صبح امروز، با نهایی شدن نتایج انتخابات ریاستجمهوری برزیل، لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیسجمهور چپگرای این کشور، برای چهارمین دوره متوالی به ریاستجمهوری رسید. این پیروزی در شرایطی به دست آمد که جریانهای راستگرا طی سالهای اخیر به رقیبی جدی برای حزب کارگر تبدیل شدهاند و اکنون از اقبال بیشتری در جامعه برزیل برخوردار هستند. پیروزی پرحاشیه لولا در این انتخابات نقطه توقفی بر روند پیروزیهای احزاب راستگرا در آمریکای لاتین بود.
در همین راستا و بر اساس نتایج رسمی اعلامشده از سوی دادگاه عالی انتخابات برزیل، لولا با کسب ۵۱.۷۹ درصد آرای معتبر، معادل بیش از ۶۴.۲ میلیون رأی، در برابر فلاویو بولسونارو، نامزد راستگرا و سناتور این کشور، پیروز شد. بولسونارو نیز ۴۸.۲۱ درصد آرای معتبر، معادل حدود ۵۹.۸ میلیون رأی، را به دست آورد. مشارکت حدود ۸۰.۸ درصدی و اختلاف بیش از ۴.۴ میلیون رأی میان دو نامزد، از رقابتی نزدیک و شکاف سیاسی قابلتوجه در جامعه برزیل حکایت دارد؛ شکافی که میتواند مسیر سیاستگذاری و مناسبات دولت و کنگره در دوره آینده را تحت تأثیر قرار دهد.
نتیجه نهایی در شرایطی رقم خورد که فلاویو بولسونارو در دور نخست انتخابات که ۱۲ مهرماه برگزار شد، با کسب ۴۷.۰۳ درصد آرا در جایگاه نخست قرار گرفته بود و لولا با حدود ۴۵.۱۶ درصد آرا در رتبه دوم ایستاد. با این حال، لولا در دور دوم توانست بخشی از فاصله را جبران کند و به پیروزی برسد.
با این حال، اعلام نتیجه انتخابات به پایان مناقشه سیاسی منجر نشد. بولسونارو که پسر ارشد ژائیر بولسونارو، رئیسجمهور پیشین برزیل است از پذیرش نتیجه خودداری کرده و اعلام کرده است که خواستار ابطال انتخابات خواهد شد. یکی از دلایل او برای این درخواست حکم روز یکشنبه کریستیانو زانین، قاضی دیوان عالی برزیل است که رای گیری را برای دو ساعت تمدید کرد.
این درگیری و عدم پذیرش یادآور رویدادهای پس از انتخابات سال ۲۰۲۲ است که پدر بولسونارو شکست از لولا در انتخابات را نپذیرفت و به حمله هوادارانش به ساختمانهای دولتی در ژانویه ۲۰۲۳ منجر شد؛ اتفاقی که در نهایت به تشکیل پرونده «توطئه برای کودتا با هدف ماندن در قدرت» منجر شد و ۲۷ سال زندان برای ژائیر بولسونارو به همراه داشت. خودداری پسر او از پذیرش نتیجه انتخابات جدید، بار دیگر نگرانیها درباره احتمال اعتراضات و تشدید بیاعتمادی به نهادهای انتخاباتی و قضایی را افزایش داده است؛ هرچند شکل و دامنه تحولات بعدی هنوز روشن نیست.
در این بین، ارتباط پیشین زانین با لولا نیز به یکی از محورهای انتقاد تبدیل شده است. زانین پیش از عضویت در دیوان عالی، وکیل لولا بود و در سال ۲۰۲۳ با معرفی مستقیم رئیسجمهور به این جایگاه رسید. این سابقه، بهویژه در شرایطی که تصمیم او درباره تمدید رأیگیری مورد اعتراض رقیب انتخاباتی لولا قرار گرفته، پرسشهایی درباره استقلال قضایی و اعتماد عمومی به روند انتخابات ایجاد کرده است. با این حال، رابطه حرفهای گذشته زانین با لولا بهتنهایی اثبات کننده تغییر در انتخابات نیست اما در نهایت این ارتباط نزدیک قابل چشمپوشی نیست.
لازم به ذکر است که پیروزی لولا به معنای پایان چالشهای سیاسی و اقتصادی دولت او نیست. انتظار میرود که کنگره آینده برزیل همچنان تحت نفوذ نیروهای محافظهکار و متحدان بولسونارو باشد؛ وضعیتی که میتواند پیشبرد برنامههای دولت را دشوار کند. نگرانیهای اقتصادی و واکنش منفی اولیه بازارهای مالی نیز نشان میدهد که نتیجه انتخابات، علاوه بر پیامدهای سیاسی، بر ارزیابی سرمایهگذاران از چشمانداز اقتصادی برزیل اثر گذاشته است و آنها دورنمای خوبی از این نتیجه در نظر ندارند.
در مجموع، انتخابات ۲۰۲۶ نهتنها بازگشت لولا به ریاستجمهوری برای چهارمین دوره را رقم زد، بلکه قدرت و تداوم پایگاه اجتماعی راستگرایان را نیز آشکار کرد. نتیجه نزدیک انتخابات و اعتراض رقیب شکستخورده به روند رأیگیری، نشان میدهد که دولت آینده با جامعهای مواجه خواهد بود که در آن اختلافات سیاسی همچنان عمیق است و توانایی دولت برای پیشبرد برنامههایش به تعامل با کنگره و مدیریت این شکافها وابستگی زیادی دارد.
انتخابات برزیل؛ پیروزی لولا و اعتراض بولسونارو

لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا با کسب ۵۱.۷۹ درصد آرای معتبر، برای چهارمین دوره به ریاستجمهوری برزیل رسید. فلاویو بولسونارو، رقیب راستگرای او، با اعتراض به تمدید دوساعته رأیگیری، نتیجه را نپذیرفته و خواستار ابطال انتخابات شده است. این در حالی است که ستاد هر دو نامزد درخواست تمدید زمان رأیگیری را مطرح کرده بودند. نتیجه نزدیک انتخابات، تداوم شکاف سیاسی در برزیل را نشان میدهد.
