نگار علی- هم‌زمان با انتشار خبر غرق‌شدن کشتی کانتینربر «GFS Pride» در تنگه هرمز در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، تصاویر و ویدئوهای متعددی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد.
برخی تصاویر، کشتی‌ای را نشان می‌دادند که با دود سیاه در آب فرو می‌رفت و کانتینرهایی که در اطراف آن روی سطح دریا شناور بودند. در ویدئوهای دیگری نیز ادعا شد که گروهی از ماهیگیران و افراد محلی با قایق به محل حادثه رفته‌اند تا کالاهای به‌جامانده از کشتی، از جمله آیفون و عطرهای فرانسوی، را جمع‌آوری کنند.
روزنامه بریتانیایی «تلگراف» در گزارشی به تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ با عنوان «ایرانی‌ها آیفون‌های جدید شناور در تنگه هرمز را جمع می‌کنند» به این ماجرا پرداخت. در این گزارش، ویدئوهایی از قایق‌ها و افرادی که ظاهراً در حال جمع‌آوری محموله‌های شناور بودند، توصیف شد. تلگراف همچنین به ویدئویی اشاره کرد که در آن فردی می‌گوید با شنیدن خبر غرق‌شدن کشتی، برای جمع‌آوری آیفون و عطر به سمت تنگه هرمز حرکت می‌کنند.
در کنار این تصاویر، ویدئوی دیگری نیز به‌طور گسترده منتشر شد که ده‌ها نفر را در ساحل، مشغول جمع‌آوری جعبه‌هایی شبیه بسته‌بندی گوشی‌های تلفن همراه نشان می‌داد. انتشار این تصاویر با واکنش گسترده کاربران همراه شد و برخی آن را به محموله کشتی غرق‌شده نسبت دادند.
بااین‌حال، انتشار هم‌زمان تصاویر واقعی از حادثه دریایی و ویدئوهای ادعایی مربوط به جمع‌آوری آیفون‌ها، به معنای ارتباط قطعی همه این تصاویر با یک حادثه واحد نیست.
بررسی‌های به‌عمل‌آمده؛ ردگیری منشأ ویدئو و نشانه‌های تولید با هوش مصنوعی
روزنامه لبنانی «النهار» در بخش راستی‌آزمایی خود با عنوان «النهار تتحقق» در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، ویدئوی تجمع افراد در ساحل و جمع‌آوری جعبه‌های شبیه بسته‌بندی گوشی را بررسی کرد. این رسانه با استفاده از جست‌وجوی معکوس تصاویر و تجزیه ویدئو به فریم‌های ثابت، منشأ انتشار آن را ردگیری کرد.
نتیجه بررسی نشان داد ویدئوی موردنظر نخستین بار در حساب اینستاگرامی «nativ0ra» در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده بود. کپشن فارسی آن چنین بود: «بالاخره آیفون‌ها به ساحل سرخ هرمز رسیدند.»
نکته تعیین‌کننده این بود که حساب مذکور، محتوای منتشرشده را با برچسب «AI Content» مشخص کرده بود؛ برچسبی که نشان می‌دهد محتوا با هوش مصنوعی تولید شده است. این حساب همچنین محتوای خود را «هنر هوش مصنوعی و داستان‌های سینمایی از خیال» معرفی می‌کند.
النهار در ادامه، ویدئو را با ابزار تشخیص محتوای مصنوعی «Hive» بررسی کردیم. طبق نتیجه، ابزار مذکور احتمال تولید تصویر با هوش مصنوعی را ۹۹٫۹ درصد برآورد کرده بود. این عدد نتیجه یک ابزار تشخیص خودکار است و به‌تنهایی اثبات قطعی محسوب نمی‌شود؛ اما در کنار منشأ اولیه و برچسب صریح «AI Content»، شواهد قابل‌توجهی برای جعلی‌بودن همین ویدئو فراهم می‌کند.
