جهان صنعت نیوز – افزایش نشانه‌ها از احتمال ازسرگیری جنگ با ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در روز سه‌شنبه، نگرانی‌ها درباره آمادگی نظامی واشنگتن را افزایش داده است. اگرچه طی هفته گذشته تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن از سر گرفته شده، اما مطالبات ایران، از جمله لغو تمامی تحریم‌های آمریکا، پذیرش دشواری برای دولت ترامپ خواهد بود.
مواضع دونالد ترامپ نیز همچنان متناقض است. او از یک‌سو در روزهای اخیر از احتمال پایان قریب‌الوقوع جنگ سخن گفته و از سوی دیگر تأکید کرده است که آمریکا هنوز باید یک یا دو تأسیسات هسته‌ای ایران را تعیین تکلیف کند و در مقطعی ضربه نهایی را به ایران وارد کند. در نتیجه، هنوز مشخص نیست رئیس‌جمهور آمریکا چه تصمیمی درباره ادامه مسیر دیپلماسی یا بازگشت به عملیات نظامی خواهد گرفت.
با این حال، مسئله مهم‌تر برای واشنگتن، هزینه‌های نظامی و فرسایش ذخایر تسلیحاتی این کشور در جریان جنگ است. برآوردها نشان می‌دهد جنگ تاکنون حدود ۴۷.۱ میلیارد دلار برای مالیات‌دهندگان آمریکایی هزینه داشته است. علاوه بر این، ارتش آمریکا در چندین حوزه از کاهش ذخایر مهمات و موشک‌ها گرفته تا انهدام تجهیزات و هواپیماهای گران‌قیمت با کاهش قابل‌توجه توان عملیاتی مواجه شده است.
کاهش شدید ذخایر موشک‌های رهگیر و تسلیحات تهاجمی
یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ، کاهش ذخایر سامانه‌های دفاع موشکی آمریکا بوده است. برآوردها نشان می‌دهد از زمان آغاز درگیری‌ها، حدود ۶۵ درصد از موشک‌های رهگیر سامانه پاتریوت و ۸۰ درصد از موشک‌های رهگیر سامانه دفاع موشکی ارتفاع بالای تاد مصرف شدند.
ذخایر موشک‌های کروز تاماهاوک آمریکا نیز از حدود سه هزار فروند به دو هزار فروند کاهش یافته است. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که ذخایر موشک‌های سامانه موشکی تاکتیکی ارتش آمریکا (ATACMS) و موشک‌های حمله دقیق (PrSM) تقریباً به پایان رسیده است. در حوزه تجهیزات هوایی نیز حدود یک‌چهارم پهپادهای MQ-۹ Reaper ارتش آمریکا در جریان جنگ از دست رفته‌است.
بازسازی این ذخایر تسلیحاتی و جایگزینی تجهیزات ازدست‌رفته، به سال‌ها زمان نیاز خواهد داشت. این مسئله به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که آمریکا علاوه بر خاورمیانه، باید توان نظامی خود را برای مواجهه با بحران‌های احتمالی در سایر مناطق جهان نیز حفظ کند.
آمریکا در کوتاه‌مدت همچنان توان حمله دارد
با وجود کاهش قابل‌توجه ذخایر تسلیحاتی، آمریکا همچنان از ظرفیت نظامی قابل‌توجهی در خاورمیانه برخوردار است. بیش از ۵۰ هزار نیروی نظامی آمریکایی در منطقه حضور دارند و دو گروه رزمی ناو هواپیمابر نیز در این منطقه مستقر هستند. یک گروه رزمی دیگر ناو هواپیمابر نیز در مسیر حرکت به منطقه قرار دارد و انتظار می‌رود در اواخر ماه جاری به نزدیکی خاورمیانه برسد. با این حال، بخشی از قابلیت‌های پیشرفته و دوربرد آمریکا، از جمله موشک‌های تاماهاوک، به‌شدت کاهش یافته و ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت و تاد نیز محدود شده است.
