تینا مزدکی_PHP یک زبان برنامه‌نویسی متن‌باز است که بیش از ۳۰ سال قدمت دارد و برای ساخت و مدیریت بخش‌های مختلف وب‌سایت‌ها به کار می‌رود. سامانه‌های مدیریت محتوا مانند وردپرس نیز به این زبان وابسته‌اند و همین موضوع باعث شده است آسیب‌پذیری‌های آن طیف گسترده‌ای از وب‌سایت‌ها را در معرض خطر قرار دهد.
دو آسیب‌پذیری شناسایی‌شده که در گزارش‌های امنیتی با عنوان حملات PHP۲Shell مطرح شده‌اند، بخش‌هایی از PHP مرتبط با مدیریت حافظه و رسیدگی به خطاها را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
- PHP زیربنای حدود ۷۰ درصد وب‌سایت‌های جهان است و گستردگی استفاده از آن، دامنه خطر را افزایش می‌دهد.
- شرکت کلادفلر از افزایش تلاش‌های سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌ها تا سطح میلیون‌ها مورد خبر داده است.
- مهاجمان ممکن است با بهره‌برداری از این حفره‌ها، بدون نیاز به احراز هویت، کد مخرب روی سرور اجرا کنند.
- در بریتانیا، ۳۲ سرویس دولتی برای انجام اقدامات احتیاطی و رفع مشکل از دسترس خارج شدند.
- برخی دولت‌ها و شرکت‌ها برای جلوگیری از حمله، وب‌سایت‌ها و خدمات خود را موقتاً غیرفعال کردند.
- وصله‌های امنیتی منتشر شده‌اند و متخصصان توصیه می‌کنند سیستم‌های آسیب‌پذیر فوراً به‌روزرسانی شوند.
بهره‌برداری از این ضعف‌ها می‌تواند امکان اجرای کد از راه دور را فراهم کند. در چنین شرایطی، مهاجم ممکن است بدون داشتن حساب کاربری یا گذرواژه، دستورات مخرب را روی سرور اجرا کند و به اطلاعات یا فایل‌های آن دسترسی پیدا کند. این اتفاق می‌تواند به سرقت داده‌ها، تغییر محتوای وب‌سایت یا از کار افتادن خدمات منجر شود.
میلیون‌ها تلاش برای سوءاستفاده از حفره امنیتی
متیو پرینس، مدیرعامل کلادفلر، اعلام کرد که این شرکت پس از افشای عمومی آسیب‌پذیری‌ها با افزایش چشمگیر تلاش‌ها برای سوءاستفاده از آن‌ها مواجه شده است.
به گفته او، در ۱۰ ساعت پیش از اعلام عمومی، هزاران تلاش برای بهره‌برداری از این ضعف‌ها در شبکه کلادفلر ثبت شده بود. این رقم در ۴۵ دقیقه پس از انتشار خبر به ده‌ها هزار مورد رسید، طی دو ساعت از صدها هزار مورد فراتر رفت و سپس به میلیون‌ها تلاش افزایش یافت.
افزایش سریع این حملات باعث شد شرکت‌ها و نهادهای دولتی برای شناسایی سیستم‌های آسیب‌پذیر و نصب وصله‌های امنیتی اقدام کنند. در مواردی که به‌روزرسانی فوری امکان‌پذیر نبود، توصیه شد خدمات آسیب‌پذیر موقتاً از دسترس خارج شوند.
اختلال در خدمات دولتی و وب‌سایت‌های بین‌المللی
در بریتانیا، لیز لوید، وزیر امنیت سایبری، اعلام کرد که ۳۲ سرویس دولتی برای انجام اقدامات احتیاطی و رفع آسیب‌پذیری‌ها از دسترس خارج شده‌اند.
با این حال، دفتر نخست‌وزیری بریتانیا تأکید کرد که خدمات عمومی حیاتی و گسترده این کشور تحت تأثیر قرار نگرفته‌اند. همچنین، خارج شدن سرویس‌ها از دسترس لزوماً به معنای هک شدن آن‌ها نیست و در این موارد، هدف اصلی جلوگیری از حمله احتمالی و فراهم کردن فرصت برای اعمال اصلاحات امنیتی بوده است.
گزارش‌ها همچنین از انجام اقدامات احتیاطی در برخی وب‌سایت‌ها و خدمات دولتی کشورهای دیگر خبر می‌دهند. در ژاپن نیز بخشی از خدمات اینترنتی یک مؤسسه مالی بزرگ به‌طور موقت تعلیق شد و برخی خدمات وب‌سایت وزارت دارایی این کشور محدود شدند.
نقش هوش مصنوعی در شناسایی آسیب‌پذیری‌های PHP
یکی از نکات مهم این رویداد، نقش هوش مصنوعی در شناسایی و بررسی این آسیب‌پذیری‌هاست. پژوهشگران امنیت سایبری با کمک ابزارهای هوش مصنوعی توانستند ضعف‌هایی را بررسی کنند که شناسایی مسیر عملی سوءاستفاده از آن‌ها دشوار بود.
شرکت ویز، فعال در حوزه امنیت ابری و متعلق به آلفابت، نیز به‌طور مستقل آسیب‌پذیری‌هایی را در PHP شناسایی کرد. ابزارهای هوش مصنوعی در بررسی نحوه بهره‌برداری از ضعف‌ها و ارزیابی راهکارهای اصلاحی نقش داشتند.
این اتفاق نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند هم در تقویت امنیت سایبری و هم در افزایش توان مهاجمان برای شناسایی و بهره‌برداری از ضعف‌های نرم‌افزاری مؤثر باشد. هرچه این ابزارها توانمندتر شوند، سرعت شناسایی آسیب‌پذیری‌ها و احتمال تلاش برای سوءاستفاده از آن‌ها نیز افزایش می‌یابد.
راهکار مقابله با آسیب‌پذیری چیست؟
توسعه‌دهندگان PHP وصله‌های امنیتی مربوط به این آسیب‌پذیری‌ها را منتشر کرده‌اند و متخصصان از مدیران وب‌سایت‌ها خواسته‌اند هرچه سریع‌تر سیستم‌های خود را به‌روزرسانی کنند.
اگر نصب وصله امنیتی بلافاصله امکان‌پذیر نباشد، توصیه می‌شود سرویس آسیب‌پذیر تا زمان رفع مشکل از دسترس خارج شود. همچنین، شناسایی تمام بخش‌هایی که از PHP استفاده می‌کنند اهمیت زیادی دارد، زیرا این زبان ممکن است در سامانه‌های مختلف و حتی بخش‌هایی از زیرساخت یک سازمان اجرا شود که مدیران آن از وجودشان اطلاع دقیقی ندارند.
با توجه به گستردگی استفاده از PHP، رفع کامل این مشکل به همکاری توسعه‌دهندگان، شرکت‌های میزبانی وب، مدیران سامانه‌ها و نهادهای دولتی نیاز دارد. در چنین شرایطی، نصب وصله‌های امنیتی و بررسی سیستم‌های قدیمی می‌تواند از تبدیل یک آسیب‌پذیری نرم‌افزاری به بحرانی گسترده‌تر جلوگیری کند.
منبع: guardian