جهان صنعت نیوز – نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و افزایش کرسی‌های دموکرات‌ها، معادلات سیاسی مربوط به ادامه جنگ با ایران را تحت تأثیر قرار داده است. اکنون یکی از پرسش‌های اصلی این است که دونالد ترامپ پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات، ازسرگیری حملات گسترده نظامی یا تمرکز بر مذاکرات دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری‌ها را برای مدیریت جنگ انتخاب خواهد کرد.
جنگی که از اواخر سال گذشته آغاز شده، طی ماه‌های گذشته چندین دور تلاش دیپلماتیک را پشت سر گذاشته است. مذاکرات عمدتاً بر دو موضوع بازگشایی تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجارت جهانی و محدودسازی برنامه هسته‌ای ایران متمرکز بوده‌اند. با این حال، اختلافات اساسی میان تهران و واشنگتن همچنان مانع دستیابی به توافق شده است.
جنگ ایران یکی از عوامل مهم شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای عنوان شده است. افزایش قیمت بنزین و گازوئیل و فشار هزینه‌های زندگی بر خانوارهای آمریکایی، هزینه سیاسی ادامه درگیری‌ها را افزایش داده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز جنگ را یکی از عوامل اصلی نتایج انتخاباتی جمهوری‌خواهان دانسته است.
در مقابل، ترامپ از تصمیم خود برای حمله به ایران دفاع کرده و گفته است در صورت بازگشت به گذشته، همان تصمیم را دوباره اتخاذ می‌کرد.
با ورود نمایندگان جدید به کنگره، انتظار می‌رود نظارت قانون‌گذاران بر نحوه مدیریت جنگ افزایش یابد. با این حال، توقف عملیات نظامی از طریق کنگره کار ساده‌ای نخواهد بود؛ زیرا رئیس‌جمهور آمریکا از اختیارات گسترده‌ای در حوزه امنیت ملی برخوردار است و امکان وتوی مصوبات کنگره را نیز دارد.
مذاکرات مستقیم؛ نامه ونس به یکی از چهره‌های ایران
یکی از تحولات مهم در مسیر دیپلماسی، تلاش جی‌دی ونس برای برقراری ارتباط مستقیم با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پیش از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بوده است.
این اقدام از آن جهت اهمیت داشت که ارتباط با رضایی، مسیر متفاوتی از مذاکرات قبلی محسوب می‌شد؛ مذاکراتی که پیش‌تر با حضور مقام‌هایی مانند محمدباقر قالیباف دنبال شده بود که در پاکستان با ونس دیدار کرده بود.
ایران دریافت نامه ونس را تأیید کرده است. این نامه بیشتر بر چارچوب کلی مذاکرات متمرکز بود و پیشنهادهای مشخصی برای حل اختلافات ارائه نمی‌کرد. با این حال، بر اساس گزارش‌های منتشرشده، از زمان برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای نشانه عمومی مشخصی از آغاز مذاکرات مستقیم جدید میان تهران و واشنگتن وجود نداشته است.
در همین حال، تلاش‌های میانجی‌گرانه ادامه دارد. ترامپ روز جمعه با شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی، امیر قطر، درباره روند میانجی‌گری گفت‌وگو کرد. قطر با وجود آنکه در جریان جنگ هدف حملات ایران قرار گرفته، همچنان نقش محوری در تلاش‌ها برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن ایفا می‌کند.
مذاکرات با میانجی‌گری قطر عمدتاً بر چگونگی بازگشایی کامل تنگه هرمز و نحوه پیشبرد گفت‌وگوها درباره برنامه هسته‌ای ایران متمرکز است.
موضع تهران؛ تردید درباره مذاکرات و تأکید بر آمادگی نظامی
ایران نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را به‌عنوان پیروزی خود ارزیابی کرده و در مواضع رسمی نسبت به مذاکرات ابراز تردید کرده است. یکی از دلایل این بدبینی، تهدیدهای مکرر ترامپ درباره احتمال ازسرگیری حملات نظامی پس از انتخابات بوده است. سپاه پاسداران نیز اعلام کرده است که برای پاسخ به هرگونه حمله جدید آمادگی دارد و اهداف احتمالی واکنش ایران می‌توانند در سراسر خاورمیانه و حتی خارج از این منطقه قرار داشته باشند.