جاناتان پانیکوف، مدیر ارشد ابتکار امنیت خاورمیانه اسکاکرافت در شورای آتلانتیک، معتقد است با وجود این محدودیت‌ها، رئیس‌جمهور آمریکا همچنان گزینه‌های دیگری برای اجرای موفقیت‌آمیز عملیات نظامی موردنظر خود در اختیار دارد.
استیسی پتی‌جان، پژوهشگر ارشد و مدیر برنامه دفاعی مرکز امنیت آمریکای جدید نیز معتقد است ارتش آمریکا در کوتاه‌مدت احتمالاً آمادگی کافی برای اجرای عملیات برنامه‌ریزی‌شده را دارد. به گفته او، آمریکا برای تقویت توان دفاعی اسرائیل، یک واحد اضافی سامانه پاتریوت را از ایالت تگزاس به این کشور منتقل کرده است. همچنین پنتاگون احتمالاً هواپیماها و نیروهای خود را از پایگاه‌هایی که در نزدیکی ایران قرار دارند و از سطح دفاعی پایین‌تری برخوردارند، از جمله بحرین و پایگاه العدید در قطر، به مناطق امن‌تری منتقل کرده است.
بنابراین، محدودیت‌های تسلیحاتی فعلی لزوماً مانع آغاز عملیات نظامی جدید نخواهند شد؛ اما مسئله اصلی، توانایی ارتش آمریکا برای حفظ آمادگی عملیاتی در صورت طولانی شدن درگیری‌هاست.
نگرانی عمیق درباره آمادگی بلندمدت ارتش آمریکا
پتی‌جان تأکید می‌کند نگرانی‌ها درباره آمادگی بلندمدت ارتش آمریکا بسیار جدی‌تر از محدودیت‌های کوتاه‌مدت است. این نگرانی‌ها شامل کاهش ذخایر مهمات، به‌ویژه موشک‌های دوربرد تهاجمی و رهگیرهای دفاعی، تأخیر در تعمیر و نگهداری ناوهای جنگی و اختلال در چرخه آمادگی نیروهای نظامی است. چنین محدودیت‌هایی مستقیماً بر تعداد و نوع نیروهایی که ارتش آمریکا می‌تواند برای مواجهه با بحران‌های آینده به کار بگیرد، تأثیر می‌گذارند.
در واقع، ارتش آمریکا ممکن است بتواند یک عملیات محدود و کوتاه‌مدت را اجرا کند، اما تداوم درگیری‌ها به معنای مصرف بیشتر مهمات و افزایش فشار بر سامانه‌های دفاعی خواهد بود. در چنین شرایطی، تأمین مجدد تسلیحات و حفظ توان دفاعی نیروهای مستقر در منطقه به چالشی جدی تبدیل می‌شود.
گزارش‌ها حاکی از آن است که آمریکا به متحدان خود در خلیج فارس اعلام کرده برای یک عملیات کوتاه اما شدید علیه زیرساخت‌ها و تأسیسات هسته‌ای ایران آماده باشند؛ عملیاتی که هدف آن تقویت موقعیت واشنگتن در مذاکرات عنوان شده است.
با این حال، تجربه جنگ نشان داده است که ترامپ در تحمیل مسیر موردنظر خود بر تحولات نظامی با دشواری مواجه بوده و ایران نیز برخلاف انتظارات، توانسته است مقاومت قابل‌توجهی از خود نشان دهد.
توان پاسخ‌گویی ایران؛ نقطه ضعف راهبرد نظامی آمریکا
آمریکا و اسرائیل تاکنون هزاران حمله علیه ایران انجام داده‌اند، اما تهران از مطالبات خود عقب‌نشینی نکرده است. ایران همچنین توانایی خود را برای تطبیق سریع تاکتیک‌های نظامی نشان داده و ثابت کرده است که حتی با وجود کاهش توان نظامی، همچنان می‌تواند تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز را مختل کند.
