جهان صنعت نیوز – بر اساس گزارش شورای جهانی طلا با عنوان «روند تقاضای طلا در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶»، مجموع تقاضای جهانی این فلز گران‌بها با احتساب معاملات خارج از بورس (OTC) در سه‌ماهه سوم به ۱۳۶۹ تن رسید که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل یک درصد کاهش نشان می‌دهد. با وجود این افت فصلی، مجموع تقاضا در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۳۸۸۱ تن رسیده است؛ رقمی که تقریباً با رکورد ثبت‌شده در دوره مشابه سال ۲۰۲۵ معادل ۳۸۸۴ تن برابری می‌کند. نکته قابل‌توجه آن است که ارزش دلاری تقاضای جهانی در این دوره به رکورد ۵۶۶ میلیارد دلار رسیده است.
افزایش ارزش تقاضا در شرایطی اتفاق افتاده که متوسط قیمت طلا در بازار لندن (LBMA PM) طی سه‌ماهه سوم به ۴۲۶۲ دلار به‌ازای هر اونس رسیده است. این رقم سومین متوسط فصلی بالای قیمت طلا در تاریخ محسوب می‌شود و نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲۳ درصد افزایش دارد.
این تحولات نشان می‌دهد بازار طلا با وجود تغییر در ترکیب خریداران، همچنان از تقاضای قابل‌توجهی برخوردار است. در واقع، رشد تقاضای سرمایه‌گذاری و خرید بانک‌های مرکزی تا حد زیادی ضعف تقاضای مصرفی را جبران کرده است.
بانک‌های مرکزی؛ بازگشت قدرتمند خریداران رسمی طلا
یکی از مهم‌ترین تحولات بازار طلا در سه‌ماهه سوم، افزایش قابل‌توجه خرید بانک‌های مرکزی بوده است. خرید این نهادها در این دوره به ۳۲۱.۲ تن رسید که نسبت به سه‌ماهه سوم سال گذشته ۴۲ درصد افزایش نشان می‌دهد. به این ترتیب، مجموع خرید بانک‌های مرکزی در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۶۷۵ تن رسیده که ۶ درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل است.
این عملکرد فراتر از انتظارات شورای جهانی طلا بوده و نشان می‌دهد تقاضای بخش رسمی همچنان یکی از پایه‌های مهم بازار جهانی این فلز گران‌بهاست. افزایش خرید بانک‌های مرکزی در سه‌ماهه سوم همچنین موجب شده است این شورا پیش‌بینی خود از تقاضای سالانه این بخش را افزایش دهد و انتظار داشته باشد خرید بانک‌های مرکزی در کل سال ۲۰۲۶ دست‌کم با سطح سال ۲۰۲۵ برابری کند.
با این حال، گزارش به نکته مهم دیگری نیز اشاره می‌کند. خرید بانک‌های مرکزی نسبت به قیمت طلا حساس است. بررسی داده‌های سه‌ماهه سوم ۲۰۲۲ تا سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ نشان می‌دهد میان بازده قیمت طلا و تقاضای بانک‌های مرکزی رابطه معکوس قابل‌توجهی وجود داشته است؛ به‌طوری که ضریب همبستگی این دو متغیر منفی ۰.۷ گزارش شده است.
این رابطه نشان می‌دهد افزایش قیمت لزوماً به افزایش خرید بانک‌های مرکزی منجر نمی‌شود و رفتار این خریداران نیز تحت تأثیر سطح قیمت قرار دارد. بنابراین، اگرچه خرید بانک‌های مرکزی می‌تواند به حمایت از بازار و ایجاد ثبات کمک کند، اما نمی‌توان آن را به‌عنوان یک کف قیمتی قطعی و پایدار در نظر گرفت.
صندوق‌های سرمایه‌گذاری؛ محرک اصلی تقاضای طلا
در کنار بانک‌های مرکزی، صندوق‌های قابل معامله طلا (ETF) نقش مهمی در تحولات بازار ایفا کردند. پس از خروج سرمایه از این صندوق‌ها در سه‌ماهه دوم، روند ورود سرمایه در سه‌ماهه سوم معکوس شد و مجموع دارایی طلای صندوق‌ها با افزایش ۲۱۱.۲ تنی همراه شد. این بازگشت در شرایطی اتفاق افتاده که بازده اوراق قرضه افزایش یافته، دلار آمریکا تقویت شده و شاخص ریسک‌های ژئوپلیتیک نیز کاهش پیدا کرده بود. با این حال، ورود سرمایه به صندوق‌های طلا ادامه یافت.