با این حال، مواضع علنی تهران تنها بخش ماجرا نیست. به گفته میانجی‌ها، ایران در پشت صحنه همچنان درباره چندین پیشنهاد با طرف‌های میانجی مذاکره می‌کند و نشانه‌هایی از آمادگی برای گفت‌وگو درباره مسائل هسته‌ای نیز بروز داده است. با وجود این، تهران تاکنون امتیاز مشخص و قابل‌توجهی ارائه نکرده است. بنابراین، اگرچه کانال‌های دیپلماتیک همچنان فعال هستند، هنوز نمی‌توان از شکل‌گیری توافقی عملی سخن گفت.
انتخابات اسرائیل و تأثیر آن بر آینده جنگ
تحولات سیاسی اسرائیل نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر بر آینده جنگ است. این کشور که در آغاز جنگ در کنار آمریکا حملات علیه ایران را آغاز کرد، اکنون با شرایط سیاسی تازه‌ای روبه‌روست. در انتخابات اخیر، احزاب مخالف بنیامین نتانیاهو موفق به افزایش کرسی‌های خود شدند، اما برای کنار زدن نخست‌وزیر اسرائیل همچنان به تشکیل ائتلاف نیاز دارند. نتانیاهو که از منتقدان سرسخت ایران محسوب می‌شود، حتی در آستانه انتخابات نیز تهدید به ازسرگیری حملات علیه ایران کرده بود.
در مقابل، گادی آیزنکوت، رهبر مخالفان، هدف نتانیاهو برای تغییر نظام سیاسی ایران در جریان حملات مشترک آمریکا و اسرائیل را بیش از حد بلندپروازانه توصیف کرده است. با این حال، مواضع امنیتی او نیز به‌طور کلی با این دیدگاه همسو است که ایران مهم‌ترین دشمن منطقه‌ای اسرائیل محسوب می‌شود.
بنابراین، تغییرات سیاسی در اسرائیل نیز لزوماً به معنای تغییر رویکرد امنیتی این کشور در قبال ایران نیست.
آرایش نظامی آمریکا در منطقه؛ گزینه حمله همچنان روی میز است
با وجود ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، حضور نظامی آمریکا در منطقه همچنان قابل‌توجه است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ارتش آمریکا در حال حاضر دو گروه ناو هواپیمابر را در دریای عرب مستقر کرده و یک ناو تهاجمی آبی‌ـ‌خاکی نیز در منطقه حضور دارد.
همچنین حدود ۵۰ هزار نیروی نظامی آمریکایی در منطقه مستقر هستند. یک گروه سوم ناو هواپیمابر به رهبری ناو «یواس‌اس تئودور روزولت» نیز پیش از حرکت به سمت خاورمیانه، در سنگاپور توقف کرده است.
برآورد تحلیلگران نظامی نشان می‌دهد آمریکا با همین ظرفیت‌های مستقر در منطقه نیز توانایی انجام حملات نظامی را دارد. در آغاز جنگ ۴۰ روزه نیز دو گروه ناو هواپیمابر آمریکا در خاورمیانه حضور داشتند.
این وضعیت نشان می‌دهد که ادامه مذاکرات الزاماً به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست. واشنگتن همچنان از ظرفیت لازم برای اجرای عملیات برخوردار است و تصمیم نهایی ترامپ درباره نحوه استفاده از این ظرفیت‌ها می‌تواند مسیر تحولات آینده را تعیین کند.
در مجموع، وضعیت کنونی جنگ ایران و آمریکا با تداوم هم‌زمان دو مسیر دیپلماسی و آمادگی نظامی مشخص می‌شود. قطر همچنان در تلاش است اختلافات دو طرف را کاهش دهد، اما مسئله بازگشایی تنگه هرمز و آینده برنامه هسته‌ای ایران همچنان از موانع اصلی توافق هستند. از سوی دیگر، نتایج انتخابات آمریکا، اختلاف‌نظرهای درون دولت ترامپ و تحولات سیاسی اسرائیل، تصمیم‌گیری درباره ادامه جنگ را پیچیده‌تر کرده‌اند. در چنین شرایطی، هنوز نشانه روشنی از توافق نهایی وجود ندارد و حضور نظامی آمریکا در منطقه نیز امکان بازگشت به درگیری را همچنان حفظ کرده است.