نمونه تصاویر ساخته شده با هوش مصنوعی تحت عنوان رسیدن آیفون‌ها شناور به فروشگاه‌ها
در مقابل، گزارش روزنامه «The National» در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ درباره غرق‌شدن کشتی، به تصاویر کانتینرهای شناور و هشدار دریایی پاکستان درباره خطر وجود کانتینرها در آب اشاره می‌کند. این گزارش تصریح می‌کند که تصاویر و ویدئوهای مربوط به قایق‌های کوچک و جمع‌آوری محموله‌ها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند؛ مشخص نیست هر ویدئو دقیقاً کجا و چه زمانی ضبط شده یا اساساً به کشتی «GFS Pride» ارتباط دارد یا خیر.
آیا اصل غرق‌شدن کشتی هم جعلی است؟
خیر؛ بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اصل حادثه غرق‌شدن کشتی «GFS Pride» موضوعی جدا از ویدئوی جعلی آیفون‌هاست.
به گزارش «The National»، کشتی کانتینربر با پرچم سنگاپور پس از وقوع آتش‌سوزی غرق شد و هر ۲۱ خدمه آن بدون آسیب از کشتی تخلیه شدند. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز پیش‌تر از حمله به کشتی خبر داده بود.
همچنین مشخص نبود کشتی هنگام غرق‌شدن دقیقاً چند کانتینر حمل می‌کرد. ظرفیت این کشتی ۲۸۲۴ کانتینر استاندارد اعلام شده بود، اما فهرست رسمی محموله منتشر نشده بود.
ویدئوی وایرال جمع‌آوری جعبه‌های آیفون در ساحل هرمز با هوش مصنوعی ساخته شده است
در نتیجه ادعای مربوط به ویدئوی جمع‌آوری جعبه‌های آیفون از ساحل، نادرست است؛ اما واقعی‌بودن همه ویدئوهای دیگر منتسب به جمع‌آوری محموله‌های شناور نیز تأیید نشده است.
بررسی النهار نشان می‌دهد دست‌کم یکی از ویدئوهای پربازدید این ماجرا، پیش از آنکه با عنوان تصاویر واقعی از تنگه هرمز بازنشر شود، در حسابی منتشر شده بود که آن را محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی معرفی کرده است. نتیجه ابزار Hive نیز احتمال تولید مصنوعی آن را ۹۹٫۹ درصد اعلام کرده بود.
از سوی دیگر، گزارش‌های «The National» و «تلگراف» درباره حادثه کشتی، اطلاعات متفاوتی در مورد تصاویر منتشرشده ارائه می‌کنند؛ تلگراف ماجرای جمع‌آوری کالاها را گزارش کرده، اما «The National» تأکید کرده است که ویدئوهای مربوط به جمع‌آوری محموله‌ها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند. بنابراین، نمی‌توان صرفاً با استناد به انتشار یک ویدئو در رسانه یا شبکه اجتماعی، صحت آن را قطعی دانست.
نتیجه بررسی‌ها نشان می‌دهد ویدئوی وایرال جمع‌آوری جعبه‌های آیفون در ساحل هرمز با هوش مصنوعی ساخته شده است. با این حال، غرق‌شدن کشتی به‌معنای تأیید ادعای پیدا شدن آیفون‌ها نیست. هنوز مشخص نیست کشتی چه محموله‌ای حمل می‌کرده و آیا ویدئوهای دیگرِ جمع‌آوری کالاها واقعاً به این حادثه مربوط هستند یا نه. بنابراین، واقعی بودن حادثه دریایی تأیید شده، اما ادعای پیدا شدن آیفون‌ها از محموله کشتی اثبات نشده است.
هشدار پلیس فتا درباره فروش «آیفون دریایی»
در همین زمینه، معاون اجتماعی پلیس فتا درباره آگهی‌های فروش ارزان موسوم به «آیفون دریایی» هشدار داد و گفت احتمال کلاهبرداری با دریافت بیعانه وجود دارد. او همچنین تأکید کرد گوشی‌هایی که در معرض آب‌شور دریا قرار گرفته‌اند، ممکن است با وجود ظاهر سالم، آسیب‌های پنهان در قطعات داخلی داشته باشند. پلیس فتا توصیه کرده است خریداران پیش از مشاهده و بررسی کالا و احراز هویت فروشنده، هیچ مبلغی پرداخت نکنند.