از نگاه شورای جهانی طلا، این موضوع نشان می‌دهد نگرانی‌های مربوط به وضعیت مالی دولت‌ها و نااطمینانی‌های اقتصادی گسترده‌تر، بخشی از اثر منفی افزایش هزینه فرصت نگهداری طلا را خنثی کرده‌است. با این حال، رفتار سایر سرمایه‌گذاران کاملاً مشابه صندوق‌های ETF نبوده است. تقاضای جهانی شمش و سکه در سه‌ماهه سوم به ۲۶۷.۸ تن رسید که ۱۹ درصد کمتر از دوره مشابه سال گذشته است. تقاضا برای شمش نیز با کاهش ۱۹ درصدی به ۲۰۲.۷ تن رسید، درحالی‌که خرید سکه‌های رسمی ۱۲ درصد افزایش یافت و به ۳۵.۳ تن رسید. این ارقام نشان می‌دهد افزایش تقاضای سرمایه‌گذاری در بازار طلا بیشتر از مسیر صندوق‌های مالی و معاملات خارج از بورس اتفاق افتاده و سرمایه‌گذاران سنتی بازار فیزیکی با احتیاط بیشتری عمل کرده‌اند.
شورای جهانی طلا انتظار دارد تقاضای شمش و سکه در مجموع سال با کاهش محدودی مواجه شود. در عین حال، چین احتمالاً تنها بازار بزرگ جهان خواهد بود که در سال جاری رشد تقاضای شمش و سکه را تجربه می‌کند؛ هرچند انتظار می‌رود تقاضای سه‌ماهه چهارم این کشور نیز به سطح بالای ثبت‌شده در ماه‌های گذشته نرسد
قیمت‌های بالای طلا، تقاضای جواهرات را تضعیف کرد
در سمت تقاضای مصرفی، بازار جواهرات همچنان با فشار ناشی از افزایش قیمت طلا مواجه است. مصرف طلا در بخش جواهرات در سه‌ماهه سوم به ۳۱۲.۹ تن رسید که نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۱۷ درصد کاهش دارد. همچنین میزان ساخت جواهرات با افت ۱۹ درصدی به ۳۴۰.۱ تن رسید. بر اساس گزارش، این میزان مصرف ضعیف‌ترین عملکرد سه‌ماهه سوم در مجموعه داده‌های شورای جهانی طلا محسوب می‌شود. با وجود کاهش حجم تقاضا، ارزش دلاری مصرف جواهرات با افزایش ۲ درصدی به ۴۳ میلیارد دلار رسید؛ موضوعی که منعکس‌کننده اثر افزایش قیمت بر ارزش معاملات است.
شورای جهانی طلا انتظار دارد تقاضای جواهرات در سه‌ماهه چهارم نیز تحت فشار باقی بماند. قیمت‌های بالا همچنان قدرت خرید مصرف‌کنندگان را در مناطق مختلف محدود می‌کند.
با این حال، بازار چین ممکن است از برخی عوامل حمایتی برخوردار شود. بهبود فصلی تقاضا، سازگاری تدریجی مصرف‌کنندگان با قیمت‌های بالاتر، عرضه محصولات جدید متناسب با سلیقه خریداران جوان‌تر و آثار مثبت تجمیع و اصلاح ساختار صنعت جواهرات، از جمله عواملی هستند که می‌توانند به بهبود نسبی بازار این کشور کمک کنند.
در بخش فناوری نیز تقاضای طلا در سه‌ماهه سوم ۳ درصد افزایش یافت و به ۸۴.۸ تن رسید. افزایش تقاضای ناشی از تولیدات مرتبط با هوش مصنوعی بیش از آن بود که اثر محدودکننده قیمت‌های بالای طلا بتواند رشد این بخش را متوقف کند. شورای جهانی طلا انتظار دارد تقاضای فناوری در سه‌ماهه چهارم نیز تقریباً در همین محدوده باقی بماند.
عرضه طلا؛ تولید معدنی رکورد می‌زند اما بازیافت کاهش می‌یابد
در سمت عرضه، تولید معادن طلا در سه‌ماهه سوم به ۱,۰۷۰.۹ تن رسید که ۳ درصد بیشتر از دوره مشابه سال گذشته است. این میزان بالاترین تولید ثبت‌شده در یک سه‌ماهه سوم محسوب می‌شود. قیمت‌های بالای طلا و حاشیه سود مناسب معادن، انگیزه افزایش تولید را تقویت کرده است. همچنین انتظار می‌رود فعالیت معادن کوچک‌مقیاس و استخراج‌کنندگان سنتی نیز به رشد عرضه کمک کند.
در مقابل، بازیافت طلا برخلاف انتظار واکنش چندانی به افزایش قیمت‌ها نشان نداده است. حجم طلای بازیافتی در سه‌ماهه سوم با کاهش ۸ درصدی نسبت به سال گذشته به ۳۱۴.۵ تن رسید که پایین‌ترین سطح سه‌ساله محسوب می‌شود.
شورای جهانی طلا معتقد است با وجود تورم بالا و برخی نشانه‌های افزایش بیکاری، هنوز شواهد چندانی از فروش اضطراری طلا برای تأمین نقدینگی خانوارها و فعالان اقتصادی مشاهده نمی‌شود. اگرچه احتمال افزایش بازیافت در سه‌ماهه چهارم وجود دارد، اما حتی در صورت بهبود قابل‌توجه قیمت‌ها، خطر ورود ناگهانی حجم زیادی از طلای بازیافتی به بازار چندان بالا ارزیابی نمی‌شود.