از نگاه پتی‌جان، اگر ایران برای اجرای یک کارزار حملات طولانی‌تر علیه نیروهای آمریکایی در منطقه و زیرساخت‌های غیرنظامی آماده شده باشد، آمادگی نظامی کوتاه‌مدت آمریکا نیز می‌تواند به‌سرعت تحلیل برود. به همین دلیل، او ازسرگیری جنگ را قماری بسیار بزرگ برای واشنگتن می‌داند.
آیت الله مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، نیز در دیدار اخیر با فرماندهان نظامی اعلام کرده است که پاسخ ایران به هرگونه حمله جدید، فوری، مؤثر و بدون محدودیت جغرافیایی خواهد بود.
پیش‌بینی می‌شود ایران در صورت ازسرگیری جنگ، پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه و تأسیسات انرژی کشورهای عربی را هدف قرار دهد. با این حال، تهران احتمال گسترش دامنه اهداف به سایر زیرساخت‌های غیرنظامی را نیز مطرح کرده است.
این مسئله دفاع از تمام زیرساخت‌های منطقه را برای آمریکا دشوار می‌کند. پتی‌جان معتقد است واشنگتن می‌تواند در کوتاه‌مدت با افزایش تعداد جنگنده‌ها، توان مقابله با پهپادهای ورودی و حتی هدف قرار دادن پرتابگرهای ایرانی را تقویت کند؛ اما اجرای این راهبرد با محدودیت‌هایی همراه است.
برای هدف قرار دادن پرتابگرهای ایران، هواپیماهای آمریکایی باید وارد حریم هوایی این کشور شوند و در معرض خطر سرنگونی قرار بگیرند. علاوه بر این، استقرار هواپیماها در پایگاه‌های دورتر، انجام مأموریت‌های پروازی طولانی و نیاز گسترده به هواپیماهای سوخت‌رسان، حفظ چنین آرایشی را در بلندمدت دشوار می‌کند.
تأمین مجدد تسلیحات برای نیروهایی که تحت حمله قرار دارند نیز چالش دیگری است که می‌تواند توان عملیاتی آمریکا را محدود کند.
پیامدهای جنگ برای سایر جبهه‌های نظامی آمریکا
محدودیت‌های تسلیحاتی آمریکا تنها به خاورمیانه مربوط نمی‌شود و تصمیم ترامپ درباره ایران می‌تواند بر توان نظامی این کشور در سایر مناطق جهان نیز اثر بگذارد. به گفته پانیکوف، هرچه قابلیت‌های نظامی بیشتری علیه ایران استفاده شود، ظرفیت کمتری برای مواجهه با درگیری‌های احتمالی آینده در سایر جبهه‌ها باقی خواهد ماند.
این مسئله برای آمریکا اهمیت راهبردی دارد؛ زیرا واشنگتن باید علاوه بر حفظ حضور نظامی در خاورمیانه، توان لازم برای مقابله با بحران‌های احتمالی در مناطق دیگر را نیز حفظ کند.
در مجموع، ارتش آمریکا با وجود برخورداری از ظرفیت کافی برای اجرای عملیات نظامی در کوتاه‌مدت، در زمینه تداوم یک جنگ طولانی با محدودیت‌های جدی مواجه است. کاهش ذخایر موشک‌های تهاجمی و دفاعی، دشواری جایگزینی تجهیزات، آسیب‌پذیری پایگاه‌های منطقه‌ای و توان ایران برای گسترش دامنه پاسخ‌ها، هزینه‌های ازسرگیری جنگ را برای واشنگتن افزایش داده است. از این منظر، تصمیم ترامپ صرفاً انتخاب میان ادامه مذاکره یا آغاز حملات جدید نیست، بلکه انتخابی با پیامدهای مستقیم برای آمادگی نظامی آمریکا در سال‌های آینده خواهد بود.