جهان صنعت نیوز، موقعیت ژئوپلیتیک ( جغرافیای سیاسی) آذربایجان‌شرقی و نقش پیونددهنده آن در کریدورهای تجاری شمال‌غرب، همواره این استان را در کانون مبادلات منطقه‌ای و ترانزیت بین‌المللی کالا قرار داده است. با این حال، فرسودگی ناوگان جاده‌ای، کندی تشریفات اداری در پایانه‌های مرزی، ابهامات پیرامون کنوانسیون‌های بین‌المللی و تعدد نهادهای ناظر، ظرفیت‌های بازرگانی منطقه را با چالش‌های ساختاری روبه‌رو کرده است. در همین راستا، فعالان بخش خصوصی در میزگرد تخصصی کمیسیون حمل‌ونقل، گمرک و لجستیک اتاق بازرگانی تبریز، به بررسی جامع این تنگناها و ارائه راهکارهای عملی پرداختند.
مصرف سوخت دوبرابری؛ ضرورت نوسازی ناوگان جاده‌ای
رئیس کمیسیون حمل‌ونقل، گمرک و لجستیک اتاق بازرگانی تبریز در این نشست، فرسودگی ناوگان باری استان را تهدیدی توأمان برای اقتصاد و محیط‌زیست دانست و گفت: ارائه تسهیلات حمایتی برای اسقاط و جایگزینی کشنده‌های کهنه باید در صدر اولویت‌های اجرایی دولت قرار گیرد.
احمد فتاح‌زاده با مقایسه مصرف انرژی در ناوگان کنونی و مدرن افزود: کامیون‌های قدیمی در هر ۱۰۰ کیلومتر بین ۶۰ تا ۶۵ لیتر گازوئیل می‌سوزانند، درحالی‌که این رقم در کشنده‌های استاندارد به ۲۸ تا ۳۰ لیتر تقلیل می‌یابد. اگر سازوکار هدفمندی برای تحویل خودروهای فرسوده و تحویل ناوگان نو پیش‌بینی شود، هزینه سرمایه‌گذاری ظرف چند سال صرفاً از محل صرفه‌جویی سوخت بازخواهد گشت.
وی با اشاره به مکاتبات مکرر با وزارت راه و شهرسازی خاطرنشان کرد: علاوه بر نیاز به نوسازی، ترخیص کشنده‌های دست‌دوم وارداتی نیز در گره‌های بوروکراتیک گرفتار شده و شماری از کشنده‌های خریداری‌شده در مرز ترکیه معطل مانده‌اند که خطر ضبط آنها از سوی کشور همسایه وجود دارد.
ضرورت مدیریت واحد مرزی و شتاب‌بخشی به طرح‌های زیرساختی
فتاح‌زاده در ادامه با انتقاد از زمان‌بر بودن تشریفات خروج بار تشریح کرد: اگرچه با هماهنگی‌های اخیر، صف‌های ۱۸ روزه در مرز بازرگان به حدود سه روز کاهش یافته است، اما ناهمگونی در توزیع سهمیه‌های تردد همچنان موجب تضییع حقوق برخی شرکت‌ها می‌شود.
وی تسریع در تکمیل پروژه‌های مواصلاتی را ضرورتی انکارناپذیر ارزیابی کرد و افزود: بهره‌برداری کامل از آزادراه تبریز ـ زنجان در حوزه استحفاظی آذربایجان‌شرقی و تأمین مالی به‌موقع پروژه بزرگراه تبریز ـ بازرگان، شریان حیاتی دسترسی ایران به بازارهای غربی را تقویت خواهد کرد.
در همین زمینه، رئیس انجمن کارگزاران امور گمرکی آذربایجان‌شرقی با بیان اینکه مرزهای شمال‌غرب نباید تنها در بزنگاه‌های انسداد مسیرهای جنوبی مورد توجه قرار گیرند، تاکید کرد: توسعه متوازن زیرساخت‌ها مستلزم تصمیم‌گیری‌های پایدار و بلندمدت است؛ تجربه‌های پیشین از جمله طرح‌های ترانزیتی به جمهوری آذربایجان نشان می‌دهد که تصمیمات مقطعی مانع از بهره‌برداری بهینه از توان صادراتی استان شده است.
رضا کامی تعدد دستگاه‌های تصمیم‌گیر در مبادی تجاری را آفت تسهیل تجارت برشمرد و یادآور شد: دخالت مستقیم حدود ۱۳ نهاد دولتی در فرآیندهای ترخیص، بازرگانان را سردرگم می‌کند. راهکار بهبود جریان کالا، تعریف فرایندهای ساده، باثبات و هماهنگ میان متولیان اجرایی است، نه ایجاد تشکیلات بوروکراتیک جدید.