در مجموع، عرضه جهانی طلا در سه‌ماهه سوم به ۱,۳۶۸.۶ تن رسید که یک درصد کمتر از دوره مشابه سال گذشته است. پیش‌بینی شورا نیز نشان می‌دهد با وجود احتمال ثبت رکورد جدید در تولید معدنی، کاهش عرضه طلای بازیافتی موجب افت محدود عرضه کل در سال ۲۰۲۶ خواهد شد.
پیش بینی قیمت طلا؛ تقابل نیروهای حمایتی و عوامل بازدارنده
شورای جهانی طلا پیش‌بینی می‌کند سرمایه‌گذاری همچنان مهم‌ترین محرک رشد تقاضای جهانی در سال ۲۰۲۶ باشد. با این حال، این نهاد برآورد خود از افزایش سالانه تقاضای سرمایه‌گذاری را از ۴۰۰ تن به ۲۰۰ تن کاهش داده است. اگرچه ورود سرمایه به صندوق‌های ETF فراتر از انتظارات بوده، تقاضای شمش و سکه در نیمه دوم سال کاهش محسوسی داشته است.
چشم‌انداز بازار و پیش بینی قیمت طلا در سه‌ماهه چهارم به رقابت میان چند نیروی اقتصادی و سیاسی وابسته خواهد بود.
نخستین عامل، سیاست پولی بانک‌های مرکزی است. بر اساس انتظارات منعکس‌شده در بازار قراردادهای آتی نرخ بهره در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، نرخ‌های سیاستی بانک مرکزی آمریکا، بانک مرکزی اروپا، بانک مرکزی انگلستان و بانک مرکزی ژاپن با احتمال افزایش مواجه بوده است. افزایش نرخ بهره و بازده اوراق قرضه، با بالا بردن هزینه فرصت نگهداری طلا، می‌تواند تقاضای سرمایه‌گذاری را محدود کند. در مقابل، انتظارات تورمی بلندمدت همچنان بالاست. بر اساس داده های شورای جهانی طلا، برخی شاخص‌های انتظارات تورمی ده‌ساله آمریکا به بالاترین سطح خود طی ۱۹ سال گذشته رسیده‌است. این وضعیت می‌تواند جذابیت طلا را به‌عنوان دارایی محافظ ارزش تقویت کند.
عامل دوم، تحولات سیاسی آمریکا و انتخابات میان‌دوره‌ای است. شورای جهانی طلا احتمال افزایش کنترل دموکرات‌ها بر ساختار سیاسی آمریکا را عاملی بالقوه حمایتی برای قیمت طلا ارزیابی می‌کند؛ هرچند پیامدهای سیاستی و واکنش بازار به این تحول همچنان نامشخص است.
عامل سوم، ریسک‌های ژئوپلیتیک است. اگرچه شدت ریسک‌های ژئوپلیتیک در سه‌ماهه سوم کاهش یافت، به‌ویژه با فروکش کردن درگیری ایران و آمریکا، اما شرایط همچنان شکننده است و امکان افزایش مجدد تنش‌ها در سه‌ماهه چهارم وجود دارد.
بنابراین وضعیت بازارهای مالی نیز می‌تواند بر تقاضای طلا اثر بگذارد. تضعیف بازار سهام یا افزایش ریسک در بازار اعتبارات ممکن است اشتهای سرمایه‌گذاران برای پذیرش ریسک را کاهش دهد و جذابیت طلا را افزایش دهد؛ هرچند شورای جهانی طلا وقوع یک بحران فراگیر و سیستمی را سناریوی اصلی خود نمی‌داند.
تغییر ترکیب تقاضا، مهم‌ترین ویژگی بازار طلا
مجموع تحولات بازار طلا در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد تقاضای جهانی این فلز بیش از گذشته به سرمایه‌گذاری مالی و خرید بانک‌های مرکزی وابسته شده است. در مقابل، افزایش قیمت‌ها موجب تضعیف تقاضای مصرفی، به‌ویژه در بازار جواهرات و شمش و سکه شده است.
از طرف عرضه نیز افزایش تولید معدنی نتوانسته کاهش عرضه طلای بازیافتی را به‌طور کامل جبران کند. به همین دلیل، انتظار می‌رود عرضه کل در سال جاری با کاهش محدودی مواجه شود.
چشم‌انداز بازار طلا با دو نیروی متضاد روبه‌روست. از یک‌سو، نگرانی‌های مالی دولت‌ها، انتظارات تورمی، نااطمینانی‌های اقتصادی و خرید بانک‌های مرکزی از تقاضا حمایت می‌کنند؛ از سوی دیگر، افزایش نرخ‌های بهره، بازده اوراق قرضه و تقویت دلار آمریکا می‌توانند مانع رشد بیشتر قیمت‌ها شوند.