد
چند روز پس از شهادت دیزنی، گروهی از نویسندگان و فیلم‌سازان در برابر کمیته موضعی کاملاً متفاوت گرفتند. این گروه که بعدها با نام «هالیوود ده» شناخته شد، از پاسخ‌گویی به پرسش‌های کمیته درباره وابستگی سیاسی خودداری کرد و شیوه تحقیقات را ناقض حقوق اساسی شهروندان دانست.
در میان این افراد، نام‌هایی چون دالتون ترامبو، آلوا بسی، رینگ لاردنر جونیور و ادوارد دمیتریک دیده می‌شد. آنان به دلیل سرپیچی از تحقیقات، با اتهام اهانت به کنگره روبه‌رو شدند؛ محکومیت‌هایی که در نهایت به زندان رفتن اعضای گروه و محرومیت حرفه‌ای آنان انجامید.
در نوامبر ۱۹۴۷، شماری از مدیران استودیوهای بزرگ هالیوود نیز اعلام کردند افرادی را که با تحقیقات کمیته همکاری نکنند، استخدام نخواهند کرد. این تصمیم به گسترش فهرست سیاه در سینما کمک کرد؛ فهرستی که نه‌فقط اعضای هالیوود ده، بلکه در سال‌های بعد، شمار بیشتری از نویسندگان، بازیگران، کارگردانان و دیگر فعالان صنعت سرگرمی را تحت تأثیر قرار داد.
پیامدهای این دوره صرفاً سیاسی نبود. برای برخی هنرمندان، از دست دادن امکان کار در استودیوهای بزرگ به معنای سال‌ها دور ماندن از حرفه‌ای بود که تمام زندگی خود را صرف آن کرده بودند. برخی با نام‌های مستعار یا از طریق همکاری با نویسندگان دیگر به کار ادامه دادند؛ اما آسیب واردشده به اعتبار و مسیر حرفه‌ای آنان، به‌سادگی جبران نمی‌شد.
میراثی فراتر از یک جلسه
شهادت والت دیزنی در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۷، به‌تنهایی آغازگر فهرست سیاه هالیوود نبود؛ تحقیقات کمیته، فشارهای سیاسی و تصمیم مدیران استودیوها در شکل‌گیری آن نقش داشتند. با این حال، حضور یکی از مشهورترین چهره‌های صنعت سرگرمی در جایگاه شاهدی همسو با تحقیقات، نشان می‌دهد که چگونه هراس سیاسی توانست به درون ساختار حرفه‌ای سینما نفوذ کند.
مترجم: ریحانه اسکندری
منبع: آرشیو ملی آمریکا - متن شهادت نامه والت دیزنی