هشدار نسبت به تبعات تعلیق بیمه سبز و انقضای روادید رانندگان
پیامدهای تحریم و محدودیت‌های مالی بین‌المللی، یکی دیگر از محورهای پرچالش این نشست بود.
رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی شمال‌غرب نسبت به اتمام مهلت ۶ ماهه ایران در کنوانسیون بیمه سبز هشدار داد و گفت: به دلیل موانع ارزی و تراکنش‌های بانکی، عضویت ایران در این کنوانسیون به حالت تعلیق درآمده و در صورت تداوم این وضعیت و عدم رفع تعلیق، تردد ناوگان بین‌المللی در پهنه اروپا و کشورهای هم‌پیمان عملاً متوقف خواهد شد.
حمید باراندوزی همچنین با اشاره به پایان اعتبار روادید نزدیک به ۲۰۰ راننده فعال ترانزیتی اظهار کرد: موازی‌کاری حدود ۲۲ دستگاه در امور مرزی و تصمیمات خلق‌الساعه، تجارت فرامرزی را قفل کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد توقف هر دستگاه کامیون در مرزها، روزانه دست‌کم ۱۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان زیان مستقیم به اقتصاد وارد می‌سازد که با احتساب هزاران خودروی متوقف، این اتلاف منابع ارقام نجومی به خود می‌گیرد.
وی ارتقای صلاحیت حرفه‌ای، ساماندهی روند صدور مجوزهای تأسیس شرکت‌های حمل‌ونقل و جلوگیری از واسطه‌گری کاذب را لازمه ارتقای استانداردهای بین‌المللی ناوگان شمال‌غرب دانست.
کارآمدسازی گمرکات و انتقال بار به پس‌کرانه‌ها
دبیر کمیسیون حمل‌ونقل، گمرک و لجستیک اتاق تبریز نیز توقف ۲۰ تا ۲۵ روزه کالاها در مبادی ورودی و خروجی را غیرقابل توجیه دانست و بیان کرد: با وجود موفقیت در راه‌اندازی سامانه الکترونیکی کارنه‌تیر ( سندی گمرکی برای ترانزیت بین المللی کالا درچارچوب کنوانسیون تیر)، فشارهای ناشی از تحریم بر تبادلات بانکی با سازمان بین‌المللی حمل‌ونقل جاده‌ای (IRU)، چالش‌هایی در تأمین اسناد گمرکی به وجود آورده است.
سید ضیاء رضوی با تأکید بر بهره‌گیری از گمرکات داخلی و پس‌کرانه‌ای خاطرنشان کرد: تخلیه بار ترافیکی پایانه‌ها از طریق تمرکز بر تشریفات ترخیص در مراکزی نظیر گمرک سهلان، مجهزسازی مرزها به دستگاه‌های پیشرفته ایکس‌ری، توسعه کانتینرهای یخچال‌دار و اصلاح قوانین تعزیراتی، می‌تواند بازدهی زنجیره تأمین را مضاعف کند.
وی رایزنی فشرده دستگاه دیپلماسی با کشورهای همسایه به ویژه ترکیه را عاملی کلیدی در تسهیل صدور ویزا، تأمین بیمه و عقد تفاهم‌نامه‌های تسهیل تردد معرفی کرد.
ترانزیت، شاهرگ امنیت ملی و لزوم اصلاح ساختارهای خدماتی
رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی آذربایجان‌شرقی نیز در جمع‌بندی مباحث با یادآوری اهمیت ژئواستراتژیک ترانزیت گفت: عبور روان محموله‌های تجاری از پهنه کشور، شاخصی از ثبات، امنیت و جایگاه مقتدرانه ایران در معادلات جهانی است و تقلیل آن به یک منبع صرفاً ریالی، خطایی راهبردی به شمار می‌رود.
اکبر ذاکری با تأکید بر نقش گمرک به‌عنوان مدیریت یکپارچه مرزها مطابق استانداردهای جهانی، تصریح کرد: یکی از گره‌های مالی صنف حمل‌ونقل، تعریف مجوز فعالیت آنها ذیل عنوان «پروانه خدماتی» به‌جای «پروانه کسب» است؛ موضوعی که شرکت‌ها را از تسهیلات مصوب بانکی و بسته‌های حمایتی محروم کرده است.
وی در پایان، تسریع در توسعه پس‌کرانه‌ها و زیرساخت‌های رفاهی و کنترلی در پایانه‌های نوردوز و جلفا را لازمه تحکیم روابط بازرگانی با منطقه قفقاز و کشورهای اوراسیا دانست.
منبع: ایرنا