اپل در نزدیک به دو دهه، با معرفی برخی نسلهای آیفون مسیر صنعت موبایل را تغییر داد. از نخستین آیفون و انقلابی که در گوشیهای هوشمند بهپا کرد تا آیفون تاشو که با واکنش و تمسخر رقبایی مانند سامسونگ روبهرو شده است، هرکدام از این گوشیها بخشی از تاریخ اپل و صنعت موبایل را رقم زدهاند.
تینا مزدکی_ بعضی گوشیهای اپل مسیر طراحی، نمایشگر، دوربین و حتی نگاه کاربران به گوشی هوشمند را تغییر دادند و بعضی دیگر با جنجالهایی که داشتند به بخشی جداییناپذیر از تاریخ فناوری تبدیل شدند. حالا ورود اپل به بازار گوشیهای تاشو، فصل تازهای را در این تاریخ باز کرده است. فصلی که البته با تمسخر رقبایی مانند سامسونگ همراه شده است.
تاریخ آیفون فقط تاریخ نوآوری نیست. مجموعهای از موفقیتها، اشتباهات و جنجالها نیز هست. اما دقیقا اپل از چه زمانی تاریخساز شد؟
- اولین آیفون، تعریفی از گوشی هوشمند ارائه کرد.
- آیفون ۴، با وجود مشکل آنتندهی به یکی از ماندگارترین آیفونها تبدیل شد.
- آیفون ۶، مسیر گوشیهای بزرگ اپل را تثبیت کرد.
- آیفون X، زبان طراحی آیفون را تغییر داد.
- آیفون ۱۱، دوربین چندگانه و تولید محتوای موبایلی را جدیتر کرد.
- آیفون ۱۴ پرو، دوربین ۴۸ مگاپیکسلی را وارد نسل جدید آیفون کرد.
- حالا آیفون دو که قرار است مشخص کند آیا اپل میتواند بازار گوشیهای تاشو را هم مانند بسیاری از بازارهای قبلی تحت تأثیر خود قرار دهد یا نه.
آیفون؛ محصولی که تعریف گوشی هوشمند را عوض کرد
وقتی استیو جابز در سال ۲۰۰۷ نخستین آیفون را معرفی کرد، بازار موبایل هنوز عمدتاً تحت سلطه گوشیهایی با صفحهکلید فیزیکی، نمایشگرهای کوچک و رابطهای کاربری مبتنی بر دکمه بود. آیفون مسیر دیگری را انتخاب کرد: یک نمایشگر لمسی بزرگتر، رابط کاربری مبتنی بر لمس و تجربهای که گوشی را از یک وسیله صرفاً ارتباطی به یک پلتفرم محاسباتی تبدیل میکرد.
اهمیت آیفون اول فقط در مشخصات سختافزاری آن نبود. مهمتر از آن، این دستگاه نشان داد گوشی هوشمند میتواند مرکز اصلی زندگی دیجیتال کاربر باشد. بعدها اپاستور، اپلیکیشنها، دوربین و سرویسهای مختلف این ایده را کاملتر کردند. به همین دلیل، اولین آیفون را باید نقطه شروع یکی از بزرگترین تغییرات تاریخ صنعت موبایل دانست؛ تغییری که در سالهای بعد رقبا نیز مجبور شدند خود را با آن هماهنگ کنند.
آیفون ۴، شاهکار طراحی که با آنتن عجیبش به دردسر افتاد
آن روز اپل اولین قدم برای پیشرفت خود را گذاشت اما درست در سال ۲۰۱۰، آیفون ۴ یکی از مهمترین تغییرات طراحی تاریخ آیفون را رقم زد. این گوشی نمایشگر Retina با وضوح ۹۶۰ در ۶۴۰ پیکسل داشت و اپل طراحی شیشهای و فلزی آن را به یکی از نمادهای طراحی گوشیهای هوشمند تبدیل کرد.
اما آیفون ۴ خیلی زود به دلیل دیگری هم در تاریخ ماندگار شد؛ یعنی Antennagate. آنتنهای گوشی در بخش فلزی لبه دستگاه قرار گرفته بودند و در شرایط خاص، گرفتن گوشی از قسمت پایین سمت چپ میتوانست روی دریافت سیگنال اثر بگذارد. گزارشهای کاربران درباره افت آنتن و قطع تماس، به یکی از بزرگترین بحرانهای روابط عمومی اپل تبدیل شد.
جنجال آنقدر بالا گرفت که استیو جابز در یک نشست خبری درباره مشکل صحبت کرد و اپل برای مالکان آیفون ۴ قابهای محافظ رایگان ارائه داد؛ راهکاری که عملاً تماس مستقیم دست با بخش مشکلساز آنتن را کاهش میداد.
این ماجرا باعث شد عبارت Antennagate وارد فرهنگ فناوری شود و حتی جمله معروف «You're holding it wrong» نیز به یکی از نمادهای جنجالهای اپل تبدیل شود. با این حال، مشکل آنتندهی نتوانست اهمیت آیفون ۴ را از بین ببرد. این گوشی همچنان یکی از تأثیرگذارترین آیفونهای تاریخ محسوب میشود.
