مقارن ساعت ۵ بعدازظهر دیروز [۱۵ خرداد ۴۲] خیابانهای ری، شهباز، مولوی و میادین و کوچههای این منطقه بیشتر به یک میدان جنگ شبیه بود. صدای شلیک گلوله لحظهای آرام نمیشد و قوای نظامی در حالی که داخل اتوبوسها نشسته و لولههای اسلحه را از پنجرهها خارج ساخته بودند برای متفرق کردن مردم مرتبا شلیک هوایی میکردند.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین ، چهارشنبه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ یکی از خونینترین روزهای تاریخ معاصر تهران بود. اعتراضاتی که در واکنش به دستگیری امام خمینی شکل گرفت، خیلی زود به درگیری میان معترضان و نیروهای حکومتی انجامید و در پی آن شمار زیادی مجروح و کشته شدند. روزنامه کیهان در شماره پنجشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۴۲ گزارشی مفصل از این رویدادها منتشر کرد؛ گزارشی که اگرچه پرجزئیات است، اما در چارچوب روایت رسمی حکومت نوشته شده و در آن هیچ بازتابی از روایت معترضان دیده نمیشود.
بر اساس این گزارش، فضای تهران در روزهای تاسوعا و عاشورا آرام اما ملتهب توصیف شده بود؛ آرامشی که به تعبیر روزنامه «بیشتر به آرامش پیش از طوفان شباهت داشت». در روز سهشنبه ۱۴ خرداد، همزمان با برگزاری مراسم سوگواری و حرکت دستههای عزاداری در بازار، گروهی از عزاداران از محدوده بازار به خیابانهای مرکزی شهر حرکت کردند. به نوشته کیهان، شعارهای این جمعیت بهتدریج از مضمون مذهبی فاصله گرفت و رنگ سیاسی به خود گرفت؛ موضوعی که به صدور اعلامیه شهربانی و ممنوعیت تظاهرات انجامید.
با وجود این هشدار، صبح چهارشنبه ۱۵ خرداد بار دیگر تجمعها در بازار، سبزهمیدان و خیابان ناصرخسرو شکل گرفت. به تدریج گروههای پراکنده به هم پیوستند و جمعیت بزرگی شکل گرفت که به سمت میدان ارک و ساختمان وزارت کشور حرکت کرد. در گزارش کیهان آمده است که نخستین درگیری جدی هنگامی رخ داد که جمعی از تظاهرکنندگان به ساختمان وزارت کشور حمله کردند و شیشهها و درهای آن را شکستند.
بهتدریج دامنه درگیریها به خیابانهای مختلف تهران کشیده شد. در گزارش روزنامه از آتش زدن خودروهای پلیس، حمله به برخی ساختمانهای دولتی، تخریب کیوسکهای بلیت و تلفنهای عمومی و همچنین آتشسوزی در چند نقطه شهر سخن گفته شده است. در مقابل، نیروهای پلیس و ارتش نیز برای متفرق کردن جمعیت وارد عمل شدند و از صبح همان روز نیروهای کمکی ارتش در اطراف بازار و خیابانهای مرکزی مستقر شدند. بعدازظهر نیز تانکها در برخی نقاط شهر به حرکت درآمدند.
با ادامه درگیریها، دولت در عصر همان روز اعلام حکومت نظامی کرد که از ساعت ۸ شب در تهران و حومه به اجرا درآمد. گزارش کیهان همچنین از انتقال دهها مجروح به بیمارستانهای مختلف شهر از جمله سینا، پهلوی، لقمانالدوله و شیروخورشید سرخ خبر میداد؛ بیمارستانهایی که پذیرای موجی از زخمیهای آن روز بودند.
متن کامل این گزارش را از اینجا بخوانید.
۲۵۹