به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، جماران در یادداشتی نوشت: خاتمی متولد 21 مهر ماه 1322، امروز 83 ساله شد. سالروز تولد او را تبریک می‌گویم. من اهل تعریف و تمجید از اشخاص نیستم اما در جهان اشخاصی ظهور می‌کنند که از فرصت‌های خود برای خدمت به بشریت و صلح و آشتی استفاده می‌کنند و به همین دلیل محبوب می‌شوند و تأثیرات مثبت زندگی آنها ماندگار می‌گردد.
به طور مثال ماندلا که از جنوبی‌ترین نقطه جهان( آفریقای جنوبی) از میان ظلم و تباهی حکومت آپارتاید و در بخش سیاهپوست‌نشینی در منطقه حاشیه‌ای شهر ژوهانسبورگ ظهور می‌کند و با ظلم و ستم و تبعیض مبارزه می‌کند و در دوران بلوغ فکری خود پس از سال‌ها مبارزه رودررو با آپارتاید در مقابل دوستان خود می‌ایستد و از مبارز بدون خشونت و مبارزه حقوقی دفاع می‌کند و اعلام می‌کند که ما با تفنگ و حذف یکدیگر آینده‌ای نخواهیم داشت، ماندلا به سمبل جهانی مبارزه حقوقی بدون خشونت تبدیل می‌شود.
من به عنوان ناظر انتخابات آفریقای با لباس آبی رنگ نگهبان صلح و آزادی در طول دو هفته در کنار هزاران نفر فعال سیاسی و دیپلماتیک و رسانه‌ای از سراسر جهان در برگزاری مهمترین انتخابات در جهان معاصر و اولین انتخابات در آفریقای جنوبی حضور داشتم. البته قبل از انتخابات در دیداری که در منزل شخصی ماندلا با وی داشتیم و دعوت‌نامه رئیس جمهور وقت را تسلیم وی نمودم، از وی پرسیدم جناب ماندلا با سفیدها چه کار می‌کنید؟ چرا که از الآن مشخص است کشور و قدرت به دست شما می‌افتد، جمله‌ای را گفت که نمی‌توان فراموش نمود.
ماندلا گفت:
«سفیدها ظرفیت‌های بی‌نظیر این کشور هستند؛ نمی‌توانیم از آنها چشم‌پوشی کنیم و ما به منطق مشارکت و هر نفر یک رأی پای‌بند خواهیم بود. تجربه آنها سرمایه کشور ما است.»
این جمله طلایی و این تصمیم واقع‌گرایان و عاقلانه ماندلا موجب شد تا آفریقای جنوبی به دموکراسی برسد و در عین حال ماشین توسعه و سازندگی از کار نیفتد.
لازم به ذکر است که سفیدها زیرساخت‌های بی‌نظیری را در این کشور ایجاد نموده بودند که برای 40 میلیون جمعیت آفریقای جنوبی کافی بود؛ در حالی که در همان سال انتخاابات عدد آنها هشت میلیون و عدد سیاهان و رنگین‌پوستان 32 میلیون را شامل می‌شدند.
ماندلا به عنوان نماد دموکراسی در آفریقا شد و کشورهای آفریقایی یکی پس از دیگری از جنگ‌های داخلی عبور کردند و تفاهم و همکاری را جایگزین جنگ نمودند.
الهام‌بخشی ماندلا برای صلح جهانی هم توانست او و کشورش را از نعمت احترام جهانی منتفع سازد.
من با صراحت دوم خرداد سال 1367 را با 26 آوریل 1994 یعنی اردیبهشت سال 73 مقایسه می‌کنم. در خرداد 76 مردی ظهور کرد که اراده اکثریت قاطع مردم را پشت سر خود داشت. سید محمد خاتمی همان که معروف شد به مردی با عبای شکلاتی، به انتخابات در ایران معنای جدیدی بخشید و جامعه ایرانی را که به دلایل گوناگون نگران جنگ و اختلافات بودند، زیر سایه انتخابات متحد و امیدوار نمود و به مدت هشت سال ایران در اقتصاد و سیاست داخلی و سیاست خارجی خوش درخشید.
شاخص سیاسی و اقتصادی در کشور علی‌رغم همه کارشکنی‌های افراطیون، بهترین‌ها در 60 سال گذشته ایران را نشان می‌دهد که اینجا مجال بحث آن نیست. اما خاتمی با رویکرد تنش‌زدایی و طرح گفت‌وگوی تمدن‌ها توانست بالاترین قله دیپلماتیک جهان یعنی سازمان ملل را در جهت اندیشه خود همراه نموده و برای سال‌های متمادی ایران و ایرانی را به عنوان نماینده گفت‌وگو و دوستی و صلح در جهان سربلند نماید.
طرح و ایده خاتمی در سازمان ملل تصویب شد. نام خاتمی و ملت ایران به عنوان مصلح جهانی و پیام‌آور صلح و گفت‌وگو برای همیشه ثبت شد.
روسیاهی برای کسانی که پس از خاتمی نیز گفت‌وگوی تمدن‌ها را تعطیل نمودند و با فشار و حصر اندیشه او سعی کردند خاتمی را به فراموشی بسپارند.
امروز که خطر جنگ در همه جای جهان جدی شده است، ایران دو جنگ بزرگ را پشت سر گذاشته است و متأسفانه سایه جنگ روی کشور و منطقه ما همچون جغد بد اقبال پرواز می‌کند، جای خاتمی در سیاست داخلی و خارجی ایران خالی است، یادمان باشد که خاتمی در دورانی ظهور کرد که ما نگران جنگ بودیم، و در روابط منطقه‌ای و بین‌المللی ما دست‌خوش مشکلات بودیم.
جای اندیشه و طرح گفت‌وگوی داخلی و گفت‌وگوی جهانی خاتمی خالی است. ضمن تبریک تولد این مرد دلسوز و واقع‌نگر و بی‌ادعا تأکید می‌کنم که از فرصت امثال خاتمی در ایران و در جهان برای پایان دادن به خشونت و جنگ باید استفاده کرد تا صداهایی که متأسفانه منادی جنگ تمدن‌ها شده و به فرهنگ غنی و تاریخ هفت هزار ساله ایران توهین می‌کنند، بی‌اثر شود.
باز هم تکرار می‌کنم جای اندیشه‌های اصلاح‌طلبانه ماندلا و خاتمی خالی است.
محمدعلی سبحانی
دیپلمات و تحلیل‌گر مسائل بین‌المللی