جهان صنعت نیوز، نشریه آمریکایی «Mother Jones» در این گزارش مینویسد: لکههای عظیم و سیاه نفت در تنگه هرمز حتی از فضا نیز قابل رویت هستند. در طول ماه اکتبر، نفتکشها در این آبراه هدف قرار گرفتند و نفت خام آنها به دریا وارد شد. آلودگی نفتی در سراسر خلیج فارس گسترش یافته، سواحل را آلوده کرده و خطر وارد آمدن آسیبهای دیرپا به زیستبومهای دریایی را افزایش داده است؛ زیستبومهایی که میزبان دلفینها، لاکپشتهای دریایی و گونههای بیشمار ماهی هستند.
شرایط جاری در تنگه هرمز، مستندسازی آلودگیها از طریق بررسیهای میدانی را تقریبا غیر ممکن کرده است. با این حال، تحلیل تصاویر ماهوارهای در کنار اظهارات کارشناسان محیطزیست و زیستشناسان دریایی میتواند تصویری از ابعاد این فاجعه ارائه دهد.
تنگه هرمز، تنها مسیر دریایی ارتباطی میان خلیج فارس و دریای عرب، از محیط دریایی غنی اما شکنندهای برخوردار است؛ محیطی که صخرههای مرجانی، جنگلهای حرا و علفزارهای دریایی را در بر میگیرد و زیستگاه گونههای گوناگون آبزیان است.
این تنگه نقشی حیاتی در گردش آب و انتقال مواد مغذی ایفا میکند و یکی از مسیرهای مهاجرت پستانداران دریایی به شمار میرود. حتی در دوران صلح نیز زیستبومهای این منطقه همواره تحت فشار فزاینده فعالیت کشتیرانی، استخراج نفت و توسعه مناطق ساحلی قرار داشتهاند.
این رسانه مینویسد: نفت نشتکرده به آب میتواند پرهای پرندگان را کاملا آغشته و توانایی آنها برای شناور ماندن روی آب و یافتن غذا را مختل کند. همچنین ممکن است ریشه درختان حرا را در بر بگیرد و مانع جذب اکسیژن از سوی آنها شود و این اتفاق حتی میتواند به مرگ این درختان بینجامد.
برنهارد ریگل، زیستشناس دریایی دانشگاه «نوا ساوتایسترن/ Nova Southeastern» در ایالت فلوریدا که بیش از ۳۰ سال درباره خلیج فارس مطالعه کرده، هشدار داده است که جنگ میتواند آسیبهای دیرپایی به آبهای محصور این منطقه وارد کند.
به گفته یکی از کارشناسان سازمان غیر انتفاعی مدافع محیط زیست «گرینپیس/ صلح سبز/ Greenpeace»، اگر مجموع لکههای نفتی را در نظر بگیریم، مساحتی حدود ۲۰ هزار کیلومتر مربع را میپوشانند؛ مساحتی که تقریبا به اندازه کشور ولز است.
ریگل میگوید «از آنجا که آبهای خلیج فارس کمعمق است و در فصل تابستان کمترین میزان باد در آن وزش دارد، گرمای جو بهسرعت به آب دریا منتقل میشود. این گرما مرجانها، جلبکها و ماهیها را از بین میبرد. در این منطقه آبهای عمیق و سردی وجود ندارد که با آبهای گرم مخلوط شود و دمای آن را تعدیل کند.»
وی اضافه کرد: بر کسی پوشیده نیست که وجود نفت در آب خسارتبار است. اما احتمال وارد آمدن آسیبهای بیشتر چشمگیر است. چیزی به نام «جنگ پاک» وجود ندارد؛ نه برای انسانهای بیگناهی که ناخواسته گرفتار جنگ میشوند و نه برای محیطزیست شوربختی که این درگیری در آنها رخ میدهد.