آیفون ۶، اپل بالاخره فهمید مردم گوشی بزرگتر میخواهند
اگر آیفون ۴ نماد تغییر طراحی بود، آیفون ۶ نماد تغییر اندازه آیفون بود. اپل در سال ۲۰۱۴ با معرفی آیفون ۶ و آیفون ۶ پلاس، نمایشگرهای ۴.۷ و ۵.۵ اینچی را وارد خانواده آیفون کرد. این تصمیم نشان میداد بازار دیگر به گوشیهای کوچکتر محدود نیست و کاربران نمایشگرهای بزرگتر میخواهند.
آیفون ۶ از نظر تجاری و طراحی نیز اهمیت زیادی داشت؛ اپل سرانجام وارد رقابت مستقیم با گوشیهای بزرگ اندرویدی شد و مدل پلاس را برای کاربرانی عرضه کرد که نمایشگر بسیار بزرگتری میخواستند. اما این مدل یک روی تاریک هم داشت.
مدتی بعد از عرضه آیفون ۶ پلاس، ویدئوهایی منتشر شد که نشان میداد این گوشی در صورت اعمال فشار قابل توجه خم میشود. این جنجال خیلی سریع در شبکههای اجتماعی فراگیر شد و عبارت «خم شدن آیفون» به یکی از بزرگترین سوژههای فناوری سال ۲۰۱۴ تبدیل شد.
اپل در آن زمان اعلام کرد تنها ۹ مورد شکایت درباره خم شدن آیفون ۶ پلاس دریافت کرده و این اتفاق را بسیار نادر دانست. آزمایشهای مستقل نیز نشان دادند که آیفون ۶ و ۶ پلاس در برابر فشار مقاومت دارند، هرچند طراحی بسیار باریک و ابعاد بزرگتر مدل پلاس حساسیت بیشتری نسبت به نسلهای قبلی ایجاد کرده بود.
سالها بعد، اسناد مطرحشده در یک پرونده قضایی نشان دادند آزمایشهای داخلی اپل نیز تفاوت مقاومت آیفون ۶ و ۶ پلاس با آیفون ۵s را نشان داده بودند؛ همین موضوع خم شدن گوشی را از یک شوخی اینترنتی ساده به یکی از بحثهای مهم درباره طراحی و دوام گوشی تبدیل کرد.
آیفون X، خداحافظی تاریخی با دکمه Home
در سال ۲۰۱۷ اپل بار دیگر یکی از بزرگترین تغییرات تاریخ آیفون را انجام داد. آیفون X تقریباً تمام چیزی را که کاربران از ظاهر آیفون میشناختند کنار گذاشت؛ دکمه Home حذف شد، نمایشگر به لبههای گوشی نزدیکتر شد و Face ID جای Touch ID را گرفت.
این گوشی یک نمایشگر ۵.۸ اینچی OLED Super Retina HD داشت و طراحی تمامصفحه آن مسیر نسلهای بعدی آیفون را مشخص کرد. البته حذف دکمه Home تنها تغییر ظاهری نبود. کاربران باید برای بازگشت به صفحه اصلی از ژستهای حرکتی استفاده میکردند و Face ID نیز به روش اصلی احراز هویت تبدیل شد. به همین دلیل آیفون X را میتوان یکی از نقاط عطف تاریخ طراحی آیفون دانست؛ نسلی که زبان طراحی آیفونهای مدرن را شکل داد.
آیفون ۱۱، وقتی دوربین آیفون به ابزار تولید محتوا تبدیل شد
آیفون ۱۱ در سال ۲۰۱۹ آمد؛ مدلی که شاید در نگاه اول انقلابی مانند آیفون X به نظر نمیرسید، اما نقش مهمی در تثبیت مسیر دوربینهای چندگانه و عکاسی محاسباتی اپل داشت. این گوشی نمایشگر ۶.۱ اینچی Liquid Retina داشت و در کنار دوربین اصلی، به دوربین فوقعریض مجهز شد.
اهمیت آیفون ۱۱ در این بود که قابلیتهای عکاسی پیشرفتهتر را از مدلهای گرانتر به بخش وسیعتری از خانواده آیفون آورد. از این نسل به بعد، دوربین دیگر فقط یکی از قابلیتهای گوشی نبود؛ بلکه به یکی از اصلیترین دلایل خرید آیفون تبدیل شد.
آیفون ۱۴، پایان یک دوران و شروعی تازه
در سال ۲۰۲۲ اپل با آیفون ۱۴ پرو تغییر مهم دیگری ایجاد کرد. بعد از چند سال استفاده از ناچ، اپل طراحی جدیدی به نام Dynamic Island را معرفی کرد؛ بخشی از نمایشگر که اطراف سیستم دوربین و حسگرهای Face ID قرار داشت اما با نرمافزار ترکیب میشد و برای نمایش اعلانها و فعالیتهای پسزمینه مورد استفاده قرار میگرفت.
اما Dynamic Island تنها اتفاق مهم آیفون ۱۴ پرو نبود. اپل برای نخستینبار در مدل پرو از دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی استفاده کرد و قابلیتهای عکاسی محاسباتی را بیش از گذشته با سختافزار دوربین ترکیب کرد.
به این ترتیب، آیفون ۱۴ پرو را میتوان یکی از مدلهایی دانست که فاصله طراحی آیفونهای جدید با نسلهای قبلی را دوباره محسوس کرد.
آیفون تاشو، لحظهای که اپل فهمید از بازار عقب مانده است
اما تازهترین فصل تاریخ آیفون از جایی شروع میشود که اپل سالها از ورود مستقیم به آن خودداری کرده بود، یعنی بازار گوشیهای تاشو. اپل در سپتامبر ۲۰۲۶ سرانجام آیفون (Duo) را معرفی کرد؛ محصولی با قیمت پایه ۱۹۹۹ دلار که وارد بازاری شد که سامسونگ از سال ۲۰۱۹ در آن حضور داشته است.
این گوشی با نمایشگر داخلی ۷.۶ اینچی و نمایشگر خارجی ۵.۴ اینچی، عملاً اپل را وارد رقابتی کرد که رقبای اندرویدی چندین سال در آن تجربه کسب کردهاند. اما این بار داستان با همیشه فرق داشت. اپل معمولاً وقتی وارد یک بازار میشود، تلاش میکند فناوری موجود را به تجربهای متفاوت و یکپارچه تبدیل کند. اما در مورد گوشی تاشو، رقبا فرصت زیادی برای پاسخ دادن داشتند.
سامسونگ نیز تنها چند ساعت پیش از معرفی آیفون تاشو، ویدئویی با عنوان «Welcome to Foldables»، به معنای «به بازار تاشوها خوشآمدی» منتشر کرد و پس از معرفی آیفون دو مجموعهای از طعنهها را در شبکههای اجتماعی علیه اپل به راه انداخت.
در یکی از پیامهای سامسونگ نیز عبارت «So far, so same» منتشر شد؛ کنایهای مستقیم به این ادعا که اپل در بازاری وارد شده که سامسونگ سالها در آن محصول عرضه کرده است. حتی سامسونگ در تبلیغ دیگری از فردی به نام Tim Cook استفاده کرد که در واقع یک مشاور املاک در نیوزیلند است و تنها نام و شباهت ظاهری او با مدیرعامل سابق اپل سوژه تبلیغ شده بود.
به این ترتیب، آیفون تاشو پیش از آنکه بتواند ثابت کند یک محصول تاریخساز است، تبدیل به یکی از سوژههای بزرگ رقابت تبلیغاتی اپل و سامسونگ شد.
آیا آیفون تاشو هم تاریخساز میشود؟
پاسخ این سؤال هنوز مشخص نیست. آیفون X زمانی عرضه شد که اپل میتوانست یک تغییر بنیادین در طراحی گوشی ایجاد کند و بازار نیز آماده پذیرش آن بود. اما در سال ۲۰۲۶، گوشی تاشو دیگر فناوری ناشناختهای نیست. سامسونگ از سال ۲۰۱۹ در این حوزه حضور دارد و شرکتهایی مانند هواوی، شیائومی و گوگل نیز در بازار تاشوها فعال شدهاند. تحلیلگران انتظار دارند ورود اپل بتواند سهم قابل توجهی از بازار گوشیهای تاشو را در اختیار این شرکت قرار دهد.
مشکل اصلی قیمت است. ۱۹۹۹ دلار برای مدل پایه، آن را به محصولی بسیار گرانتر از آیفونهای معمولی تبدیل میکند و برخی تحلیلگران معتقدند چنین قیمتی ممکن است آیفون تاشو را در ابتدا به محصولی مخصوص کاربران ثروتمند و علاقهمندان فناوری تبدیل کند. اما تاریخ آیفون نشان داده است که همیشه اولین بودن مهم نیست.
آیفون ۶ اولین گوشی بزرگ بازار نبود. آیفون X اولین گوشی تمامصفحه نبود. آیفون ۱۴ پرو اولین گوشی با دوربین ۴۸ مگاپیکسلی نبود و آیفون تاشو نیز اولین گوشی تاشوی بازار نیست. آنچه در نهایت اهمیت دارد این است که اپل بتواند یک فناوری موجود را به محصولی تبدیل کند که میلیونها نفر بخواهند از آن استفاده کنند.
اپل همیشه اولین شرکتی نیست که یک فناوری را وارد گوشیهایش میکند، اما گاهی میتواند با ورود خود معادلات یک بازار را تغییر دهد. حالا سؤال اصلی این است که آیا آیفون تاشو نیز روزی در کنار آیفون، آیفون ۴ ،آیفون ۶ ،آیفون X و آیفون ۱۴ پرو به عنوان یکی از گوشیهای تاریخساز اپل شناخته خواهد شد؛ یا چند سال دیگر بیشتر از آن به عنوان همان آیفونی یاد خواهیم کرد که یک روز آبروی اپل را برد.
۵۸۳۲۳