به نوشته این نشریه، از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران در ۲۸ فوریه(نهم اسفند ۱۴۰۴)، «گرینپیس» با تکیه بر پایش ماهوارهای، بیش از ۵۰۰ مورد آلودگی نفتی را در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عرب شناسایی کرده است. این موارد شامل نشتهای گسترده نفت در پی حمله به کشتیها و همچنین لکههایی است که حوالی زمان حملات شناسایی شدهاند، اما منشاء آنها مشخص نیست.
به ادعای گرینپیس، از آغاز درگیریها تاکنون بیش از ۱۳۳ حمله به نفتکشها صورت گرفته است. این سازمان برآورد کرده است که حمله به یک نفتکش در اوایل ماه ژوئن، لکهای نفتی در سواحل عمان ایجاد کرد که در اوج گسترش بیش از ۲۳۰ مایل مربع(حدود ۶۰۰ کیلومتر مربع) وسعت داشت. ویم زویینِنبورگ، پژوهشگر محیط زیست در سازمان مدافع صلح «پاکس» مستقر در هلند، میگوید که «نشت نفت از دو شناور نظامی ایران که در ماه مارس هدف حمله قرار گرفتند، تا ماهها ادامه داشت.»
از زمان آغاز جنگ، آلودگی نفتی به چندین منطقه ساحلی سرایت کرده است. در ماه آوریل، آلودگی نفتی، جزیره حفاظتشده «شیدوَر» در استان هرمزگان را تهدید کرد؛ جزیرهای که زیستگاه صخرههای مرجانی، پرندگان دریایی و لاکپشتهاست. همچنین در ماه آگوست گزارشهایی از رسیدن نفت به سواحل جزیره قشم منتشر شد؛ منطقهای که در نزدیکی زیستگاههای مهم ماهیگیری و محل تخمگذاری لاکپشتها قرار دارد.
به نوشته این رسانه آمریکایی، «تصاویر ماهوارهای همچنین لکههای نفتی را در نزدیکی دلتای رودخانه میناب در ایران نشان میدهند؛ منطقهای که حیات وحشی غنی دارد. بهرغم اینکه تعیین مسئولیت این حملات دشوار است، اما نیروهای آمریکایی نفتکشها را هدف قرار دادهاند. والاستریت ژورنال در گزارشی مدعی شد که بزرگترین نشت نفت در نتیجه حمله نیروی هوایی امارات به تانکرهای ذخیره نفت در جزیره لاوان رخ داده است. در پی این حملات، نفت خام به خلیج فارس سرازیر شد و مناطق ساحلی، از جمله مناطق حفاظتشده جزیره شیدور را آلوده کرد.»
نینا نوئل، کارشناس «گرینپیس» در زمینه امدادرسانی پس از فجایع زیستمحیطی میگوید که «حتی پس از ناپدید شدن لکههای نفتی از سطح آب، ممکن است نفت برای مدت طولانی در رسوبات بستر دریا، نوارهای ساحلی و ریشههای درختان حرا باقی بماند. این مسئله زنجیرههای غذایی آبزیان را مختل میکند و جوامع ساحلی وابسته به ماهیگیری را در معرض خطر قرار میدهد.»
به گفته برنهارد ریگل، زیستشناس دریایی دانشگاه فلوریدا «پیامدهای جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ و نخستین جنگ خلیج فارس، زمانی که نفتکشها، تاسیسات بارگیری و میادین نفتی هدف حمله قرار گرفتند، شواهدی از آثار ماندگار آلودگی گسترده نفتی بر زیستبومهای خلیج فارس را به دست دادهاند.»
وی در پایان گفت: روشن است که آثار آلودگی گسترده نفتی تا دههها قابل شناسایی باقی میمانند؛ در نتیجه، با بحرانی روبهرو هستیم که نسلهای آینده را هم درگیر خواهد کرد. شاید به معنای واقعی چیزی «غیر قابل جایگزینی» را از دست بدهیم.
منبع: ایرنا

